Η εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην Ινδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αφορά μόνο αριθμούς, δασμούς και αγορές. Αποτελεί ταυτόχρονα μια ξεκάθαρη πολιτική δήλωση σε μια εποχή όπου οι διεθνείς ισορροπίες δοκιμάζονται και το παγκόσμιο εμπόριο μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε εργαλείο πίεσης.
Οι οικονομικοί δεσμοί των δύο πλευρών είναι ήδη ισχυροί: Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ινδίας, ενώ το διμερές εμπόριο αγαθών αγγίζει ιστορικά υψηλά επίπεδα. Κι όμως, οι διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία έμεναν παγωμένες επί σχεδόν είκοσι χρόνια.
Αυτό που άλλαξε, σύμφωνα με αναλυτές, είναι το γεωπολιτικό περιβάλλον και κυρίως η απρόβλεπτη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει βαρείς δασμούς σε ινδικά προϊόντα, επικαλούμενη ακόμη και τη συνέχιση των αγορών ρωσικού πετρελαίου από το Νέο Δελχί, ενώ απειλές για εμπορικά αντίποινα έχουν δεχθεί και ευρωπαϊκές χώρες. Το κλίμα αυτό λειτούργησε ως καταλύτης, ωθώντας μεγάλες οικονομίες να αναζητήσουν νέες συμμαχίες και «δίχτυα ασφαλείας».
Σε αυτό το πλαίσιο, η συμφωνία Ινδίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκτά βαρύνουσα σημασία. Όπως τόνισαν οι ηγεσίες των δύο πλευρών, πρόκειται για μια συνεργασία που φιλοδοξεί να μειώσει στρατηγικές εξαρτήσεις, να ενισχύσει τις αλυσίδες εφοδιασμού και να προσφέρει σταθερότητα σε έναν κόσμο που «τρίζει». Δεν είναι τυχαίο ότι χαρακτηρίστηκε ως η «μητέρα όλων των συμφωνιών», με σαφή αναφορά όχι μόνο στο οικονομικό της μέγεθος αλλά και στο πολιτικό της αποτύπωμα.
Η συμφωνία στέλνει επίσης μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι η Ινδία και η Ευρώπη επιλέγουν τον δρόμο της συνεργασίας αντί της σύγκρουσης, την ώρα που το εμπόριο συχνά εργαλειοποιείται. Παράλληλα, ανοίγει νέους ορίζοντες: για την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ευκαιρία διαφοροποίησης από την κινεζική αγορά, ενώ για την Ινδία ένα αντίβαρο τόσο στην κινεζική επιρροή όσο και στις αμερικανικές πιέσεις.
Ωστόσο, ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Η τελική μορφή της συμφωνίας θα περάσει από νομικό έλεγχο και δύσκολες διαδικασίες επικύρωσης στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και στα κράτη-μέλη, ενώ εκκρεμότητες παραμένουν σε ζητήματα όπως η γεωργία, η πνευματική ιδιοκτησία και το περιβάλλον.
