Οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν παύουν πλέον να αποτελούν ένα ακόμη περιφερειακό επεισόδιο αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, συνθέτουν τα κομμάτια ενός ευρύτερου, ανησυχητικού παζλ, που πολλοί φοβούνται ότι μπορεί να αποτελέσει τον προάγγελο μιας γενικευμένης διεθνούς σύγκρουσης. Η ανοιχτή πλέον εμπλοκή της Κίνας υπέρ της Τεχεράνης, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη εσωτερική ένταση στο Ιράν και την κλιμάκωση της πίεσης από τη Δύση, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα με απρόβλεπτες συνέπειες.
Η απόφαση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, να θέσει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στο υψηλότερο επίπεδο πολεμικής ετοιμότητας λειτούργησε ως ηχηρό καμπανάκι κινδύνου. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Τεχεράνη προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα.
Το Πεκίνο σπάει τη σιωπή – και τραβά κόκκινη γραμμή
Σε μια κίνηση με βαρύτατο γεωπολιτικό συμβολισμό, το κινεζικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ανοιχτά ότι η Κίνα δεν πρόκειται να παραμείνει παθητικός παρατηρητής σε περίπτωση παραβίασης της ιρανικής κυριαρχίας. Το Πεκίνο διαμηνύει ότι είναι έτοιμο να προσφέρει «κάθε αναγκαία υποστήριξη» στην ιρανική κυβέρνηση, στέλνοντας ένα έμμεσο αλλά σαφές μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Η τοποθέτηση αυτή δεν αποτελεί απλώς διπλωματική ρητορική. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια συνολική στρατηγική αντιπαράθεσης με τη Δύση, σε μια περίοδο όπου οι παγκόσμιες ισορροπίες μοιάζουν πιο εύθραυστες από ποτέ.
Στρατιωτική ενίσχυση: το Ιράν εξοπλίζεται για το χειρότερο σενάριο
Στο παρασκήνιο, η στρατιωτική συνεργασία Κίνας–Ιράν φαίνεται να αποκτά όλο και πιο απτή μορφή. Η Κίνα δηλώνει πρόθυμη να παρέχει οικονομική, τεχνική, πληροφοριακή αλλά και καθαρά στρατιωτική βοήθεια, εφόσον της ζητηθεί. Και σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαρρέουν, αυτή η βοήθεια δεν είναι θεωρητική.
Το Ιράν φέρεται να έχει ήδη ενισχυθεί με επιθετικά ελικόπτερα Mi-28, ενώ έχουν προηγηθεί παραδόσεις αντιαεροπορικών συστημάτων και στρατιωτικών αεροσκαφών, στο πλαίσιο μιας σταδιακής αναβάθμισης των αμυντικών του δυνατοτήτων. Παράλληλα, η Τεχεράνη εξετάζει σοβαρά την απόκτηση του κινεζικού μαχητικού πολλαπλών ρόλων Chengdu J-10C — ενός αεροσκάφους που μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες στον εναέριο χώρο της περιοχής.
Το J-10C, εξοπλισμένο με τον πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς PL-15 και προηγμένα συστήματα αερομεταφερόμενης προειδοποίησης και ελέγχου, προσφέρει στο Ιράν δυνατότητες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν απρόσιτες λόγω κυρώσεων. Σε ένα περιβάλλον όπου ο αέρας της Μέσης Ανατολής μυρίζει μπαρούτι, τέτοιες εξελίξεις δεν μπορούν παρά να προκαλούν βαθιά ανησυχία.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία συνεχίζει αθόρυβα τις παραδόσεις οπλικών συστημάτων, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το στρατιωτικό τρίγωνο Μόσχας–Πεκίνου–Τεχεράνης. Ένα μπλοκ που, αν και δεν διακηρύσσεται επίσημα, λειτουργεί όλο και πιο συντονισμένα απέναντι στη δυτική επιρροή.
Ο φόβος της αποσταθεροποίησης και το ενεργειακό ρίσκο
Για το Πεκίνο, το ενδεχόμενο αποσταθεροποίησης του Ιράν δεν είναι απλώς ένα γεωπολιτικό πρόβλημα, αλλά μια άμεση απειλή για ζωτικά συμφέροντα. Η Κίνα παρακολουθεί με ανησυχία τις κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι μετά προηγούμενα διεθνή μέτωπα, η πίεση προς την Τεχεράνη ενδέχεται να κλιμακωθεί επικίνδυνα.
Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, με τις ροές να συνεχίζονται παρά τις κυρώσεις. Το ιρανικό αργό αποτελεί βασικό πυλώνα της κινεζικής ενεργειακής ασφάλειας, και οποιαδήποτε διακοπή θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις όχι μόνο στην Κίνα, αλλά και στις παγκόσμιες αγορές.
Το Ιράν ως κομβικός κρίκος του «Δρόμου του Μεταξιού»
Πέρα από την ενέργεια, το Ιράν κατέχει στρατηγική θέση στον κινεζικό σχεδιασμό της Νέας Δρόμου του Μεταξιού. Η πρόσφατη ενεργοποίηση της απευθείας σιδηροδρομικής σύνδεσης Κίνας–Ιράν, μήκους άνω των 10.000 χιλιομέτρων, μετατρέπει την Τεχεράνη σε βασικό κόμβο διασύνδεσης Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Η μείωση του χρόνου μεταφοράς εμπορευμάτων σε μόλις 14 ημέρες, σε συνδυασμό με τη μείωση της εξάρτησης από θαλάσσιες οδούς που ελέγχονται στρατιωτικά από τη Δύση, προσδίδει στο Ιράν έναν ρόλο δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με το μέγεθός του.
Ένας κόσμος στο χείλος του γκρεμού
Με δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων, τεράστια ενεργειακά συμφέροντα και μια πρωτοφανή στρατιωτική κινητικότητα, το Ιράν μετατρέπεται σε σημείο καμπής για τη διεθνή τάξη. Η αίσθηση ότι ο κόσμος πλησιάζει σε ένα νέο, πιο επικίνδυνο κεφάλαιο της ιστορίας του είναι διάχυτη.
Καθώς οι μεγάλες δυνάμεις χαράσσουν κόκκινες γραμμές και εξοπλίζουν τους συμμάχους τους, το ερώτημα που πλανάται όλο και πιο έντονα είναι ένα:
αν το επόμενο ξημέρωμα θα βρει τον πλανήτη σε μια ακόμη εύθραυστη ισορροπία ή στο κατώφλι μιας σύγκρουσης με παγκόσμιες διαστάσεις.
Ακόμα και να τον αφήσουν ζωντανό λόγω μεγάλης ηλικίας θα ψοφήσει από μόνος του αν θα συνεχίσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι το θέμα για αυτό ξεκίνησε πέρυσι ο πόλεμος…
Ρε μάγκες που τα βρήκαν τα Απάτσι; Mi-28 λέει το άρθρο.