Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επιβεβαίωσαν χθες, Τρίτη 19 Ιανουαρίου, ότι μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής τους Αεροπορίας αναπτύχθηκαν στη διαστημική βάση Pituffik στη Γροιλανδία, δήθεν για την υποστήριξη «προγραμματισμένων επιχειρησιακών δραστηριοτήτων». Μια ανακοίνωση που, κάθε άλλο παρά καθησυχαστική είναι, καθώς έρχεται να ρίξει λάδι στη φωτιά σε μια περίοδο έντονων και επικίνδυνων τριβών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.
Επισήμως, το Πεντάγωνο μιλά για «ανάπτυξη ρουτίνας», για κινήσεις που είχαν σχεδιαστεί εδώ και καιρό και για πλήρη συντονισμό με το Βασίλειο της Δανίας και τις τοπικές αρχές της Γροιλανδίας. Στην πράξη όμως, η αποστολή μαχητικών αεροσκαφών σε μία από τις πιο στρατηγικά ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη δεν μπορεί να θεωρηθεί απλή σύμπτωση – ειδικά όταν οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Αρκτική τρίζουν επικίνδυνα.
Το γεγονός ότι το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας αρνήθηκε να αποκαλύψει τον αριθμό και τον τύπο των αεροσκαφών που αναπτύχθηκαν εντείνει την ανησυχία. Η αδιαφάνεια αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα: πρόκειται πράγματι για μια συνηθισμένη άσκηση ή για ένα σαφές μήνυμα ισχύος προς συμμάχους και αντιπάλους; Και πόσο κοντά βρισκόμαστε σε μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση;
Η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία προκαλεί ήδη έντονη νευρικότητα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Δεν είναι τυχαίο ότι, κατά τη διάρκεια της συνόδου στο Νταβός, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε χωρίς περιστροφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προτίθενται να αλλάξουν στάση στο ζήτημα της προσάρτησης της Γροιλανδίας. Μια δήλωση που έπεσε σαν βαριά σκιά στην αίθουσα, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να παρακολουθούν αμήχανοι και εμφανώς προβληματισμένοι.
Η διαστημική βάση Pituffik –η πρώην Thule– δεν είναι μια τυχαία εγκατάσταση. Αποτελεί κομβικό σημείο του αμερικανικού συστήματος έγκαιρης πυραυλικής προειδοποίησης και διαστημικής επιτήρησης, ένα νευραλγικό «μάτι» του Πενταγώνου στην Αρκτική. Από εκεί συντονίζονται κρίσιμες στρατιωτικές δραστηριότητες, σε μια περιοχή όπου τα συμφέροντα ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας συγκρούονται ολοένα και πιο ανοιχτά.
Παρότι επισήμως στη βάση σταθμεύουν μόνιμα περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί της Space Force, ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί ραγδαία σε περίπτωση άσκησης ή κρίσης. Οι υπάρχουσες υποδομές, αλλά και τα σχέδια επέκτασης της βάσης, δείχνουν ξεκάθαρα ότι η Ουάσιγκτον προετοιμάζεται για μακροχρόνια και ενισχυμένη παρουσία στην περιοχή.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα σκηνικό που μόνο ανησυχία μπορεί να προκαλέσει. Η Αρκτική μετατρέπεται σταδιακά σε νέο γεωπολιτικό πεδίο αντιπαράθεσης, και η ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών στη Γροιλανδία μοιάζει περισσότερο με προοίμιο παρά με απλή άσκηση. Σε έναν κόσμο ήδη φορτισμένο από πολέμους και συγκρούσεις, το ερώτημα που πλανάται είναι δυσοίωνο: βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από μια ακόμη ένοπλη σύρραξη, με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια;
