Αν έχετε παρατηρήσει ότι οι ηλικιωμένοι ξυπνούν συχνά πριν ακόμη χαράξει, ενώ οι έφηβοι δυσκολεύονται να σηκωθούν ακόμη και αργά το πρωί, η επιστήμη επιβεβαιώνει πως δεν πρόκειται για θέμα συνήθειας ή χαρακτήρα.
Οι διαφορές στον ύπνο μεταξύ των ηλικιακών ομάδων συνδέονται άμεσα με το βιολογικό μας ρολόι και τις αλλαγές που υφίσταται με την πάροδο των χρόνων.
Όπως εξηγεί η Cindy Lustig, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, οι μεταβολές αυτές δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε έναν συνδυασμό βιολογικών διεργασιών που αλληλεπιδρούν. Καθώς ο εγκέφαλος γερνά, μειώνεται η ικανότητά του να αντιλαμβάνεται και να επεξεργάζεται σωστά τα ερεθίσματα που ρυθμίζουν τον κιρκάδιο κύκλο, όπως το φως, το σκοτάδι, τα γεύματα και η σωματική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τον Δρ. Sairam Parthasarathy, διευθυντή του Κέντρου Ύπνου και Κιρκάδιων Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, τα νευρικά δίκτυα που μεταφέρουν αυτά τα χρονικά σήματα στον εγκέφαλο φθείρονται με την ηλικία. Έτσι, στους μεγαλύτερους ανθρώπους εξασθενεί η σύνδεση μεταξύ καθημερινών συνηθειών και ώρας ύπνου, με αποτέλεσμα να νυστάζουν νωρίτερα και να ξυπνούν πιο πρωί, συχνά χωρίς αίσθημα κόπωσης.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και το φως. Οι αλλαγές στην όραση μειώνουν την ποσότητα φωτός που φτάνει στον εγκέφαλο, στοιχείο κρίσιμο για τη ρύθμιση του εσωτερικού ρολογιού. Το φαινόμενο γίνεται εντονότερο σε άτομα με καταρράκτη, καθώς το απογευματινό φως δεν εισέρχεται επαρκώς στα μάτια, οδηγώντας τον εγκέφαλο στο συμπέρασμα ότι η νύχτα έρχεται νωρίτερα. Αυτό επιταχύνει την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης του ύπνου, και μετατοπίζει τον κύκλο ξεκούρασης σε πιο πρώιμες ώρες.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχουν τρόποι να βελτιωθεί η ποιότητα του ύπνου.
Η έκθεση σε έντονο φως αργά το απόγευμα, η αποφυγή αλκοόλ πριν την κατάκλιση, η τακτική άσκηση και η πρωινή έκθεση στο φυσικό φως μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρολογιού και να περιορίσουν τις πρόωρες αφυπνίσεις.
