Σε «εσωτερικό εχθρό» μετατρέπεται η ακρίβεια για τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η οικονομική πίεση που ασκείται στα αμερικανικά νοικοκυριά απειλεί να τινάξει στον αέρα τις προσδοκίες των Ρεπουμπλικανών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Ο ίδιος είχε προβλέψει ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν δεν θα διαρκούσε περισσότερο από έξι εβδομάδες – η σύρραξη, ωστόσο, διανύει ήδη τον τρίτο μήνα της, προκαλώντας ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ ανάλογο με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές από τα καύσιμα μέχρι τα τρόφιμα.
Παρά την επιπρόσθετη πίεση που δέχονται οι ήδη ταλαιπωρημένοι Αμερικανοί, τα τελευταία στοιχεία για το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) που δημοσιεύθηκαν αυτή την εβδομάδα, καταγράφουν μια οικονομία σε πορεία ανάπτυξης κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026. Ωστόσο, καθώς οι ενδιάμεσες κάλπες πλησιάζουν και ο πόλεμος στο Ιράν δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, το BBC εξετάζει πώς διαμορφώνονται οι κρίσιμοι οικονομικοί δείκτες για τον Ντόναλντ Τραμπ.
Στο 2% το ΑΕΠ η οικονομική ανάπτυξη
Επισημαίνεται ότι στον δρόμο προς τις ενδιάμεσες εκλογές, ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιστρατεύσει τα στοιχεία ανάπτυξης για να παρουσιάσει την οικονομική του προσέγγιση ως σωστή. Η αμερικανική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 2%, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, σημειώνοντας σημαντική ανάκαμψη μετά την επιβράδυνση που είχε καταγραφεί στο τέλος του 2025. Η αναπτυξιακή δυναμική διατηρήθηκε παρά την πίεση που ασκείται στους καταναλωτές από τους αμερικανικούς δασμούς, οι οποίοι έχουν εκτοξεύσει τις τιμές για τους Αμερικανούς, και το νέο ενεργειακό σοκ που πυροδοτεί ο πόλεμος στο Ιράν.
Μάλιστα, σύμφωνα με οικονομολόγους, το πλήγμα στους καταναλωτές δεν αποδείχθηκε τόσο σοβαρό όσο φοβούνταν οι αναλυτές, με την ιδιωτική κατανάλωση να αυξάνεται με ρυθμό 1,6%. Η συνολική αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας αποδίδεται, ωστόσο, στις τεράστιες δαπάνες των τεχνολογικών κολοσσών για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. «Καθώς η καταναλωτική δαπάνη περιορίζεται, οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη έχουν αναδειχθεί σαφώς στον βασικό μοχλό ανάπτυξης των ΗΠΑ», δήλωσε ο Τζέιμς Νάιτλι, επικεφαλής διεθνής οικονομολόγος της ING.
Κρίσιμη μάχη για τον Τραμπ το κόστος ζωής
Οι εκλογές του Νοεμβρίου κρίνονται «στο νήμα» και η επιτυχία του ρεπουμπλικανικού κόμματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον γνώριμο πια πολιτικό κανόνα: «Είναι η οικονομία, ηλίθιε!».
Παρ’ όλα αυτά, την ώρα που τα μεγέθη της ανάπτυξης φαίνεται πως είναι θετικά, οι Αμερικανοί ψηφίζουν με βάση το κόστος ζωής. Οι αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν και ο επακόλουθος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου, με το βαρέλι του Brent να αγγίζει, την Πέμπτη (30/4), το υψηλότερο σημείο τετραετίας στα 126 δολάρια. Έκτοτε, η τιμή υποχώρησε στα 111 δολάρια, παραμένει όμως πολύ υψηλότερη από τα περίπου 73 δολάρια στα οποία διαπραγματευόταν πριν από την έναρξη του πολέμου, δηλαδή κατά τα τέλη Φεβρουαρίου.
