Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανεβάζουν τον πήχη απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, επιχειρώντας να απαντήσουν στην αυξανόμενη κοινωνική πίεση για την προστασία ανηλίκων στο διαδίκτυο, την ώρα που το ρήγμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες βαθαίνει. Οι κινήσεις αυτές φέρνουν την Ευρώπη σε τροχιά σύγκρουσης με εταιρείες που εδρεύουν κυρίως στις ΗΠΑ και, κατ’ επέκταση, με την Ουάσινγκτον.
Η Ισπανία έδωσε εντολή στην εισαγγελία να διερευνήσει τη δράση των Meta, X και TikTok, μετά από καταγγελίες για διάδοση τεχνητά παραγόμενου υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων. Αντίστοιχα, η Ιρλανδία ξεκίνησε επίσημη έρευνα για το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης Grok της X, εξετάζοντας ζητήματα επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων και παραγωγής επιβλαβούς περιεχομένου.
Παράλληλα, μια ομάδα κρατών –μεταξύ τους η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Δανία, η Σλοβενία και η Τσεχία– προωθεί περιορισμούς ή ακόμη και απαγορεύσεις χρήσης κοινωνικών δικτύων από εφήβους, επικαλούμενη εθισμό, διαδικτυακή βία και πτώση σχολικών επιδόσεων. Η Γερμανία και η Βρετανία εξετάζουν παρόμοιες επιλογές, ενώ οι εθνικές πρωτοβουλίες πληθαίνουν.
Οι κινήσεις αυτές αντανακλούν πολιτική βιασύνη αλλά και δυσαρέσκεια προς τις Βρυξέλλες. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι και αναλυτές εκτιμούν ότι αρκετές πρωτεύουσες κινούνται μόνες τους επειδή θεωρούν πως η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα κινηθεί αρκετά γρήγορα ή αποφασιστικά, παρά το γεγονός ότι τα κράτη-μέλη αντιμετωπίζουν τα ίδια νομικά και διπλωματικά εμπόδια.
Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει: ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), σε ισχύ από το 2024, προβλέπει πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών για πλατφόρμες που δεν περιορίζουν παράνομο ή επιβλαβές περιεχόμενο. Ωστόσο, η εφαρμογή του έχει έντονη γεωπολιτική φόρτιση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για δασμούς και κυρώσεις, εάν ευρωπαϊκές χώρες πλήξουν αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες μέσω ρυθμίσεων ή φόρων.
Η ένταση αποτυπώνεται και στη ρητορική. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει μιλήσει ανοιχτά για «γεωπολιτική μάχη», ενώ από την άλλη πλευρά η Ουάσινγκτον έχει κατηγορήσει την Ευρώπη για πορεία που, όπως υποστηρίζει, υπονομεύει τις δυτικές αξίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, απορρίπτει τις αιτιάσεις περί επιείκειας, επισημαίνοντας ότι έχουν ήδη ανοίξει πολλαπλές έρευνες κατά μεγάλων πλατφορμών.
Στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει τονίσει τον κίνδυνο που εγκυμονεί η ανεξέλεγκτη χρήση κοινωνικών δικτύων για τους ανηλίκους, μιλώντας για ένα «πείραμα χωρίς δικλείδες ασφαλείας» πάνω στον εγκέφαλο των παιδιών. Το μήνυμα είναι σαφές: η Ευρώπη δείχνει αποφασισμένη να τραβήξει κόκκινες γραμμές, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει μετωπική με τους τεχνολογικούς κολοσσούς και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
