Για πολλούς ανθρώπους, η διάγνωση δεν έρχεται στην παιδική ηλικία, αλλά πολύ αργότερα, συχνά όταν κάτι παρόμοιο εντοπίζεται στα παιδιά τους. Έτσι έγινε και με μια κλινική ψυχολόγο, η οποία κατάλαβε ότι είχε διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας όταν άρχισε να εξετάζεται η δική της οικογένεια. Άργησε όμως ακόμη περισσότερο να μάθει ότι και εκείνη, αλλά και τα δύο παιδιά της, βρίσκονταν επίσης στο φάσμα του αυτισμού.
Αυτό το «διπλό» προφίλ δεν αποτελεί επίσημη ξεχωριστή διάγνωση, όμως απασχολεί ολοένα και περισσότερο τους ειδικούς. Όταν η διάσπαση προσοχής και ο αυτισμός συνυπάρχουν, κάποια χαρακτηριστικά αλληλοκαλύπτονται και άλλα μοιάζουν να τραβούν σε αντίθετες κατευθύνσεις.
Από τη μία μπορεί να υπάρχει παρορμητικότητα, καθυστέρηση στα ραντεβού και δυσκολία στη συγκέντρωση. Από την άλλη, ισχυρή ανάγκη για ρουτίνα, ευαισθησία στα ερεθίσματα και προκλήσεις στην κοινωνική αλληλεπίδραση.
Αυτή η συνύπαρξη κάνει συχνά τη ζωή των ανθρώπων πιο απαιτητική, γιατί τους δημιουργεί ένα εσωτερικό μπέρδεμα: θέλουν σταθερότητα, αλλά ταυτόχρονα έχουν έντονη ανάγκη για εναλλαγή και κίνηση. Θέλουν να εστιάσουν, αλλά μπορεί ξαφνικά να χαθούν σε μια λεπτομέρεια που τους απορροφά πλήρως. Γι’ αυτό και πολλοί δεν αναγνωρίζονται σωστά για χρόνια.
Τα νέα στοιχεία δείχνουν πως το φαινόμενο ίσως είναι πολύ πιο συχνό απ’ όσο πιστεύαμε. Σε έρευνα του 2025, περίπου το 45% των ενηλίκων με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας εμφάνιζε και σημαντικά αυτιστικά χαρακτηριστικά. Κι όμως, σε άλλη μεγάλη καταγραφή ασφαλιστικών στοιχείων στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόλις το 1,7% των ενηλίκων με διάσπαση προσοχής είχε και επίσημη διάγνωση αυτισμού.
Η απόσταση ανάμεσα στα δύο νούμερα δείχνει καθαρά ότι πολλοί άνθρωποι μένουν χωρίς τη σωστή εικόνα για την κατάστασή τους.
Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού: Τέλος στις ταμπέλες – Ο αυτισμός δεν περιορίζει, αποκαλύπτει δυνατότητες
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η δυσκολία δεν είναι μόνο στη διάγνωση, αλλά και στο ότι οι δύο καταστάσεις μπορούν να «κρύβουν» η μία την άλλη. Κάποιος μπορεί να φαίνεται απλώς αφηρημένος ή παρορμητικός, ενώ στην πραγματικότητα να έχει και αυτιστικά στοιχεία που δεν διακρίνονται εύκολα. Ή το αντίστροφο: να φαίνεται κοινωνικός και δραστήριος, αλλά να παλεύει εσωτερικά με ισχυρές ευαισθησίες και ανάγκη για έλεγχο.
Η επιστημονική έρευνα δείχνει επίσης ότι οι δύο καταστάσεις δεν είναι τελείως ξεχωριστές. Υπάρχουν κοινά γενετικά στοιχεία, ενώ νεότερες μελέτες στον εγκέφαλο δείχνουν ότι η συνύπαρξη τους μπορεί να έχει δικό της, ιδιαίτερο αποτύπωμα. Με απλά λόγια, δεν πρόκειται απλώς για δύο προβλήματα που προστίθενται το ένα πάνω στο άλλο, αλλά για μια πιο σύνθετη εικόνα.
