Την ώρα που χώρες όπως η Σρι Λάνκα, η Αίγυπτος και το Πακιστάν προσπαθούσαν να αφήσουν πίσω τους μια πολυετή περίοδο κρίσεων, ένα νέο κύμα αναταράξεων έρχεται να τινάξει στον αέρα τις προσδοκίες ανάκαμψης. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, έχει ήδη μετατραπεί σε οικονομικό εφιάλτη, με τις τιμές της ενέργειας να εκτοξεύονται και τις κυβερνήσεις να βρίσκονται ξανά σε κατάσταση συναγερμού.
Στη Σρι Λάνκα, η αύξηση των τιμών καυσίμων κατά 35% προκάλεσε άμεσο πλήγμα στην αγορά, με τον τουρισμό – βασικό πυλώνα της οικονομίας – να καταγράφει πτώση σχεδόν 30%. Επιχειρηματίες μιλούν για μια ακόμη χαμένη χρονιά, την ώρα που περίμεναν επιστροφή στα επίπεδα πριν από την πανδημία.
Η εικόνα είναι παρόμοια και σε άλλες ευάλωτες οικονομίες. Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου κατά περίπου 40% αυξάνει δραματικά το κόστος εισαγωγών, την ίδια στιγμή που μειώνονται τα εμβάσματα από εργαζόμενους στο εξωτερικό και πιέζονται τα εθνικά νομίσματα. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: ακριβότερα τρόφιμα, λιπάσματα και καύσιμα, αυξημένα χρέη και διαρκής ανάγκη για νέα δανεικά.
Στο Πακιστάν, η κατάσταση έχει ήδη αρχίσει να ξεφεύγει. Οι τιμές καυσίμων αυξήθηκαν ξανά, τα σχολεία έκλεισαν για εβδομάδες και το Δημόσιο λειτουργεί με περιορισμούς για εξοικονόμηση πόρων. Τα συναλλαγματικά αποθέματα δεν επαρκούν ούτε για τρεις μήνες βασικών εισαγωγών, ενώ μια μεγάλη αποπληρωμή δανείου απειλεί να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την κρίση.
Στην Αίγυπτο, πέρα από το ενεργειακό σοκ, πλήγμα δέχεται και ο τουρισμός – βασική πηγή εσόδων. Παράλληλα, η έξοδος ξένων επενδυτών και το τεράστιο βάρος του χρέους εντείνουν τις πιέσεις, με τις ανάγκες αποπληρωμών να ξεπερνούν το μισό των συναλλαγματικών αποθεμάτων.
Μπροστά σε αυτή τη νέα καταιγίδα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εμφανίζεται έτοιμο να ανοίξει τη «στρόφιγγα» της χρηματοδότησης, με εκτιμήσεις για έκτακτη στήριξη που μπορεί να φτάσει έως και τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν πως ο χρόνος πιέζει και ότι χωρίς άμεσες παρεμβάσεις, αρκετές χώρες κινδυνεύουν να επιστρέψουν σε βαθιά αστάθεια.
Στην καθημερινότητα, οι πολίτες βιώνουν ήδη το βάρος της κρίσης. Από οδηγούς διανομής μέχρι οικογενειάρχες, το μήνυμα είναι κοινό: το κόστος ζωής έχει ξεφύγει και η επιβίωση γίνεται ολοένα πιο δύσκολη.
