Δύο μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, το Ιράν δεν διαθέτει πλέον έναν αδιαμφισβήτητο κληρικό ηγητή στην κορυφή της εξουσίας. Ο θάνατος του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την πρώτη κιόλας ημέρα του πολέμου, έχει φέρει μια απότομη αλλαγή που ενδέχεται να σκληρύνει τη στάση της Τεχεράνης, την ώρα που ζυγίζει το ενδεχόμενο νέων συνομιλιών με την Ουάσινγκτον. Στη θέση του πατέρα του έχει αναδειχθεί ο τραυματισμένος γιος του, Μοτζτάμπα, αλλά η πραγματική εξουσία ανήκει πλέον στους διοικητές του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).
Ο Μοτζτάμπα είναι φιγούρα – Την εποπτεία την έχουν οι στρατηγοί
Σύμφωνα με τρία άτομα που γνωρίζουν τις εσωτερικές διαβουλεύσεις και μίλησαν στο Reuters, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει τυπικά στην κορυφή του συστήματος, αλλά ο ρόλος του είναι σε μεγάλο βαθμό να νομιμοποιεί τις αποφάσεις που παίρνουν οι στρατηγοί και όχι να εκδίδει ο ίδιος εντολές.
Η πίεση του πολέμου έχει συγκεντρώσει την εξουσία σε έναν στενότερο, σκληρότερο κύκλο που έχει τις ρίζες του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (SNSC), το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη και το IRGC, το οποίο πλέον κυριαρχεί τόσο στη στρατιωτική στρατηγική όσο και στις βασικές πολιτικές αποφάσεις.
Ανώτερος αξιωματούχος της πακιστανικής κυβέρνησης, που μεσολαβεί για ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, δήλωσε: «Οι Ιρανοί είναι πολύ αργοί στην αντίδρασή τους. Προφανώς δεν υπάρχει μία ενιαία διοικητική δομή που να λαμβάνει αποφάσεις. Κατά καιρούς, χρειάζονται 2 έως 3 ημέρες για να απαντήσουν». Αναλυτές επισημαίνουν ότι το πραγματικό εμπόδιο για μια συμφωνία δεν είναι οι εσωτερικές διαμάχες, αλλά το χάσμα ανάμεσα σε αυτά που είναι διατεθειμένη να προσφέρει η Ουάσινγκτον και σε αυτά που δέχονται οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί.
Ποιοι εμφανίζονται στις συνομιλίες
Διπλωματικό πρόσωπο του Ιράν στις συνομιλίες είναι ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών. Στο εσωτερικό, όμως, κεντρικός συνομιλητής είναι ο διοικητής των IRGC, Αχμάντ Βαχίντι, σύμφωνα με μία πακιστανική και δύο ιρανικές πηγές που τον αναγνώρισαν ως την κεντρική προσωπικότητα της Τεχεράνης, ακόμα και τη νύχτα που ανακοινώθηκε η κατάπαυση πυρός.
Ο Μοτζτάμπα δεν εμφανίζεται δημόσια
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ τραυματίστηκε σοβαρά στην πρώτη ισραηλινή και αμερικανική επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του. Τα τραύματα στα πόδια τον έχουν αφήσει παραμορφωμένο. Δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και επικοινωνεί μέσω βοηθών του IRGC ή περιορισμένων ηχητικών συνδέσεων λόγω περιορισμών ασφαλείας, δήλωσαν δύο άτομα κοντά στον στενό του κύκλο.
Νέα πρόταση από το Ιράν
Τη Δευτέρα το Ιράν υπέβαλε νέα πρόταση στην Ουάσινγκτον, η οποία, σύμφωνα με ανώτερες ιρανικές πηγές, προβλέπει σταδιακές συνομιλίες, με το πυρηνικό ζήτημα να μπαίνει στην άκρη εξαρχής μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος και να λυθούν οι διαφορές για τα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι το πυρηνικό πρέπει να συζητηθεί από την αρχή. «Καμία πλευρά δεν θέλει να διαπραγματευτεί», δήλωσε ο Άλαν Έιρ, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης, σημειώνοντας ότι και οι δύο πιστεύουν πως ο χρόνος θα αποδυναμώσει τον αντίπαλο.
Από τη θεϊκή εξουσία στη σκληρή ισχύ
Παρά τη συνεχή πίεση από ΗΠΑ και Ισραήλ, το Ιράν δεν έχει δείξει σημάδια κατάρρευσης ή συνθηκολόγησης σχεδόν εννέα εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. Ούτε υπάρχουν ενδείξεις για ρήγματα εντός του συστήματος ή αντιπολίτευση στους δρόμους. «Έχουμε περάσει από τη θεϊκή δύναμη στη σκληρή δύναμη, από την επιρροή των κληρικών στην επιρροή του Σώματος των Φρουρών», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ. Η στρατηγική συναίνεση πλέον είναι σαφής: αποφυγή πολέμου πλήρους κλίμακας, διατήρηση επιρροής στα Στενά του Ορμούζ και έξοδος από τη σύγκρουση ισχυρότεροι σε όλα τα επίπεδα.
