Συγκίνηση και τιμές στη κηδεία της ιστορικού Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ

Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Αθηνών η εξόδιος ακολουθία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου, παρουσία του Προέδρου της Βουλής Κωνσταντίνου Τασούλα και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η Ελλάδα αποχαιρέτησε σήμερα, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, την Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, μια εμβληματική μορφή της ελληνικής και ευρωπαϊκής διανόησης, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών.

Η σορός της σκεπασμένη με την ελληνική σημαία, αλλά και τη γαλλική, τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα από το πρωί.

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε η φωνή που ανέδειξε την ιστορική αξία και τη συμβολή του Βυζαντίου στον παγκόσμιο πολιτισμό. Με το έργο της, απέδειξε σε ολόκληρο τον κόσμο την ελληνικότητα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και τη θεμελιώδη σύνδεσή της με την ευρωπαϊκή ταυτότητα, κατακτώντας την κορυφή της ακαδημαϊκής κοινότητας στο Παρίσι, όπου διέπρεψε για δεκαετίες.

«Με ευγνωμοσύνη»: Το στεφάνι του Κυριάκου Μητσοτάκη και της συζύγου του

Δύο λέξεις συνόδευσαν το στεφάνι του Κυριάκου Μητσοτάκη και της συζύγου του Μαρέβας Γκραμπόφσκι, προς τιμήν της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ. «Με ευγνωμοσύνη» γράφουν και οι δυο τους, αποχαιρετώντας τη διακεκριμένη βυζαντινολόγο.

Εκπρόσωποι της πολιτικής, της οικονομίας, της ακαδημαϊκής ζωής, καλλιτέχνες, πλήθος κόσμου κατέκλυσαν τη Μητρόπολη Αθηνών για το ύστατο χαίρε στη σπουδαία επιστήμονα.

Μετά την ολοκλήρωση της τελετής, θα γίνει πραγματικότητα η τελευταία επιθυμία της μεγάλης ακαδημαϊκού: να ταφεί στον Βύρωνα. Πρόκειται για τη γενέτειρά της, την πόλη όπου ξεκίνησε τη διαδρομή της και συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, πριν μεταβεί στη γαλλική πρωτεύουσα για τις λαμπρές σπουδές που τη μετέτρεψαν σε μία από τις σημαντικότερες ιστορικούς της εποχής μας.

Ο επικήδειος του Κ. Τασούλα για την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ – «Ήταν υπόδειγμα αυθεντικότητας»

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απέτισε φόρο τιμής στη μεγάλη Ελληνίδα των γραμμάτων, Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, χαρακτηρίζοντάς την ως «υπόδειγμα αυθεντικότητας».

Ο Κων. Τασούλας τόνισε πως η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έκανε τα αδύνατα δυνατά, πρωτίστως στο πεδίο της Ιστορίας. Σημείωσε ότι η σπουδαία αυτή Ελληνίδα Δασκάλα, αφού σπούδασε αρχαιολογία στην Αθήνα και αφοσιώθηκε στην Ιστορία στο Παρίσι, ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες και όψεις του ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος, τις οποίες η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν επί αιώνες αγνοήσει.

Παράλληλα, υπογράμμισε πως η Αρβελέρ μας δίδαξε ότι το Βυζάντιο αποτελεί την Ελληνική Αυτοκρατορία και τη συνδετική γέφυρα μεταξύ της αρχαιότητας και της νεοελληνικής Ιστορίας. Επεσήμανε, τέλος, την προσφορά της στην κατανόηση της ταυτότητάς μας, καθώς εξήγησε ότι η σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας και η Ορθοδοξία, κληροδοτήματα του Βυζαντίου, συναποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ιδιοσυστασίας.

Αναλυτικά ο επικήδειος του ΠτΔ

«Όπως έλεγε, είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη “αδύνατον”. Δεν ήταν όμως αιθεροβάμων. Δεν εφησύχαζε μέσα σε “ζωτικά ψεύδη” και αυταπάτες, όπως έλεγε. Ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία. Και μόνο δειλή δεν υπήρξε· ήταν πάντοτε θαρραλέα.

