Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη διεθνή ασφάλεια, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε έκκληση προς την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα να επανεκκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις για νέο πλαίσιο πυρηνικού αφοπλισμού, μετά τη λήξη της τελευταίας ενεργής διμερούς συμφωνίας μεταξύ των δύο πυρηνικών υπερδυνάμεων.
Όπως μεταδίδει το Guardian, η συμφωνία έπαψε να ισχύει στις 02:00 τα ξημερώματα (ώρα Ελλάδας), με τον επικεφαλής των Ηνωμένων Εθνών να προειδοποιεί ότι πρόκειται για «μια εξαιρετικά σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια». Όπως υπογράμμισε, η απώλεια μηχανισμών ελέγχου που οικοδομήθηκαν επί δεκαετίες έρχεται σε μια περίοδο όπου ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων χρόνων.
Η τελευταία συμφωνία περιορισμού, η Συνθήκη New START, είχε υπογραφεί το 2010 και προέβλεπε ανώτατα όρια σε εκτοξευτήρες, στρατηγικά βομβαρδιστικά και ανεπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές, καθώς και ανταλλαγή στοιχείων και επιτόπιους ελέγχους. Ωστόσο, οι διαδικασίες επιθεώρησης είχαν ήδη «παγώσει» από το 2023, στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Ανησυχία για νέο, ανεξέλεγκτο κύμα πυρηνικού ανταγωνισμού
Ο Γκουτέρες σημείωσε ότι, για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα, δεν υφίσταται πλέον κανένας δεσμευτικός περιορισμός στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας — δύο χωρών που κατέχουν τη συντριπτική πλειονότητα των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως.
Υπενθυμίζεται ότι το 2019 οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν και από τη συμφωνία Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty (INF), που είχε υπογραφεί το 1987 με τη Σοβιετική Ένωση, επιτείνοντας περαιτέρω την αποδόμηση του πλαισίου ελέγχου των εξοπλισμών.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τους φόβους για ένα νέο, ανεξέλεγκτο κύμα πυρηνικού ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.
