ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ – ΟΙ ΗΠΑ ΕΤΟΙΜΑΖΟΥΝ ΧΤΥΠΗΜΑ ΣΤΟ ΙΡΑΝ, Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΒΑΔΙΖΕΙ ΣΕ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΚΟΛΑΣΗ, ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΠΑΙΡΝΕΙ ΦΩΤΙΑ, Η ΒΕΝΖΙΝΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΙΔΟΣ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑΣ, ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ ΚΑΤΑΡΡΕΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΛΑΟΙ ΟΔΗΓΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΝΕΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

Κάθε διαρροή, κάθε στρατιωτική κίνηση, κάθε προειδοποίηση από την Ουάσινγκτον ή την Τεχεράνη μεταφράζεται αυτομάτως σε νευρικότητα στις αγορές ενέργειας και σε εφιαλτικά σενάρια για νέο παγκόσμιο σοκ.

Το πετρέλαιο, η «φλέβα» της παγκόσμιας οικονομίας, βρίσκεται ξανά στο στόχαστρο. Ένα και μόνο χτύπημα στην καρδιά της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα την προσφορά, να εκτοξεύσει τις τιμές και να μετατρέψει τη βενζίνη και το πετρέλαιο θέρμανσης σε είδος πολυτελείας. Και όλα αυτά σε μια περίοδο που οι κοινωνίες ήδη ασφυκτιούν από πληθωρισμό, ακρίβεια και οικονομική ανασφάλεια.

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικού πλήγματος κατά του Ιράν, μιας χώρας που διαθέτει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως και ελέγχει μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου. Οι επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου — και κατ’ επέκταση στο κόστος ζωής των Αμερικανών — ενδέχεται να είναι άμεσες και ιδιαίτερα σοβαρές.

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, ενώ ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αμερικανικής επίθεσης. Η προοπτική αυτή έχει ήδη προκαλέσει απότομη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, σύμφωνα με ανάλυση του CNN.

«Ίσως χρειαστεί να το πάμε ένα βήμα παραπέρα, ίσως και όχι», δήλωσε ο Τραμπ. «Ίσως να κάνουμε μια συμφωνία. Θα το μάθετε μέσα στις επόμενες περίπου 10 ημέρες».

Το Brent, διεθνές σημείο αναφοράς, ενισχύθηκε κατά 7% από την Τρίτη και ξεπέρασε τα 70 δολάρια το βαρέλι — για πρώτη φορά από τον Ιούλιο, λίγο μετά την προηγούμενη αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν. Παράλληλα, το αμερικανικό αργό έχει αυξηθεί κατά 10 δολάρια τον τελευταίο μήνα.

Ο κίνδυνος ενός νέου ενεργειακού σοκ

Η κλιμάκωση της έντασης απειλεί να ωθήσει περαιτέρω τις τιμές προς τα πάνω, ανατρέποντας τη μείωση των τιμών της βενζίνης που ο Τραμπ προβάλλει εδώ και μήνες. Οι χαμηλότερες τιμές καυσίμων είχαν συμβάλει στον περιορισμό των πιέσεων από τον πληθωρισμό της περιόδου Μπάιντεν, τους δασμούς Τραμπ και τη στασιμότητα στην αγορά κατοικίας.

Οι ανησυχίες για το κόστος ζωής καθιστούν τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους πολιτικά ευάλωτους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Ένα νέο πετρελαϊκό σοκ θα ήταν το τελευταίο που θα επιθυμούσαν.

Πιθανές αντιδράσεις της Τεχεράνης

Σε περίπτωση επίθεσης, το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει με πυραυλικά πλήγματα ή άλλες στρατιωτικές ενέργειες, όπως είχε πράξει πέρυσι εναντίον αμερικανικής βάσης και του Ισραήλ. Μια τέτοια αναστάτωση στην πετρελαιοπαραγωγό περιοχή θα είχε πιθανότατα προσωρινό αντίκτυπο στις τιμές.

Το κρίσιμο χαρτί, ωστόσο, βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ.

Τα στενά, πλάτους μόλις 21 μιλίων, αποτελούν δίοδο για περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως — σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής. Πρόκειται για τη μοναδική έξοδο του πετρελαίου των χωρών του Περσικού Κόλπου προς τις διεθνείς αγορές.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Ιράν έκλεισε εν μέρει το στενό για στρατιωτικές ασκήσεις, οδηγώντας το Brent περίπου 5 δολάρια υψηλότερα.

«Μια παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ θα έστελνε το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια», εκτίμησε ο Ρομπ Θάμελ της Tortoise Capital.

Παρά ταύτα, οι πιθανότητες πλήρους αποκλεισμού θεωρούνται περιορισμένες. Οι ΗΠΑ διαθέτουν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, ενώ παραμένει ασαφές αν η Τεχεράνη θα μπορούσε να διατηρήσει έναν αποκλεισμό υπό συνεχή πίεση. Επιπλέον, το Ιράν θα στερούνταν σημαντικό μέρος των εσόδων του, καθώς περίπου το 50% των κρατικών εσόδων προέρχεται από εξαγωγές πετρελαίου.

Ιστορικά, η περιοχή έχει δείξει ότι ανακάμπτει γρήγορα από επιθέσεις, όπως το 2019 με το πλήγμα στις εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στο Αμπκάικ, που αφαίρεσε προσωρινά το 5% της σαουδαραβικής παραγωγής.

Τι σημαίνει αυτό για τις τιμές καυσίμων

Το Ιράν παράγει περίπου 3,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως — σχεδόν 4% της παγκόσμιας παραγωγής — γεγονός που το καθιστά έκτο μεγαλύτερο παραγωγό παγκοσμίως, παρά τις κυρώσεις.

Ακόμη και χωρίς πλήρη αποκλεισμό, μια σύγκρουση θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές κατά επιπλέον 10 δολάρια το βαρέλι. Με το πετρέλαιο στα 80 δολάρια, η μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 3 δολάρια.

Πριν από έναν μήνα, η μέση τιμή ήταν περίπου 2,80 δολάρια, ενώ σήμερα κινείται στα 2,92 δολάρια.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία των χαμηλών τιμών καυσίμων. Πριν από έναν χρόνο, η βενζίνη κόστιζε 21 σεντς περισσότερο, προσφέροντας εξοικονόμηση 100–200 δολαρίων ετησίως ανά οδηγό. Ωστόσο, το ποσό αυτό ωχριά μπροστά στο μέσο επιπλέον φορολογικό βάρος περίπου 1.000 δολαρίων ανά νοικοκυριό λόγω των δασμών, σύμφωνα με το Tax Foundation.

Οι αντιλήψεις των Αμερικανών για την οικονομία παραμένουν κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Μια νέα άνοδος στις τιμές των καυσίμων δύσκολα θα συμβάλει στη βελτίωση του κλίματος.