Η Ιστορία σπανίως επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο, συχνά όμως προειδοποιεί. Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, η Αθήνα, στο απόγειο της ισχύος της, θεώρησε ότι μπορούσε να αντικαταστήσει τη συναίνεση των συμμάχων της με την επιβολή.
Η κατάληψη της Μήλου το 416 π.Χ., όπως την περιγράφει ο Θουκυδίδης στον περίφημο «Διάλογο των Μηλίων», δεν αποτέλεσε απλώς μια πράξη στρατιωτικής βίας, αλλά μια καμπή: από εκείνο το σημείο και έπειτα, η αθηναϊκή ηγεμονία άρχισε να στηρίζεται στον φόβο και όχι στην κοινή ωφέλεια. Το αποτέλεσμα ήταν η διάβρωση των συμμαχιών και, τελικά, η κατάρρευση της αυτοκρατορίας.
Η συζήτηση αυτή επιστρέφει σήμερα στο προσκήνιο με αφορμή τη Γροιλανδία. Δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων της κυβέρνησης Τραμπ υπογραμμίζουν μια αντίληψη διεθνών σχέσεων που δίνει προτεραιότητα στη σκληρή ισχύ και θεωρεί τις διεθνείς ισορροπίες προϊόν δύναμης και όχι κανόνων. Είναι αλήθεια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο, με υπεροχή στη στρατιωτική ισχύ, στην οικονομία και στην τεχνολογική καινοτομία. Όμως η Ιστορία δείχνει ότι η ισχύς αυτή αποδίδει διαχρονικά όταν συνδυάζεται με σταθερές και αμοιβαία επωφελείς συμμαχίες.
Η Γροιλανδία δεν είναι νέα ανακάλυψη για την αμερικανική στρατηγική. Από τον 19ο αιώνα, μετά την αγορά της Αλάσκας, έως την προσφορά του Χάρι Τρούμαν το 1946, η Ουάσιγκτον αναγνώριζε τη σημασία του νησιού για την άμυνα του Βόρειου Ατλαντικού και της Αρκτικής. Η καθοριστική στιγμή, ωστόσο, ήρθε όχι με εξαγορά ή απειλή, αλλά με συμφωνία: η Συνθήκη Άμυνας του 1951 με τη Δανία εξασφάλισε στις ΗΠΑ εκτεταμένα στρατιωτικά δικαιώματα, χωρίς να διαρραγούν οι σχέσεις με έναν σύμμαχο. Το αποτέλεσμα ήταν μια σταθερή παρουσία που συνέβαλε καθοριστικά στην αμερικανική υπεροχή κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Σήμερα, η Αρκτική αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η τήξη των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες διαδρομές, η Ρωσία ενισχύει συστηματικά τις δυνατότητές της στην περιοχή και η Κίνα επιχειρεί να παγιώσει ρόλο σε έναν χώρο όπου δεν διαθέτει εδαφικά δικαιώματα. Σε αυτό το περιβάλλον, η Γροιλανδία λειτουργεί ως κομβικό έδαφος ισορροπίας ισχύος.
Το διαχρονικό δίδαγμα, από τη Μήλο έως τη Γροιλανδία, είναι σαφές: η στρατηγική επιτυχία δεν εξασφαλίζεται μόνο με την επίκληση της δύναμης. Διατηρείται όταν η ισχύς εντάσσεται σε ένα πλέγμα συνεργασιών, εμπιστοσύνης και κοινών συμφερόντων. Εκεί ακριβώς δοκιμάζεται σήμερα η αμερικανική ηγεσία στην Αρκτική, και εκεί κρίνεται αν θα επικρατήσει το μάθημα του Θουκυδίδη ή η ψευδαίσθηση της ωμής επιβολής.
