Η κυβέρνηση φιλοδοξεί να βάλει τάξη στο χάος των επιδομάτων μέσα στο 2026, με την ενεργοποίηση του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων. Ένα φιλόδοξο και τεχνικά απαιτητικό, εγχείρημα, καθώς μιλάμε για εκατομμύρια διασταυρώσεις στοιχείων και δεκάδες διαφορετικές παροχές που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν… ασύνδετα. Ο στόχος είναι να αποτυπωθεί ξεκάθαρα ποιος λαμβάνει τι από το κράτος, σε ποιο ύψος και με ποια κριτήρια.
Τι είναι το Εθνικό Μητρώο Παροχών
Το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, που αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τον Ιούνιο του 2026, αποτελεί την κεντρική ψηφιακή βάση όπου θα συγκεντρώνονται όλες οι πληροφορίες για παροχές και ενισχύσεις προς φυσικά πρόσωπα.
Για κάθε πολίτη θα δημιουργείται ψηφιακός φάκελος, μέσα από τον οποίο θα γίνονται αυτοματοποιημένοι έλεγχοι και διασταυρώσεις εισοδηματικών, περιουσιακών και κοινωνικών κριτηρίων. Εκεί αναμένεται να εντοπιστούν:
- όσοι λαμβάνουν επιδόματα χωρίς να τα δικαιούνται,
- περιπτώσεις επικάλυψης πολλαπλών παροχών,
- αλλά και λάθη ή αστοχίες που κρατούν χαμηλότερα ποσά από τα προβλεπόμενα.
Ποιοι «τρέχουν» το έργο
Τον συντονισμό έχει η Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Τον τεχνικό και διαχειριστικό ρόλο έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων – ΑΑΔΕ , η οποία αναλαμβάνει να «σηκώσει» ψηφιακά το Μητρώο. Αυτή την περίοδο, το σύστημα βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας πριν βγει στον «αέρα».
3,2 εκατ. αιτήσεις – 13 δισ. ευρώ τον χρόνο
Το μέγεθος του εγχειρήματος μόνο μικρό δεν το λες. Το Μητρώο αφορά έως και 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις επιδομάτων , με ετήσιο κόστος περίπου 13 δισ. ευρώ.
Προσοχή: δεν μιλάμε για ισάριθμους μοναδικούς δικαιούχους. Ο ίδιος πολίτης μπορεί να εμφανίζεται σε περισσότερες από μία παροχές. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να λαμβάνει επίδομα θέρμανσης και ταυτόχρονα αγροτική ενίσχυση. Ακριβώς γι’ αυτό δημιουργείται το Μητρώο: για να υπάρξει πλήρης εικόνα, έλεγχος και διαφάνεια στη διανομή των κρατικών χρημάτων.
Πού κατευθύνονται σήμερα τα επιδόματα
Ενδεικτικά στοιχεία δείχνουν το εύρος του συστήματος:
- Ο ΟΠΕΚΑ καταβάλλει παροχές σε πάνω από 1,1 εκατ. δικαιούχους σε κάθε κύκλο πληρωμών.
- Το επίδομα θέρμανσης ξεπερνά το 1 εκατ. αιτήσεις ανά περίοδο.
- Η ΔΥΠΑ έχει περίπου 248.000 επιδοτούμενους ανέργους.
- Οι αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης του ΟΠΕΚΕΠΕ κινούνται σταθερά γύρω στις 640.000.
Ποιες παροχές μπήκαν πρώτες στο σύστημα
Στην πιλοτική λειτουργία εντάχθηκαν, μεταξύ άλλων:
- επίδομα θέρμανσης
- επίδομα παιδιού
- επίδομα γέννησης
- ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα
- επίδομα στέγασης
- παροχές ανεργίας της ΔΥΠΑ
- παροχές αναπηρίας
Η λίστα θα επεκτείνεται σταδιακά, μέχρι να καλυφθεί το σύνολο των κρατικών ενισχύσεων.
Ποιοι θα δουν αλλαγές στα ποσά
Οι διασταυρώσεις δεν θα αφήσουν ανέγγιχτους τους δικαιούχους. Αντιθέτως, χιλιάδες πολίτες αναμένεται να δουν μεταβολές – είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω.
1. Όσοι «παίζουν» στα όρια
Πρόκειται για πολίτες κοντά στα εισοδηματικά ή περιουσιακά όρια, όπου αλλαγές (νοικοκυριό, κατοικία, εργασία) δεν είχαν αποτυπωθεί σωστά ή έγκαιρα. Εδώ μπορεί να υπάρξουν διορθώσεις που αλλάζουν κλίμακες και ποσά.
2. Όσοι λαμβάνουν πολλαπλές παροχές
Το Μητρώο επιτρέπει για πρώτη φορά συνολική εικόνα ανά φυσικό πρόσωπο. Έτσι, ενεργοποιούνται κανόνες σώρευσης που μέχρι σήμερα «χάνονταν» στα διάσπαρτα συστήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως προκύπτει επανυπολογισμός ή περιορισμός.
3. Διοικητικά και τεχνικά θέματα
Λάθος IBAN, ασυμφωνίες σε ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ, ελλιπή δικαιολογητικά ή διαφορετικές δηλώσεις κατοικίας μπορούν να προκαλέσουν προσωρινή αναστολή ή ανάγκη επικαιροποίησης στοιχείων. Όχι απαραίτητα απώλεια δικαιώματος, αλλά σίγουρα… τρέξιμο.
Όχι μόνο περικοπές
Και εδώ το «ζουμί»: το σύστημα δεν είναι μόνο ψαλίδι. Όπου διορθώνονται στοιχεία ή αποτυπώνονται σωστά μεταβολές που αυξάνουν την επιλεξιμότητα, τα ποσά μπορεί να ανέβουν. Ο στόχος είναι η συνεπής εφαρμογή των κανόνων ,προς όλες τις κατευθύνσεις. Το κράτος επιχειρεί να βάλει τάξη. Το αν θα πετύχει χωρίς κοινωνικούς κραδασμούς, μένει να φανεί.
