Με το βλέμμα στραμμένο στην ασφάλεια της ηπείρου και τις διεθνείς εντάσεις να ανεβαίνουν, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται στην Κύπρο για να βάλουν στο μικροσκόπιο μια κρίσιμη, αλλά μέχρι σήμερα ασαφή, ρήτρα: την αμοιβαία βοήθεια μεταξύ κρατών-μελών σε περίπτωση επίθεσης.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο που οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τους συμμάχους της Ουάσιγκτον έχουν προκαλέσει ανησυχία για το κατά πόσο η αμερικανική στήριξη μέσω του ΝΑΤΟ παραμένει δεδομένη.
Η συγκεκριμένη ρήτρα, που προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες, υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να συνδράμουν ένα άλλο κράτος σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης. Ωστόσο, στην πράξη δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες για το πώς ενεργοποιείται και πώς εφαρμόζεται, κάτι που τώρα επιχειρείται να ξεκαθαριστεί.
Αφορμή για την επιτάχυνση των συζητήσεων αποτέλεσαν πρόσφατα γεγονότα, όπως οι εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία αλλά και περιστατικά αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ειδικά η Κύπρος, που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, πιέζει για πιο συγκεκριμένο πλαίσιο, μετά και από χτύπημα μη επανδρωμένου αεροσκάφους σε βρετανική βάση στο νησί κατά τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν.
Στη σύνοδο, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής αναμένεται να παρουσιάσει πιθανά σενάρια για το πώς μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη η αμοιβαία συνδρομή, ενώ ήδη σχεδιάζονται ασκήσεις προσομοίωσης για να δοκιμαστούν οι αντιδράσεις σε υποθετικά σενάρια κρίσης.
Παράλληλα, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Ορισμένα κράτη-μέλη φοβούνται ότι μια πιο «ενεργή» ερμηνεία της ρήτρας μπορεί να εκληφθεί ως απομάκρυνση από το ΝΑΤΟ, το οποίο εξακολουθεί να θεωρείται η βασική ασπίδα άμυνας της Ευρώπης.
Η ισορροπία που καλείται να βρει η Ε.Ε. είναι λεπτή: από τη μία να ενισχύσει τη δική της αυτονομία στην ασφάλεια, από την άλλη να μη διαταράξει τη σχέση με τη διατλαντική συμμαχία. Το μόνο βέβαιο είναι ότι, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απειλών, η Ευρώπη αναζητά πλέον πιο ξεκάθαρες απαντήσεις για το πώς θα αντιδράσει αν βρεθεί αντιμέτωπη με μια κρίση.
