Το 2025 δεν ήταν απλώς μια ακόμα χρονιά στο ημερολόγιο. Δεν ήταν μια ακόμη περιστροφή της Γης γύρω από τον ήλιο. Ήταν ένα σπάνιο σημείο καμπής στην ιστορία της ανθρωπότητας, μια στιγμή που τρεις κοσμοϊστορικές τεχνολογικές επαναστάσεις—η τεχνητή νοημοσύνη, η καθαρή ενέργεια και η βιοτεχνολογία—συνωμοτούν για να μεταμορφώσουν τον κόσμο, όπως συνέβη μια φορά κάθε 80 έως 100 χρόνια. Αντικατοπτρίζει τις στιγμές που γέννησαν τον Διαφωτισμό, τη Βιομηχανική Επανάσταση και την Ατομική Εποχή, όπως επισημαίνει ο Peter Leyden, futurist και ειδικός στις εξελίξεις της τεχνολογίας και του μέλλοντος, ο οποίος παρακολουθεί και αναλύει πώς η τεχνολογία διαμορφώνει την πορεία των επόμενων 25 χρόνων.
Ο ίδιος τονίζει ότι το 2025 συνδυάζει τρεις κρίσιμους παράγοντες: τεχνολογικές εκρήξεις, γεωπολιτικές ανακατατάξεις και μεταφορές πλούτου που ξαναγράφουν τους χάρτες της ισχύος. Δεν παρακολουθούμε απλώς την εξέλιξη· δημιουργούμε ένα νέο είδος πολιτισμού. Όπως λέει, «ζούμε σε μια εξαιρετική στιγμή της ιστορίας, όπου τα πρωτότυπα του χθες γίνονται οι υποδομές του αύριο και τα υποστρώματα του παλιού κόσμου—ορυκτά καύσιμα, γραφειοκρατική αδράνεια, απομονωμένες οικονομίες—καταρρέουν κάτω από το βάρος των κλιμακωτών καινοτομιών».
Η εποχή του 2025 σηματοδοτεί την αρχή της κατάρρευσης των παλαιών συστημάτων. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας, η αυτοματοποίηση θα καλύψει το 90% της εργασίας γραφείου, ενώ η επένδυση των τεχνολογικών κολοσσών σε ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη ξεπεράσει τα 325 δισεκατομμύρια δολάρια, δημιουργώντας μια άνθηση της αγοράς που δεν έχει προηγούμενο. Εταιρείες και κυβερνήσεις ενσωματώνουν την ΑΙ στις βασικές τους λειτουργίες, και η αγορά «φυσικής ΑΙ» προβλέπεται να εκτοξευτεί από 12,77 δισεκατομμύρια το 2023 σε 124,77 δισεκατομμύρια μέχρι το 2030. Αυτές οι αλλαγές δεν είναι μεμονωμένες, αλλά η βάση για μια νέα εποχή τεχνολογικής κυριαρχίας.
Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, με την αφετηρία της τον Νοέμβριο του 2022 με το ChatGPT, σηματοδότησε την αρχή μιας εποχής που θα επανακαθορίσει κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας. Η ΑΙ δεν είναι απλώς ένα εργαλείο· είναι η θεμελιώδης τεχνολογία που ενισχύει τις ανθρώπινες ικανότητες με τρόπο συγκρίσιμο με την εμφάνιση των πρώτων μηχανών ατμού, που δημιούργησαν την ευημερία του σύγχρονου κόσμου.
Παράλληλα, η καθαρή ενέργεια αναδύεται ως η πρώτη πηγή ενέργειας που δεν είναι εμπόρευμα, αλλά τεχνολογία, με το κόστος να μειώνεται συνεχώς καθώς αυξάνεται η παραγωγή. Νέες γενιές μπαταριών, όπως οι στερεάς κατάστασης, υπόσχονται μια εποχή άφθονης, φθηνής και καθαρής ενέργειας. Οι χώρες που εξαρτώνται από πετρέλαιο ή άνθρακα θα αναγκαστούν να αναδιαμορφώσουν την οικονομία τους ή να βρεθούν εκτός παιχνιδιού, ενώ οι νέοι «πράσινοι πόλοι» των BRICS και άλλων αναδυόμενων κρατών θα αναλάβουν το ρόλο των κεντρικών παικτών στη νέα παγκόσμια τάξη.
Η βιοτεχνολογία, με αιχμή το CRISPR και άλλες τεχνολογίες επεξεργασίας γονιδιώματος, ανοίγει την εποχή της «αθανασίας». Η δυνατότητα δημιουργίας πραγματικού κρέατος σε εργαστήρια, η ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών για τον καρκίνο και τις καρδιακές παθήσεις, και οι νευρο-τεχνολογίες που μετατρέπουν τη σκέψη σε κείμενο, αυξάνουν το προσδόκιμο ζωής σε 95-100 χρόνια. Ωστόσο, αυτή η «αθανασία» είναι άνιση, προσβάσιμη κυρίως στους έχοντες, αυξάνοντας το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών.
Παράλληλα με αυτές τις τεχνολογικές επαναστάσεις, η οικονομική τάξη παγκοσμίως δείχνει σημάδια αδυναμίας και χάους. Η εποχή του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού καταρρέει, τα εθνικά κράτη αναζητούν νέες μορφές διακυβέρνησης, και η μετάβαση προς μια ψηφιακή δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση προβάλλει στον ορίζοντα. Το 2025 είναι η χρονιά που σφυρηλάτησε τις βάσεις αυτής της αλλαγής, η χρονιά όπου η ανθρωπότητα άρχισε να οικοδομεί τον πολιτισμό του 21ου αιώνα.
Όπως τονίζει ο Leyden, η επιτυχία ή η αποτυχία σε αυτή τη νέα εποχή θα καθορίσει τη ζωή των επόμενων γενεών. Κατανοώντας τη μέγεθος και την κλίμακα της αλλαγής, μπορούμε να προετοιμαστούμε για ένα μέλλον που είναι συνάμα απρόβλεπτο, συναρπαστικό και βαθιά μετασχηματιστικό. Το 2025 δεν ήταν απλώς μια χρονιά· ήταν το σημείο εκκίνησης μιας νέας εποχής, της εποχής της τεχνολογίας, της καθαρής ενέργειας, της βιοτεχνολογίας και του παγκόσμιου οικονομικού μετασχηματισμού.
