Το «Curiosity», το διαστημικό όχημα της NASA που εξερευνά τον Άρη, ανακάλυψε στον κόκκινο πλανήτη οργανικά μόρια τα οποία ουδέποτε είχαν εντοπιστεί ξανά, υπονοώντας την πιθανότητα να υπήρχε κάποτε ζωή εκεί.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τρίτη (21/4) στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, έπειτα από χρόνια εργαστηριακής ανάλυσης, ένα πέτρωμα που το ρομποτικό όχημα είχε διατρήσει και εξετάσει το 2020 επιβεβαιώθηκε ότι περιέχει την πιο πλούσια ποικιλία οργανικών μορίων που έχει εντοπιστεί ποτέ στον Άρη. Από τα 21 μόρια άνθρακα που εντοπίστηκαν στο δείγμα, τα επτά ανιχνεύονται για πρώτη φορά στον πλανήτη.
Ανάμεσα στα νέα μόρια ξεχωρίζει μια ετεροκυκλική ένωση αζώτου — ένας δακτύλιος ατόμων άνθρακα που περιλαμβάνει άζωτο. Αυτή η μοριακή δομή θεωρείται πρόδρομη των δύο νουκλεϊκών οξέων που είναι καθοριστικά για τη γενετική πληροφορία, του RNA και του DNA. Οι επιστήμονες, ωστόσο, δεν μπορούν να γνωρίζουν αν αυτά τα μόρια δημιουργήθηκαν μέσω βιολογικών ή γεωλογικών διεργασιών — και οι δύο δρόμοι είναι πιθανοί, σύμφωνα με την αμερικανική διαστημική υπηρεσία. Η ανακάλυψη τους παρέχει, εντούτοις, περαιτέρω επιβεβαίωση ότι ο αρχαίος Άρης διέθετε τις κατάλληλες χημικές προϋποθέσεις για την υποστήριξη ζωής.
Η σημασία της ανακάλυψης του «Curiosity»
«Αυτή η συλλογή οργανικών μορίων αυξάνει εκ νέου την πιθανότητα ότι ο Άρης προσέφερε στέγη για τη ζωή στο μακρινό παρελθόν», δήλωσε ο επιστημονικός υπεύθυνος της αποστολής, Άσγουιν Βασαβάντα, από το Jet Propulsion Laboratory της NASA στη Νότια Καλιφόρνια, προσθέτοντας: «Αυτό είναι το “Curiosity” και η ομάδα μας στα καλύτερά τους. Χρειάστηκαν δεκάδες επιστήμονες και μηχανικοί για να εντοπίσουν αυτή την τοποθεσία, να εξορύξουν το δείγμα και να κάνουν αυτές τις ανακαλύψεις με το εκπληκτικό ρομπότ μας».
Το δείγμα του πετρώματος ονομάστηκε «Μαίρη Άνινγκ 3», προς τιμήν της Άγγλίδας παλαιοντολόγου, και εντοπίστηκε σε τμήμα του Όρους Σαρπ, σε μια περιοχή που πριν από δισεκατομμύρια χρόνια καλυπτόταν από λίμνες και ρυάκια. Η ιδιαίτερη αξία της περιοχής οφείλεται στα ορυκτά αργίλου που σχηματίστηκαν εκεί μέσα στους αιώνες, τα οποία είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά στη διατήρηση οργανικών ενώσεων.
«Η ανίχνευση προδρόμων του DNA είναι αρκετά βαθυστόχαστη, διότι αυτές οι δομές μπορούν να αποτελέσουν χημικούς προδρόμους πιο σύνθετων μορίων που περιέχουν άζωτο», δήλωσε η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Έιμι Γουίλιαμς από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα στο Γκέινσβιλ. Ακόμα, η ίδια σημείωσε: «Ετεροκυκλικές ενώσεις αζώτου δεν είχαν βρεθεί ποτέ ξανά στην επιφάνεια του Άρη ούτε είχαν επιβεβαιωθεί σε αρειανούς μετεωρίτες».
Στο δείγμα εντοπίστηκε, επίσης, το βενζοθειοφαίνιο, μια ένωση που έχει εντοπιστεί στο παρελθόν σε μετεωρίτες. Οι μετεωρίτες αυτοί, μαζί με τα οργανικά μόρια που περιέχουν, θεωρείται από ορισμένους επιστήμονες ότι «σκόρπισαν» προβιοτική χημεία σε ολόκληρο το πρώιμο ηλιακό σύστημα.
Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε χάρη στο όργανο SAM (Sample Analysis at Mars), ένα εξελιγμένο μικροεργαστήριο ενσωματωμένο στο εσωτερικό του «Curiosity». Το τρυπάνι στο άκρο του ρομποτικού βραχίονα κονιορτοποιεί ένα προσεκτικά επιλεγμένο δείγμα πετρώματος σε σκόνη και το διοχετεύει στο SAM, όπου ένας φούρνος υψηλής θερμοκρασίας θερμαίνει το υλικό απελευθερώνοντας αέρια, τα οποία αναλύονται για να αποκαλυφθεί η σύσταση του πετρώματος. Επιπλέον, το SAM μπορεί να πραγματοποιήσει «υγρή χημεία», αποθέτοντας δείγματα σε μικρό κυπελίδιο διαλύτη που διασπά μεγαλύτερα μόρια δύσκολα ανιχνεύσιμα με άλλες μεθόδους.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι για τη συγκεκριμένη ανάλυση χρησιμοποιήθηκε ο διαλύτης TMAH (υδροξείδιο του τετραμεθυλαμμωνίου), μια ισχυρή ουσία που διατίθεται μόνο σε δύο κυπελίδια εντός του οργάνου και προορίζεται για τα πιο πολύτιμα δείγματα. Το «Μάρι Άνινγκ 3» ήταν το πρώτο δείγμα που εκτέθηκε σε TMAH, και το πείραμα αυτό ήταν η πρώτη φορά που ένα τέτοιου τύπου χημικό πείραμα πραγματοποιήθηκε πέρα από τη Γη.
Τι σημαίνει η ανακάλυψη
Τα αποτελέσματα θα αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία επερχόμενων διαστημικών οργάνων. Μάλιστα, σύμφωνα με τη NASA, τα ευρήματα ενισχύουν επίσης την επιστημονική θεμελίωση μελλοντικών αποστολών επιστροφής δειγμάτων, που θα μπορούσαν να προσδιορίσουν οριστικά αν τα αρχαία οργανικά μόρια του Άρη παρήχθησαν από ζωή ή αποκλειστικά από γεωλογικές διεργασίες.
Η είδηση έρχεται λίγο μετά την επιτυχία της αποστολής «Artemis II», στην οποία τέσσερις αστροναύτες ταξίδεψαν πιο μακριά από τη Γη απ’ ό,τι οποιοσδήποτε άνθρωπος στην ιστορία.