Συνέπεια αυτών των εξελίξεων ήταν να φτάσει η τιμή του γαλονιού για τον μέσο Αμερικανό στα 4,30 δολάρια, στα τέλη Απριλίου, σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Ένωσης Αυτοκινητιστών (AAA), έναντι λιγότερο από 3 δολαρίων τον Φεβρουάριο. Η ανατίμηση των καυσίμων συνέβαλε σε απότομη ανοδική εκτίναξη του πληθωρισμού. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης τιμών διαμορφώθηκε τον Μάρτιο στο 3,3%.
Τα επιτόκια και η Fed
Ο αντίκτυπος του πολέμου με το Ιράν, και ιδίως οι πληθωριστικές πιέσεις του Μαρτίου, διέλυσαν κάθε ελπίδα για άμεση μείωση των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) καθώς, την Τετάρτη (29/4), διατήρησε το βασικό της επιτόκιο – που επηρεάζει τα στεγαστικά δάνεια και άλλες μορφές δανεισμού των Αμερικανών – στο εύρος του 3,5% με 3,75%. Πριν από την έναρξη του πολέμου, οι οικονομολόγοι ανέμεναν μια διαδοχική σειρά μειώσεων του επιτοκίου.
Σημειώνεται ότι από την έναρξη των αμερικανικών πληγμάτων εναντίον του Ιράν, το μέσο επιτόκιο των 30ετών στεγαστικών δανείων έχει εκτιναχθεί από το 5,98% στο 6,3%, σύμφωνα με στοιχεία της Freddie Mac. Όπως υπογραμμίζει ο Σάμιουελ Τομπς, επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ της Pantheon Macroeconomics, οι υψηλές τιμές πετρελαίου και η εκτίμηση ότι η Ουάσινγκτον θα διατηρήσει για πολύ καιρό τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών ενδέχεται να μεταθέσουν τις μειώσεις των επιτοκίων για το 2027.
Ανθεκτική η αμερικανική αγορά μετοχών
Παρά τις αναταράξεις, οι Αμερικανοί που έχουν επενδύσει στο χρηματιστήριο, βγαίνουν μέχρι στιγμής κερδισμένοι από τη διάρκεια του πολέμου. Οι μεγάλοι αμερικανικοί δείκτες – ο S&P 500, ο Dow Jones Industrial Average και ο Nasdaq Composite – έχουν αναπληρώσει με το παραπάνω τις απώλειες των πρώτων ημερών της σύρραξης και συνεχίζουν την προπολεμική ανοδική τους τροχιά.
Από την έναρξη του πολέμου, ο Nasdaq έχει σημειώσει άνοδο κοντά στο 10%, ο S&P 500 ενισχύεται περίπου κατά 5%, ενώ ο Dow Jones κερδίζει λίγο πάνω από 1%. Οι αυξήσεις στους κορυφαίους δείκτες αποτελούν θετική εξέλιξη για τους επενδυτές, αλλά και ισχυρή ώθηση για όσους έχουν συνταξιοδοτικά κεφάλαια συνδεδεμένα με μετοχές.
Η οικονομία θα κρίνει τον Τραμπ τον Νοέμβριο
Με τους Ρεπουμπλικάνους σε πορεία απώλειας του ελέγχου της Βουλής των Αντιπροσώπων και με ορατό τον κίνδυνο να χάσουν και τη Γερουσία, η ψήφος του Νοεμβρίου θα εξαρτηθεί σε καθοριστικό βαθμό από την κατάσταση της οικονομίας τη στιγμή που οι ψηφοφόροι θα προσέλθουν στις κάλπες. Παρότι τα στοιχεία της ανάπτυξης και η ανθεκτικότητα των αμερικανικών αγορών μετοχών παρέχουν μια δόση παρηγοριάς στους ηγέτες του ρεπουμπλικανικού κόμματος, η εκτόξευση του κόστους ζωής εξακολουθεί να αποτελεί την πιο σοβαρή απειλή.
Πόσα μπορεί ή πόσα δεν μπορεί να επιτύχει ο Ντόναλντ Τραμπ μέσα στον χρόνο που του απομένει, θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη της σύρραξης στο Ιράν, από το αν θα ανοίξουν εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ και από το αν αυτό θα μεταφραστεί σε χαμηλότερες τιμές καυσίμων και τροφίμων για τον Αμερικανό ψηφοφόρο.
