Καθώς οι παγκόσμιες δυνάμεις χαράσσουν τις σφαίρες επιρροής τους, η Ευρώπη φθάνει σε μια νέα αυτεπίγνωση. Για να προστατέψουν τις κοινωνίες τους στο μέλλον, τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει επειγόντως να επενδύσουν στις επόμενες γενιές. Μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων της Ευρώπης βρίσκεται στα παιδιά της. Ωστόσο, σχεδόν το ένα τέταρτο των ανηλίκων στην ΕΕ κινδυνεύει από τη φτώχεια και οι δυσκολίες μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.
Η παιδική φτώχεια είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις οικογένειες όπου το μορφωτικό επίπεδο των γονέων είναι χαμηλό. Για να ενισχύσει τις ευκαιρίες των παιδιών, η ΕΕ ενέκρινε την Εγγύηση για τα Παιδιά το 2021. Ως σύσταση, δημιουργεί ένα χώρο για εκμάθηση πολιτικών, όπου τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να εμπνέονται από πολλά υποσχόμενες πρακτικές σε ολόκληρη την Ένωση. Αυτός ο ανταγωνισμός και η ανταλλαγή καινοτόμων ιδεών πολιτικής είναι αναμφισβήτητα ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της ΕΕ – εάν γίνει σωστά.
Για να μεταφερθούν επιτυχώς οι πολιτικές, νέα έρευνα προτείνει ότι πρέπει να πληρούν τουλάχιστον τρία κριτήρια: πρέπει να έχουν φήμη ως καινοτόμες λύσεις σε εσωτερικά προβλήματα, να είναι συνεκτικά προσαρμόσιμες στο εγχώριο θεσμικό πλαίσιο και να ευθυγραμμίζονται κανονιστικά με τις ατζέντες των ενδιαφερομένων.
Πέρα από τις καλές ιδέες, ωστόσο, αυτό απαιτεί επίσης μια νοοτροπία μάθησης. Ορισμένα κράτη το έχουν αντιληφθεί εδώ και καιρό και χρησιμοποιούν ενεργά την Εγγύηση για τα Παιδιά, για να αναπτύξουν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Άλλοι θα μπορούσαν ακόμα να επωφεληθούν από μια πιο ενεργητική ανταλλαγή ιδεών.
Το συνονθύλευμα πολιτικής της Γερμανίας κοστίζει στα παιδιά της
Αντιμέτωπη με την επίμονη παιδική φτώχεια παρά τον τεράστιο εθνικό της πλούτο, η Γερμανία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της απροθυμίας.
Σε μόλις μισή δεκαετία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης έπεσε από το ισχυρότερο στο πιο αδύναμο τρίτο των κρατών της ΕΕ όσον αφορά στη σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση μεταξύ των μικρών παιδιών. Ωστόσο, το εθνικό σχέδιο δράσης της Γερμανίας για την Εγγύηση για τα Παιδιά ανασυσκευάζει πρωτίστως προϋπάρχοντα έργα και πολιτικές, ενώ στερούνται πραγματικά πρωτοποριακών μεταρρυθμίσεων.
Για να είναι αποτελεσματική η εκμάθηση πολιτικών, πρέπει να εντοπιστούν οι συγκεκριμένες προκλήσεις ενός κράτους. Η Γερμανία, για παράδειγμα, αντιμετωπίζει ένα πολιτικό συνονθύλευμα, στο οποίο οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες κατανέμονται οριζόντια και κάθετα μεταξύ πολλών παραγόντων. Επιπλέον, οι κατακερματισμένες και σύνθετες υπηρεσίες αποτελούν ένα λαβύρινθο κοινωνικής πολιτικής για τους αποδέκτες.
Οι περιφερειακές ανισότητες είναι επίσης εμφανείς στα αποτελέσματα: όλοι οι δήμοι της ανατολικής Γερμανίας ξεπερνούν τον στόχο της ΕΕ για το 2030, που είναι το 45% των παιδιών κάτω των τριών ετών να είναι εγγεγραμμένα στην επίσημη εκπαίδευση ή φροντίδα, ενώ το 97,6% των δήμων στη δυτική Γερμανία υπολείπονται.
Διερευνώντας πιθανές λύσεις, η έρευνα συνδύασε συγκριτικές μελέτες, συνομιλίες ειδικών και συνεισφορές επισκεπτών, για να δημιουργήσει πολιτικές που προσφέρονται για μεταφορά στο πλαίσιο της Εγγύησης για το παιδί. Πρόκειται για πολιτικές, εμπνευσμένες από την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, που έχουν ιδρύσει Γραφεία για την Ευημερία των Παιδιών, τα οποία συνδέονται με τις κυβερνήσεις και, παράλληλα, ενθαρρύνουν, τοπικά και περιφερειακά σχέδια δράσης.
Επιπλέον, αναφορικά με την εφαρμογή προγραμματισμένων μεταρρυθμίσεων για την εκπαίδευση και τα οφέλη συμμετοχής, η Γερμανία και, φυσικά, πολλά άλλα ευρωπαϊκά κράτη – συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας – θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν ανταλλαγές με κράτη όπως η Σουηδία, για να διδαχθούν από τις εμπειρίες τους στην παροχή αποκλειστικών καρτών για τέτοιες παροχές και υπηρεσίες.
Η Ευρώπη πρέπει να επιστρέψει στο σχολείο
Η Γερμανία δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση. Παρόμοια πρότυπα και προκλήσεις μπορούν να βρεθούν σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτές οι πολιτικές είναι μόνο μερικά παραδείγματα του τι είναι αναγκαίο ευρύτερα εάν η Ευρώπη θέλει να καταστήσει τα κράτη πρόνοιας, τις οικονομίες και τις κοινωνίες της ανθεκτικές και κατάλληλες για το μέλλον: πόροι και νοοτροπία προληπτικής εκμάθησης πολιτικών.
Καθώς η Εγγύηση για τα Παιδιά πλησιάζει στην ωριμότητα, κράτη όπως η Γερμανία, που ήταν εδώ και καιρό σίγουρα για τον εαυτό τους και απέφευγαν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στην κοινωνική πολιτική, θα ήταν ιδιαίτερα καλό να αναζητήσουν καινοτόμες ιδέες από όσα τις εφάρμοσαν.
Το 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να ωθήσει τα κράτη μέλη προς τη σωστή κατεύθυνση, είτε μέσω των συστάσεων ανά χώρα στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, είτε ως αντίδραση στις επερχόμενες διετές εκθέσεις σχετικά με την Εγγύηση για τα Παιδιά. Τελικά, όμως, οι εθνικές κυβερνήσεις είναι αυτές που πρέπει να επενδύσουν στα παιδιά τους, για να ξεπεράσουν τις πολιτικές αναταράξεις που θα ακολουθήσουν.
