Σε μια δήλωση που σηματοδοτεί ραγδαίες εξελίξεις στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής προχώρησε ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ. Υποδεχόμενος στο Οβάλ Γραφείο τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο Αμερικανός ηγέτης έθεσε ένα ασφυκτικό και ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα για την εξομάλυνση των σχέσεων με την Τεχεράνη, τονίζοντας την ανάγκη επίτευξης μιας συμφωνίας στο άμεσο μέλλον.
Η συνάντηση των δύο ανδρών, η οποία διεξήχθη σε κλίμα στρατηγικού συντονισμού, επιβεβαίωσε την πρόθεση της αμερικανικής διοίκησης να κλείσει τα ανοιχτά μέτωπα στην περιοχή, χρησιμοποιώντας ένα μείγμα διπλωματικής πίεσης και επίδειξης ισχύος. Ο Ντόναλντ Τραμπ, με το χαρακτηριστικό του ύφος, δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών, δηλώνοντας ότι η επίλυση του «ιρανικού ζητήματος» αποτελεί άμεση προτεραιότητα για την κυβέρνησή του.
Το Χρονοδιάγραμμα του Ενός Μηνός
Κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, ο Πρόεδρος Τραμπ ήταν κατηγορηματικός. «Πρέπει να έχουμε μια συμφωνία με το Ιράν, πιθανότατα τον επόμενο μήνα ή και νωρίτερα», ανέφερε χαρακτηριστικά, αιφνιδιάζοντας πολλούς αναλυτές με την αμεσότητα του χρονικού ορίζοντα που έθεσε.
Η τοποθέτηση αυτή εδράζεται στην πεποίθηση του Αμερικανού Προέδρου ότι το καθεστώς της Τεχεράνης βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση και επιζητά διακαώς μια διέξοδο. Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, η οικονομική πίεση και οι γεωπολιτικές ήττες που έχει υποστεί το Ιράν το τελευταίο διάστημα, το καθιστούν έτοιμο για συμβιβασμό. «Θέλουν απεγνωσμένα να κάνουν μια συμφωνία», υποστήριξε, προσθέτοντας ότι η ιρανική πλευρά «καταστρέφεται» (getting killed) από τις κυρώσεις και την απομόνωση, γεγονός που δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για διαπραγματεύσεις από θέση ισχύος για τη Δύση.
Το Νέο «Συμβούλιο Ειρήνης» και ο Ρόλος του Ισραήλ
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η νέα πρωτοβουλία του Λευκού Οίκου για τη σύσταση ενός «Συμβουλίου Ειρήνης και Ευημερίας στη Μέση Ανατολή». Πρόκειται για έναν μηχανισμό που φιλοδοξεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι τις χώρες της περιοχής, με στόχο την προώθηση της σταθερότητας και της οικονομικής συνεργασίας.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, από την πλευρά του, εμφανίστηκε απόλυτα ευθυγραμμισμένος με τις προθέσεις του Αμερικανού Προέδρου. Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός χαιρέτισε την πρωτοβουλία, χαρακτηρίζοντάς την ως μια «ιστορική ευκαιρία» για την αναμόρφωση της Μέσης Ανατολής. Η παρουσία του στην Ουάσιγκτον και η θερμή υποδοχή από τον Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαιώνουν την πλήρη επαναφορά των αμερικανο-ισραηλινών σχέσεων σε τροχιά στενής στρατηγικής συνεργασίας, μετά από μια περίοδο διακυμάνσεων.
Η Γάζα και το Ζήτημα των Ομήρων
Παρά την έμφαση στο Ιράν, η συνεχιζόμενη κρίση στη Λωρίδα της Γάζας δεν θα μπορούσε να λείπει από την ατζέντα. Η αμερικανική διοίκηση πιέζει για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την απελευθέρωση των ομήρων που κρατούνται από τη Χαμάς. Ο Πρόεδρος Τραμπ συνέδεσε εμμέσως τα δύο μέτωπα, υπονοώντας ότι μια ευρύτερη περιφερειακή διευθέτηση με το Ιράν (το οποίο στηρίζει τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ) θα λειτουργήσει καταλυτικά για την εκτόνωση της κατάστασης στη Γάζα και στον Λίβανο.
Η στρατηγική του Λευκού Οίκου φαίνεται να βασίζεται στο δόγμα «Ειρήνη μέσω της Ισχύος». Πιέζοντας την «κεφαλή» του άξονα της αντίστασης, δηλαδή την Τεχεράνη, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να προκαλέσουν ένα ντόμινο εξελίξεων που θα οδηγήσει σε εκεχειρία και στα επιμέρους μέτωπα.
Η Επόμενη Μέρα στη Μέση Ανατολή
Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ για συμφωνία εντός μηνός αποτελεί ένα υψηλό ρίσκο αλλά και μια ένδειξη της αποφασιστικότητάς του να παρουσιάσει γρήγορα αποτελέσματα στην εξωτερική πολιτική. Εάν επαληθευτεί, θα μιλάμε για μια τεκτονική αλλαγή στις ισορροπίες της περιοχής.
Ωστόσο, παραμένουν σοβαρά ερωτήματα για το περιεχόμενο μιας τέτοιας συμφωνίας. Θα αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ή θα επεκτείνεται και στον περιφερειακό του ρόλο; Πώς θα αντιδράσουν οι σκληροπυρηνικοί στην Τεχεράνη; Και ποιο θα είναι το αντάλλαγμα που θα ζητήσει το Ιράν για να καθίσει στο τραπέζι;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο επόμενος μήνας θα είναι κρίσιμος. Η διπλωματική κινητικότητα αναμένεται να κορυφωθεί, με την Ουάσιγκτον να αναλαμβάνει ρόλο ενορχηστρωτή και το Ισραήλ να διατηρεί το δικαίωμα της στρατιωτικής πίεσης μέχρι να υπάρξουν απτά αποτελέσματα. Ο Ντόναλντ Τραμπ έριξε το γάντι και πλέον η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της Τεχεράνης.
