Ενα αυστηρό πλαίσιο ελέγχου και περιορισμών στην πρόσβαση όσων θα παρακολουθήσουν τη δίκη για το έγκλημα των Τεμπών έρχεται να επιβάλει η νέα διάταξη της προέδρου του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας, σε μια συγκυρία όπου η κυβέρνηση επιχειρεί εναγωνίως να διαχειριστεί το χάος που σημάδεψε την πρώτη συνεδρίαση. Με επίκληση της «ευταξίας» και της διασφάλισης της δίκαιης δίκης, η διάταξη καθορίζει λεπτομερώς ποιος εισέρχεται, από ποια είσοδο, με ποια διαδικασία και υπό ποια επιτήρηση, μετατρέποντας ουσιαστικά το δικαστήριο σε έναν αυστηρά ελεγχόμενο χώρο που περισσότερο θυμίζει φυλακή.
Σύμφωνα με τη διάταξη της προέδρου Γεωργίας Στεφανίδου, η είσοδος δικηγόρων, διαδίκων και υποστηριζόντων την κατηγορία θα πραγματοποιείται με διαδοχικούς ελέγχους ταυτοποίησης και καταγραφής, ενώ προβλέπεται συγκεκριμένος αριθμός συμμετεχόντων ανά κατηγορία και αυστηρή ταξιθεσία εντός της αίθουσας. Οι κατηγορούμενοι θα εισέρχονται από ξεχωριστή είσοδο, οι συγγενείς και οι λοιποί διάδικοι σε φάσεις και με αριθμητικούς περιορισμούς, ενώ μεγάλο μέρος των παρισταμένων θα παρακολουθεί τη διαδικασία από δευτερεύοντες χώρους μέσω οθονών.
Φιλτραρισμένη διαδικασία
Ιδιαίτερα προβληματικοί είναι όμως οι περιορισμοί που έχουν οριστεί για τους δημοσιογράφους. Μόλις 21 διαπιστευμένοι συντάκτες επιτρέπεται να βρίσκονται στην κύρια αίθουσα, ενώ επιπλέον 25 μη διαπιστευμένοι οδηγούνται σε διαφορετικό χώρο παρακολούθησης. Παράλληλα απαγορεύονται πλήρως φωτογράφιση, βιντεοσκόπηση και ηχητική καταγραφή, ενώ, όπως όλα δείχνουν, αναμένεται να αποκλειστούν και να παραμείνουν έξω αρκετοί, με την εικόνα που διαμορφώνεται να είναι αυτή μιας διαδικασίας αυστηρά φιλτραρισμένης όπου η δημοσιότητα της δίκης τίθεται υπό στενή διοικητική παρακολούθηση.
Οι ρυθμίσεις αυτές έρχονται μετά την κατακραυγή που προκάλεσε η πρώτη μέρα της δίκης, κατά την οποία επικράτησαν τριτοκοσμικές συνθήκες, με τον χώρο να είναι παντελώς ακατάλληλος και την κατάσταση μέσα στην αίθουσα ασφυκτική. Αντί όμως να αντιμετωπιστούν οι υλικές και οργανωτικές ελλείψεις, η απάντηση φαίνεται να είναι η αυστηροποίηση των αποκλεισμών, επιλογή που ήδη προκαλεί αντιδράσεις στον δημοσιογραφικό κόσμο.
Οι ενώσεις των δημοσιογράφων, με αιχμή τις παρεμβάσεις της ΠΟΕΣΥ, της ΕΣΗΕΑ και της ΕΣΗΕΘΣΤΕ-Ε, κάνουν λόγο για σοβαρό πλήγμα στη δημοσιογραφική κάλυψη μίας από τις σημαντικότερες δίκες των τελευταίων δεκαετιών. Οι ανακοινώσεις τους υπογραμμίζουν ότι η παρουσία των δημοσιογράφων μέσα στην αίθουσα δεν αποτελεί προνόμιο, αλλά θεσμική εγγύηση της δημοσιότητας και της διαφάνειας της διαδικασίας.
Η ΕΣΗΕΑ, μέσω της ανακοίνωσής της, υπενθυμίζει χαρακτηριστικά ότι ακόμη και στη δίκη της «17 Νοέμβρη» είχε προβλεφθεί πλήρως εξοπλισμένο κέντρο Τύπου και επαρκής παρουσία δημοσιογράφων, σε πλήρη αντίθεση με το σημερινό σκηνικό όπου ένα ανεπαρκώς εξοπλισμένο κοντέινερ παρουσιάζεται ως «κέντρο Τύπου». Παράλληλα τονίζει ότι οποιαδήποτε απόπειρα περιορισμού της δημοσιογραφικής παρουσίας συνιστά ευθεία παρεμπόδιση του έργου της ενημέρωσης.