Είχε ως οδηγό της το “γνώθι σ’ αυτόν”. Υπέβαλε όλες τις αλήθειες – τις δικές της, αλλά και τις αλήθειες των άλλων – στη δοκιμασία του ορθολογισμού. Τις έθετε μία προς μία κάτω από το σκληρό φως της έρευνας, της εργασίας και του λόγου. Και έτσι, όχι μόνο δεν εφησύχασε σε στερεότυπα, όχι μόνο δεν αναπαύθηκε περιστοιχισμένη από προκατασκευασμένα σχήματα, αλλά προχώρησε και κατέκτησε νέα εδάφη. Έτσι αναμετρήθηκε με τα μεγάλα και έτσι έκανε τα αδύνατα δυνατά: με σχέδιο, με σκληρή δουλειά, με λόγο υπερήφανο, κοφτερό και ζυγισμένο.

Έκανε τα αδύνατα δυνατά, πάνω απ’ όλα στο πεδίο της Ιστορίας. Η Αρβελέρ, που σπούδασε Αρχαιολογία στην Αθήνα προτού αφοσιωθεί στην Ιστορία στο Παρίσι, ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες και όψεις του Ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος. Αλήθειες που η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν επί αιώνες αγνοήσει και ξεχάσει.

Η Αρβελέρ κατέστη μία από τις πιο αναγνωρισμένες προσωπικότητες στις κλασικές σπουδές διεθνώς, γιατί απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης. Με αδιάπτωτο πάθος έδειξε πώς και γιατί η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, έχοντας στο κέντρο της την ελληνική γλώσσα, συνδύασε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, τη ρωμαϊκή θεσμική συγκρότηση, το χριστιανικό ηθικό πρότυπο και την πίστη της Ανατολικής Εκκλησίας. Έδειξε στους Ευρωπαίους την ιστορική ενότητα της Ευρώπης, από την αρχαία Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη ως το σήμερα. Έδειξε στους Έλληνες την ενότητα και τη συνέχεια του Ελληνισμού. Απέδειξε έτσι, εξ επαγωγής, την ενότητα Ευρώπης και Ελλάδος.

Εμάς τους σύγχρονους Έλληνες μας κάλεσε να κατανοήσουμε ότι είμαστε η ζωντανή έκφραση αυτής της συνέχειας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο είναι ελληνική αυτοκρατορία. Είναι η γέφυρα μεταξύ της αρχαιότητας και της νεοελληνικής ιστορίας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο μας πρόσφερε δύο πράγματα: τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας, καθώς και την Ορθοδοξία. Και μας εξήγησε η σπουδαία αυτή Ελληνίδα δασκάλα ότι αυτά τα δύο συναποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ταυτότητας.

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, πνευματικού θάρρους και ελευθερίας της σκέψης. Νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα “αλώνια”. Με το έργο της, αλλά και με τη μακρά ζωή της και το νεανικό πείσμα της, κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία. Το έργο της, αλλά και το υπόδειγμα σκέψης και ζωής που την αξίωσε να επιτύχει αυτό το έργο, μπορεί να είναι πρότυπο και οδηγός για κάθε νέα και για κάθε νέο που θέλει να σπάσει τα στεγανά και να κατακτήσει κορυφές.

Αυτοκράτορες και φιλόσοφοι, άγιοι και ποιητές υποδέχονται τώρα την Ελένη Αρβελέρ στην αιώνια ζωή. Όταν φεύγει ένας άνθρωπος που θαυμάσαμε ή που αγαπήσαμε, σκεφτόμαστε όλα αυτά που δεν πρόλαβαν να γίνουν, που δεν πρόλαβαν να λεχθούν. Τον πόνο μας σήμερα απαλύνει το γεγονός ότι είναι τελικά αμέτρητα όσα η Ελένη Αρβελέρ μας πρόσφερε και μας είπε, και ότι η αναγνώριση, η εκτίμηση και η αγάπη που της προσφέραμε δεν ήταν ποτέ λίγη.

Τώρα, ως ύστατη τιμή στη μνήμη της, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε αυτό που ήθελε να μας πει: να αναγνωρίσουμε το αγαθό της ενότητας και της συνεννόησης ως τον ιστορικά αποδεδειγμένο, μοναδικό δρόμο για την αποτροπή δεινών. Να κοιτάξουμε πιο μπροστά και πιο ψηλά. Με σεμνότητα και σοβαρότητα, με συλλογικό “γνώθι σαυτόν”, αλλά και με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Και έτσι, με αυτόν τον τρόπο, να διαγράψουμε κι εμείς από το εθνικό μας λεξιλόγιο τη λέξη “αδύνατον”.

Αιωνία της η μνήμη.»