Η κυρίαρχη άποψη στην εξελικτική ψυχολογία θέλει την υψηλή ευφυΐα να αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους πόλους έλξης στις ανθρώπινες σχέσεις. Στον δημόσιο λόγο συχνά ακούγεται ότι η νοημοσύνη είναι sexy, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που αυτοπροσδιορίζονται ως sapiosexual, ισχυριζόμενοι ότι ελκύονται αποκλειστικά από το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό. Πρόσφατες έρευνες, ωστόσο, ανατρέπουν αυτό το αφήγημα με τρόπο κατηγορηματικό.
Μέσα από πειράματα σε συγκεντρώσεις speed-dating, αναλύσεις σε dating apps και γενετικά δεδομένα εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, διαπιστώνεται πως οι άνθρωποι μπορούν μεν να αντιληφθούν την ευφυΐα του άλλου, αλλά αυτή δεν αυξάνει τη σεξουαλική του γοητεία. Η εμφάνιση παραμένει ο απόλυτος κυρίαρχος, ενώ η πολύ υψηλή νοημοσύνη συνδέεται παραδόξως με μεγαλύτερες πιθανότητες πλήρους απουσίας σεξουαλικής ζωής. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι γυναίκες, παρότι δηλώνουν σε δημοσκοπήσεις ότι αναζητούν έξυπνους και πνευματικά καλλιεργημένους συντρόφους, στην πράξη συμπεριφέρονται εντελώς διαφορετικά.
Σε πειράματα που διεξήχθησαν το 2021 από τον Driebe και την ομάδα του, η ευφυΐα αποδείχθηκε ότι γίνεται μεν αντιληπτή στις διαπροσωπικές επαφές, χωρίς όμως να μεταφράζεται σε σεξουαλική έλξη — η επίδρασή της ήταν ελαφρώς αρνητική ή αμελητέα. Αυτό που έκανε διαφορά ήταν το χιούμορ, το οποίο όμως δεν φάνηκε να συνδέεται άμεσα με τη γενική νοημοσύνη. Κάθε μονάδα αύξησης στην εξωτερική εμφάνιση ανέβαζε τη γοητεία κατά 1,15 μονάδες, εκμηδενίζοντας κυριολεκτικά κάθε άλλο παράγοντα.
Μια εκτενής μελέτη του 2025 από τους Witmer, Rosenbusch και Meral επιβεβαίωσε τα παραπάνω και στο ψηφιακό περιβάλλον. Αναλύοντας 5.000 αποφάσεις χρηστών σε dating apps με εικονικά προφίλ, η εξωτερική εμφάνιση αποδείχθηκε συντριπτικά κυρίαρχη, με τη νοημοσύνη να έχει επίδραση περίπου επτά φορές μικρότερη. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν η πλήρης απουσία διαφορών ανάμεσα στα φύλα: άνδρες και γυναίκες ιεράρχησαν τα χαρακτηριστικά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, καταρρίπτοντας το παλιό στερεότυπο.
Το γεγονός ότι τα σταθερά ζευγάρια παρουσιάζουν συχνά παρόμοιο επίπεδο νοημοσύνης δεν οφείλεται στην αρχική έλξη, αλλά στα δομημένα κοινωνικά περιβάλλοντα — σχολεία, πανεπιστήμια, χώροι εργασίας — που ήδη ομαδοποιούν τους ανθρώπους βάσει ικανοτήτων και εκπαιδευτικού υποβάθρου. Η ομοιότητα αυτή ενισχύεται από τα χρόνια κοινής πορείας και όχι από μια ενστικτώδη προτίμηση για υψηλό IQ κατά τη στιγμή της γνωριμίας.
Ακόμη πιο ανησυχητικά συμπεράσματα προκύπτουν από έρευνα του 2025 στο περιοδικό PNAS, όπου η ανάλυση γενετικών και κοινωνικών δεδομένων από 400.000 συμμετέχοντες έδειξε ότι άτομα με γονίδια συνδεδεμένα με υψηλό IQ έχουν στατιστικά περισσότερες πιθανότητες να μην αποκτήσουν ποτέ σεξουαλικό σύντροφο. Η νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα στη γονεϊκότητα ή την οικονομική ασφάλεια, αλλά στην κρίσιμη φάση της αρχικής επιλογής, η εμφάνιση και τα κοινωνικά χαρίσματα παραμένουν οι αδιαφιλονίκητοι νικητές.