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η παρέμβαση της Ενωσης Συντακτών Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας και Εύβοιας, η οποία καταγγέλλει ότι ο σχεδιασμός περιορισμού της πρόσβασης μόνο σε διαπιστευμένους δημοσιογράφους υπονομεύει την πολυφωνία και αποκλείει ουσιαστικά τα περιφερειακά μέσα, τα οποία ήταν εκείνα που κάλυψαν από την πρώτη στιγμή το έγκλημα των Τεμπών. Οι δημοσιογράφοι της περιφέρειας, όπως επισημαίνουν, βρίσκονται τώρα αντιμέτωποι με κλειστές πόρτες σε μια δίκη που αφορά πρωτίστως τις τοπικές κοινωνίες.
Στο ίδιο κλίμα κινείται και η Ενωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας, η οποία επισημαίνει ότι από την πρώτη μέρα της διαδικασίας κατέθεσε επίσημο αίτημα από κοινού με την Ενωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου ζητώντας να διασφαλιστεί η φωτογραφική κάλυψη μιας δίκης με τεράστιο δημόσιο ενδιαφέρον. Οι φωτορεπόρτερ υπενθυμίζουν ότι βρέθηκαν από την πρώτη στιγμή στον τόπο της τραγωδίας, καταγράφοντας το γεγονός και τις κοινωνικές αντιδράσεις που ακολούθησαν συμβάλλοντας καθοριστικά στη συλλογική μνήμη γύρω από το δυστύχημα.
Η Ενωση τονίζει επίσης ότι είχε ήδη εκφράσει ανησυχίες για το νομοθετικό πλαίσιο που περιορίζει τη μετάδοση και καταγραφή δικαστικών διαδικασιών, προειδοποιώντας πως τέτοιες διατάξεις μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για την ελεύθερη ενημέρωση. Ζητά δε να επιτραπεί η λήψη φωτογραφιών με σεβασμό στο ισχύον νομικό πλαίσιο και τη δημοσιογραφική δεοντολογία, υπογραμμίζοντας ότι οι εργαζόμενοι φωτορεπόρτερ υπερασπίζονται το δικαίωμα στην ενημέρωση, την ελεύθερη καταγραφή και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Μοντέλο… Χρυσή Αυγή
Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει τα νέα μέτρα ως αναγκαία αποκατάσταση της τάξης και η λύση της και πάλι είναι περισσότερη αστυνόμευση, με διμοιρίες ΜΑΤ, δυνάμεις ΟΠΚΕ, αστυνομικούς εντός της αίθουσας και εκτεταμένες περιπολίες γύρω από το συνεδριακό κέντρο. Η παρουσία της αστυνομίας ενισχύεται σε όλα τα επίπεδα, ενώ η ταυτοποίηση όσων μπαίνουν στην αίθουσα ανατίθεται πλήρως στην ΕΛ.ΑΣ. Σύμφωνα με πληροφορίες μάλιστα, αναμένεται να ακολουθηθεί το μοντέλο που επικρατούσε στη δίκη της Χρυσής Αυγής με καρτελάκια τα οποία θα δίνονται σε όσους μπαίνουν στο δικαστήριο.
Οι δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης, ο οποίος επιμένει ότι «θα μπουν όσοι ορίζει ο νόμος», αποτυπώνουν την κυβερνητική γραμμή, που δεν είναι άλλη από το να ισχυρίζεται πως το πρόβλημα δεν ήταν ο σχεδιασμός, αλλά η εφαρμογή του. Ωστόσο η πραγματικότητα της πρώτης συνεδρίασης και οι συνεχείς διορθωτικές κινήσεις δείχνουν μια καταϊδρωμένη κυβέρνηση που τρέχει εκ των υστέρων να μαζέψει τις συνέπειες ενός ανεπαρκούς σχεδιασμού, μεταφέροντας το βάρος της αποτυχίας σε περιορισμούς πρόσβασης και αυξημένη αστυνόμευση.
Η ατμόσφαιρα από το φιάσκο της πρώτης δικασίμου παραμένει ηλεκτρισμένη, πυροδοτώντας διαξιφισμούς και στους κόλπους της Δικαιοσύνης με δηλώσεις, κρίσεις και επικρίσεις άκαιρες και αχρείαστες. Με αυτά ως δεδομένα τα μάτια στρέφονται και σήμερα στο συγκρότημα «Γαιόπολις» και στη δεύτερη απόπειρα για την πολυσήμαντη δίκη.
