Έναν χρόνο μετά την ορκωμοσία του ως 47ου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη αφήσει ένα αποτύπωμα που δύσκολα αγνοείται. Η επιστροφή του στον Λευκό Οίκο στις 20 Ιανουαρίου 2025, έπειτα από τετραετή απουσία, συνοδεύτηκε από μεγάλες υποσχέσεις: ανάσχεση της μετανάστευσης, οικονομική ανάκαμψη και αποκατάσταση της αμερικανικής ισχύος. Δώδεκα μήνες αργότερα, ο απολογισμός της δεύτερης θητείας του αποτυπώνει μια προεδρία που κινείται διαρκώς στα όρια της σύγκρουσης, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο διεθνές πεδίο.
Από τις πρώτες ημέρες της νέας του διακυβέρνησης, ο Τραμπ κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα νότια σύνορα και στον ενεργειακό τομέα, επιλέγοντας μια επιθετική πολιτική που στόχευε στην άμεση επίδειξη ισχύος. Η επιλογή αυτή δεν ήταν απλώς συμβολική, αλλά εντασσόταν σε μια συνολική στρατηγική επανακαθορισμού του ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών, με λιγότερους περιορισμούς από διεθνείς κανόνες και μεγαλύτερη έμφαση στη μονομερή δράση.
Η εξωτερική πολιτική εξελίχθηκε στο πιο ασταθές και εκρηκτικό πεδίο της δεύτερης θητείας Τραμπ. Ο πρόεδρος κινήθηκε ταχύτερα και πιο αποφασιστικά σε σχέση με το παρελθόν, παρακάμπτοντας παραδοσιακούς διπλωματικούς μηχανισμούς. Η επιχείρηση σύλληψης του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, στις αρχές Ιανουαρίου 2026, αποτέλεσε σημείο καμπής. Η άμεση στρατιωτική επέμβαση, η μεταφορά του Μαδούρο στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία προκάλεσαν σοκ στη Λατινική Αμερική και έντονες αντιδράσεις διεθνώς, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον ρόλο των ΗΠΑ ως παγκόσμιου χωροφύλακα.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ άνοιξε μέτωπο με σχεδόν ολόκληρο τον πλανήτη στο πεδίο του εμπορίου. Οι δασμοί που επιβλήθηκαν από τις αρχές του 2025, αρχικά στην Κίνα και στη συνέχεια σε συμμάχους όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καναδάς και το Μεξικό, έφτασαν σε πρωτοφανή επίπεδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιβαρύνσεις σε κινεζικά προϊόντα άγγιξαν το 145%, πυροδοτώντας αλυσιδωτά αντίμετρα και ενισχύοντας τους φόβους για παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση. Ιδιαίτερη ένταση προκάλεσε η σύνδεση εμπορικών σχέσεων με γεωπολιτικές επιδιώξεις, όπως η πίεση προς ευρωπαϊκές χώρες στο ζήτημα της Γροιλανδίας.
Στο εσωτερικό μέτωπο, η μεταναστευτική πολιτική αποτέλεσε το πιο απτό πεδίο εφαρμογής των προεκλογικών δεσμεύσεων του Τραμπ. Οι απελάσεις αυξήθηκαν δραματικά και οι αφίξεις προσφύγων περιορίστηκαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, το κοινωνικό κόστος αυτών των πολιτικών υπήρξε υψηλό. Διαδηλώσεις ξέσπασαν σε πολλές πολιτείες, με αποκορύφωμα τις αντιδράσεις μετά τον θάνατο άοπλης γυναίκας από πυρά πράκτορα της Υπηρεσίας Μετανάστευσης, γεγονός που αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα όρια της κρατικής βίας και τη θεσμική λογοδοσία.
Παράλληλα, ο Τραμπ άνοιξε μέτωπο με τη γραφειοκρατία και το λεγόμενο «βαθύ κράτος». Η ίδρυση του υπουργείου Αποτελεσματικότητας της Κυβέρνησης, υπό τον Έλον Μασκ, κατέληξε σε πρόωρη διάλυση, αποκαλύπτοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις της διακυβέρνησης. Το κλείσιμο της Γιου-Ες-Έιντ (USAID) και η αναθεώρηση της αμερικανικής αναπτυξιακής βοήθειας σηματοδότησαν μια σαφή απομάκρυνση από την παραδοσιακή ήπια ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στο γεωπολιτικό πεδίο, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία. Παρά τις αντιδράσεις εντός και εκτός ΗΠΑ, οι επαφές Τραμπ–Πούτιν και η συνάντηση στην Αλάσκα επανέφεραν τον διάλογο, μειώνοντας τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης, χωρίς όμως να αίρουν τις βαθιές στρατηγικές αντιθέσεις.
Πίσω από όλες αυτές τις κινήσεις, αναλυτές εντοπίζουν έναν κεντρικό στόχο: τη διαμόρφωση μιας ιστορικής κληρονομιάς. Μη έχοντας τη δυνατότητα τρίτης θητείας, ο Τραμπ φαίνεται να αναζητά ένα γεγονός με διαχρονικό βάρος. Η Γροιλανδία αναδεικνύεται σε αυτό το πλαίσιο ως το μεγάλο του στοίχημα. Η πιθανή προσάρτηση ή στενή σύνδεσή της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς στρατιωτική σύγκρουση, θα αποτελούσε την πρώτη ουσιαστική εδαφική επέκταση της χώρας εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Η στρατηγική αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα γεωγραφικά οφέλη ή στους φυσικούς πόρους της Αρκτικής. Αγγίζει τον πυρήνα της αμερικανικής γεωπολιτικής ταυτότητας και επηρεάζει άμεσα το μέλλον του ΝΑΤΟ και των διατλαντικών σχέσεων. Η αποστασιοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την ευρωπαϊκή ασφάλεια και η μετατόπιση του ενδιαφέροντος στο Δυτικό Ημισφαίριο αφήνουν την Ευρώπη αντιμέτωπη με τις δικές της ευθύνες και αδυναμίες.
Έναν χρόνο μετά, η δεύτερη θητεία Τραμπ δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ούτε ήρεμη ούτε προβλέψιμη. Κινείται ανάμεσα στην επίδειξη ισχύος και στη διαρκή σύγκρουση, προκαλώντας ανακατατάξεις που θα καθορίσουν τις διεθνείς ισορροπίες για χρόνια. Το αν αυτή η περίοδος θα καταγραφεί ως η κορύφωση της πολιτικής του επιρροής ή ως η απαρχή μιας πιο ασταθούς εποχής, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
