Ανησυχία, αλλά και σύγχυση, προκάλεσαν τις τελευταίες εβδομάδες οι πληροφορίες που διακινήθηκαν γύρω από το μέλλον των αυτοκινήτων άνω των 15 ετών στην Ευρώπη. Για πολλούς ιδιοκτήτες, το μήνυμα ερμηνεύτηκε ως προάγγελος γενικευμένων απαγορεύσεων, ακόμη και ως απειλή για την ίδια τη δυνατότητα επισκευής των παλαιών οχημάτων. Ωστόσο, η εικόνα που προκύπτει από τις έως τώρα ενδείξεις αποδεικνύεται πιο σύνθετη και σαφώς λιγότερο δραστική.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν υπάρχει, αυτή τη στιγμή, κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο που να προβλέπει οριζόντια απαγόρευση κυκλοφορίας ή επισκευής αυτοκινήτων με μοναδικό κριτήριο την ηλικία τους. Αντίθετα, οι συζητήσεις κινούνται προς την κατεύθυνση της αυστηροποίησης των τεχνικών και περιβαλλοντικών ελέγχων, κυρίως μέσω των ΚΤΕΟ. Στόχος είναι να περιοριστούν τα οχήματα που ρυπαίνουν υπέρμετρα ή δεν πληρούν βασικά πρότυπα ασφάλειας, μετατοπίζοντας το βάρος από το έτος κυκλοφορίας στη πραγματική κατάσταση κάθε αυτοκινήτου.
Στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια για συχνότερους ελέγχους στα παλαιότερα οχήματα, αυστηρότερα όρια εκπομπών ρύπων και σύνδεση της κυκλοφορίας τους με ζώνες και χρονικά παράθυρα χαμηλών ρύπων στα μεγάλα αστικά κέντρα. Το ενδεχόμενο μαζικού «αποκλεισμού» εκατομμυρίων αυτοκινήτων από τους ευρωπαϊκούς δρόμους, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, δεν φαίνεται να αποτελεί επιλογή, καθώς θα είχε σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές παρενέργειες.
Για την Ελλάδα, όπου ο στόλος συγκαταλέγεται στους γηραιότερους της Ευρώπης και τα αυτοκίνητα άνω των 15 ετών αποτελούν μεγάλο μέρος της καθημερινής κυκλοφορίας, οι εξελίξεις αυτές παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους ευθυγράμμισης με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, χωρίς να έχει ληφθεί κάποια οριστική απόφαση. Το ζητούμενο είναι να αποφευχθούν αιφνιδιασμοί που θα επιβάρυναν πολίτες χωρίς τη δυνατότητα άμεσης αντικατάστασης του οχήματός τους.
Στο παρασκήνιο συζητείται ένα μείγμα μέτρων που θα συνδυάζει τον σταδιακό εκσυγχρονισμό του στόλου με κίνητρα: ενίσχυση της αγοράς νεότερων και καθαρότερων αυτοκινήτων, επανεξέταση προγραμμάτων απόσυρσης και αλλαγές στο πλαίσιο των ΚΤΕΟ, με μεγαλύτερη έμφαση στην ουσιαστική ασφάλεια και τις πραγματικές εκπομπές ρύπων. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να παίξει η δημοσιονομική δυνατότητα της χώρας και, φυσικά, το εύρος της ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής στήριξης.
Το «καμπανάκι» για τα αυτοκίνητα άνω των 15 ετών, όπως όλα δείχνουν, λειτουργεί περισσότερο ως προειδοποίηση για μια αλλαγή φιλοσοφίας παρά ως άμεση απειλή. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: στο μέλλον, η κυκλοφορία θα συνδέεται ολοένα και περισσότερο με την ασφάλεια και το περιβάλλον και λιγότερο με την απλή κατοχή ενός οχήματος. Και η Ελλάδα καλείται, για ακόμη μία φορά, να ισορροπήσει ανάμεσα στις ευρωπαϊκές επιταγές και την πραγματικότητα των δρόμων της.
