Μια βαθιά και ογκούμενη δυσαρέσκεια διατρέχει την τουρκική κοινωνία, με μια μεγάλη – ίσως και πλειοψηφική – μερίδα πολιτών να ζητά πλέον ανοιχτά το κλείσιμο των βάσεων του ΝΑΤΟ στην τουρκική επικράτεια και την αποχώρηση της χώρας από τη Συμμαχία. Στη θέση της, οραματίζονται τη δημιουργία ενός «Ισλαμικού ΝΑΤΟ», με την Άγκυρα σε ρόλο ηγεμονικό, επικεφαλής ενός νέου γεωπολιτικού μπλοκ στον μουσουλμανικό κόσμο.
Ο φόβος μιας γενικευμένης περιφερειακής σύρραξης πλανάται βαριά πάνω από την Τουρκία. Πολλοί Τούρκοι ανησυχούν ότι η χώρα τους κινδυνεύει να παρασυρθεί σε έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας που δεν επέλεξε η ίδια, αλλά που ενδέχεται να της επιβληθεί μέσα από τις συμμαχίες της. Την ίδια στιγμή, ο αντιαμερικανισμός καταγράφει ιστορικά υψηλά επίπεδα, τροφοδοτούμενος από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Από την Τραπεζούντα, ο ηγέτης του Κόμματος Ευτυχίας (Σααντέτ), Μαχμούτ Αρικάν, έστειλε ηχηρό μήνυμα προς την κυβέρνηση. Με λόγο αιχμηρό και φορτισμένο, χαρακτήρισε το κλείσιμο της βάσης ραντάρ στο Κιουρετζίκ και της αεροπορικής βάσης του Ιντσιρλίκ ως «ζήτημα εθνικής επιβίωσης».
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Αρικάν περιέγραψε τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ως άμεση και υπαρξιακή απειλή για την Τουρκία. Η κλιμάκωση της έντασης και οι επιθέσεις κατά του Ιράν, όπως υποστήριξε, ενδέχεται να σύρουν την Άγκυρα σε έναν φαύλο κύκλο σύγκρουσης.
«Ο κύκλος κλείνει και στη χώρα μας», προειδοποίησε με δραματικό τόνο. «Η Τουρκία αντιμετωπίζει μια πιο δύσκολη κατάσταση από ποτέ».
Κατηγορώντας ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ για τις επιθέσεις στο Ιράν, ο Τούρκος πολιτικός τόνισε ότι τα γεγονότα κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού προκάλεσαν σοκ και οργή στην τουρκική κοινωνία. «Ξυπνήσαμε για το σαχούρ και μάθαμε ότι η Αμερική και το Ισραήλ είχαν βομβαρδίσει το Ιράν. Όλοι λυπηθήκαμε, όλοι τρομοκρατηθήκαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της βάσης του Κιουρετζίκ, θέτοντας ευθέως το ερώτημα: «Σε ποιον παρέχει πληροφορίες ο σταθμός ραντάρ;». Και απάντησε ο ίδιος, με σαφή αιχμή: «Κάθε πληροφορία που δίνεται στις ΗΠΑ καταλήγει στο Ισραήλ. Αν βομβαρδίζονται η Γάζα και το Ιράν, οι πληροφορίες ρέουν από εδώ». Το συμπέρασμά του ήταν κατηγορηματικό: «Το Κιουρετζίκ και το Ιντσιρλίκ πρέπει να κλείσουν άμεσα. Δεν είναι πολιτικός υπολογισμός· είναι θέμα επιβίωσης».
Παράλληλα, πρότεινε την επανενεργοποίηση της D-8 Organization for Economic Cooperation και τη σύναψη συμφωνιών μη επίθεσης μεταξύ των χωρών της περιοχής, ως αντίβαρο στη δυτική στρατιωτική επιρροή.
Στο υπόβαθρο όλων αυτών, εντείνεται η ανησυχία ότι η Τουρκία ενδέχεται να βρεθεί στο στόχαστρο μιας ευρύτερης ανάφλεξης, η οποία – σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις – δεν θα περιοριστεί μόνο στο Ιράν, αλλά θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες χώρες, όπως το Πακιστάν. Οι ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου προσθέτουν επιπλέον καύσιμο σε ένα εκρηκτικό μείγμα.
Η Μέση Ανατολή μοιάζει με πυριτιδαποθήκη έτοιμη να αναφλεγεί από μια και μόνο σπίθα. Μέσα σε αυτό το κλίμα, τα νεο-οθωμανικά οράματα περί «κατάληψης» της Ιερουσαλήμ και οι συζητήσεις για πιθανές πυρηνικές φιλοδοξίες της Άγκυρας δημιουργούν ένα σκηνικό γεμάτο σκιές και αβεβαιότητα.
Επισήμως, η Τουρκία παραμένει αγκυροβολημένη στη Δύση και στο ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η γεωπολιτική της συμπεριφορά θυμίζει ολοένα και περισσότερο δύναμη που αναζητά ρόλο αυτόνομο, με ανατολικούς και ισλαμικούς άξονες αναφοράς. Αυτή η διττή ταυτότητα δεν μπορεί να διατηρηθεί επ’ αόριστον χωρίς συνέπειες.
Αν η Άγκυρα επιλέξει τελικά να αποκαλύψει πλήρως τον νεο-οθωμανικό και ισλαμικό προσανατολισμό της, τότε η γεωπολιτική μεταμόρφωση θα είναι ριζική — και οι επιπτώσεις, τόσο για την ίδια όσο και για την ευρύτερη περιοχή, ενδέχεται να είναι βαθιές και ανατρεπτικές.
