Η ένταση στις θάλασσες ανεβαίνει επικίνδυνα, με τη Ρωσία να ανακοινώνει ότι θέτει τα πετρελαιοφόρα και τα εμπορικά της πλοία υπό άμεση στρατιωτική συνοδεία. Το μήνυμα που εκπέμπεται από τη Μόσχα είναι σαφές: οποιαδήποτε απόπειρα κατάσχεσης ή ρεσάλτου σε πλοία που συνδέονται με ρωσικά συμφέροντα θα αντιμετωπίζεται πλέον ως εχθρική ενέργεια.
Κεντρικό πρόσωπο των δηλώσεων είναι ο Νικολάι Πατρούσεφ, πρώην επικεφαλής της FSB και νυν πρόεδρος του ρωσικού Ναυτικού Συμβουλίου, ο οποίος προειδοποίησε με σκληρή γλώσσα ότι η Μόσχα δεν πρόκειται να αποδεχθεί «παράνομες ενέργειες» σε βάρος της ναυτιλίας της. Όπως υποστήριξε, οι κατασχέσεις πλοίων συνιστούν πράξεις χωρίς νομικό έρεισμα και παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ρωσία θεωρεί τις δυτικές κινήσεις μορφή «πειρατείας».
Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις του, εάν δεν υπάρξει διπλωματική εκτόνωση, το ρωσικό ναυτικό είναι έτοιμο να διασπάσει κάθε θαλάσσιο αποκλεισμό. Οι αναφορές του σε πλοία που φέρουν ευρωπαϊκές σημαίες ερμηνεύονται ως σαφής προειδοποίηση ότι ενδεχόμενα αντίμετρα θα μπορούσαν να στοχεύσουν και ευρωπαϊκά συμφέροντα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια επικίνδυνη αλυσίδα αντιποίνων.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος», περίπου 1.500 δεξαμενόπλοια που –σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις– μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο προς αγορές όπως η Κίνα και η Ινδία, παρακάμπτοντας το καθεστώς κυρώσεων. Ήδη, περισσότερα από 600 πλοία έχουν βρεθεί στο στόχαστρο περιοριστικών μέτρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Μόσχα, αντιμετωπίζοντας σημαντικές απώλειες στη ναυτική της ισχύ –ιδίως μετά τα πλήγματα στη Μαύρη Θάλασσα και τη βύθιση του καταδρομικού Moskva– εμφανίζεται αποφασισμένη να θωρακίσει τις ενεργειακές της ροές. Πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει δοθεί εντολή για αυξημένη κινητοποίηση μονάδων επιφανείας, ναυτικής αεροπορίας και προηγμένων οπλικών συστημάτων, με στόχο την αποτροπή κάθε παρέμβασης.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν πιο ενεργές παρεμβάσεις, αν και σκοντάφτουν σε σύνθετα νομικά ζητήματα που αφορούν τις φυσικές κατασχέσεις πλοίων σε διεθνή ύδατα. Ενδεικτικό της κλιμάκωσης ήταν περιστατικό στη Μεσόγειο, όπου το γαλλικό ναυτικό προχώρησε σε προσωρινή αναχαίτιση δεξαμενόπλοιου που θεωρήθηκε μέρος του «shadow fleet», χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σε δέσμευση.
Οι δηλώσεις του Πατρούσεφ έγιναν στο περιθώριο της Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου υπουργοί Άμυνας ευρωπαϊκών χωρών συζήτησαν σενάρια αυστηρότερης επιτήρησης και περιορισμού των ρωσικών ενεργειακών μεταφορών.
Το τοπίο που διαμορφώνεται προμηνύει μια νέα, εύφλεκτη φάση στο γεωπολιτικό σκηνικό. Με τη Ρωσία να δηλώνει έτοιμη να συνοδεύσει στρατιωτικά τα δεξαμενόπλοιά της και τη Δύση να εντείνει τις πιέσεις, οι θαλάσσιες οδοί κινδυνεύουν να μετατραπούν στο επόμενο μέτωπο μιας σύγκρουσης με παγκόσμιες προεκτάσεις.
