Νέες πληροφορίες γύρω από την επιχείρηση που οδήγησε στον εντοπισμό και τον θάνατο του Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», αποκαλύπτουν ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε στοιχείο που προήλθε από το περιβάλλον μιας ερωτικής του σχέσης. Σύμφωνα με τις μεξικανικές αρχές, πληροφορία που συνδέεται με σύντροφο του αρχηγού του Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG) ήταν εκείνη που οδήγησε στον εντοπισμό του κρησφύγετού του στην Ταπαλπά, ανοίγοντας τον δρόμο για τη στρατιωτική επιχείρηση που ακολούθησε και προκάλεσε πρωτοφανές κύμα βίας σε ολόκληρη τη χώρα.
Όπως μετέδωσε το Reuters, οι αρχές έδωσαν τη Δευτέρα την πρώτη επίσημη εκδοχή για τα γεγονότα που οδήγησαν στην ενέδρα εναντίον του διαβόητου βαρόνου των ναρκωτικών σε μικρή πόλη της πολιτείας Χαλίσκο. Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε τα ξημερώματα της Κυριακής και κατέληξε στον θανάσιμο τραυματισμό του.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τουλάχιστον 62 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, τόσο κατά τη διάρκεια της επιχείρησης όσο και στα εκτεταμένα επεισόδια που ακολούθησαν. Μεταξύ των θυμάτων περιλαμβάνονται 25 μέλη της στρατιωτικής αστυνομίας της Εθνικής Φρουράς και 34 φερόμενα μέλη εγκληματικών οργανώσεων. Ως αντίποινα, υποστηρικτές του καρτέλ πυρπόλησαν οχήματα και έστησαν 85 οδοφράγματα σε περισσότερες από δώδεκα πολιτείες.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, δήλωσε ότι η κατάσταση σταδιακά σταθεροποιείται και ότι τα οδοφράγματα τίθενται υπό έλεγχο. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση ενίσχυσε άμεσα τα μέτρα ασφαλείας στο Χαλίσκο, προπύργιο του CJNG, αναπτύσσοντας επιπλέον 2.000 στρατιώτες. Την ίδια στιγμή, κάτοικοι και τουρίστες σε δημοφιλή παραθαλάσσια θέρετρα της πολιτείας εξέφραζαν έντονη ανησυχία για την ταχεία εξάπλωση της βίας.
Ο θάνατος του Οσεγκέρα θεωρείται σημαντικό πλήγμα για το CJNG, μια οργάνωση με εκτεταμένη και πολυσχιδή εγκληματική δραστηριότητα, αλλά και επιτυχία για την κυβέρνηση του Μεξικού, η οποία δέχεται έντονη πίεση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να εντείνει τις επιχειρήσεις κατά των καρτέλ. Ωστόσο, αρκετοί εκφράζουν φόβους ότι η εξουδετέρωση του ηγέτη μπορεί να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση της βίας, σε μια χώρα που ήδη ταλανίζεται εδώ και χρόνια από δολοφονίες και εξαφανίσεις συνδεδεμένες με το οργανωμένο έγκλημα.
Πολίτες εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο κενού εξουσίας στο εσωτερικό του καρτέλ, καθώς δεν διαφαίνεται σαφής διάδοχος. Ο Οσεγκέρα θεωρούνταν ο εγκέφαλος του CJNG, βασικού αντιπάλου του Καρτέλ Σιναλόα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προσφέρει αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του.
Αμερικανικές υπηρεσίες παρείχαν πληροφορίες για τον εντοπισμό του συγκροτήματος στην Ταπαλπά, ωστόσο Μεξικανοί αξιωματούχοι υπογράμμισαν ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά από μεξικανικές δυνάμεις. Η Σέινμπαουμ διευκρίνισε ότι δεν υπήρξε συμμετοχή αμερικανικών στρατευμάτων, αλλά μόνο ανταλλαγή πληροφοριών.
Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, ο Οσεγκέρα τραυματίστηκε σε επιχείρηση ειδικών δυνάμεων σε δασώδη περιοχή έξω από την Ταπαλπά. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ένοπλοι του καρτέλ άνοιξαν πυρ, με αποτέλεσμα η μάχη να μεταφερθεί σε συγκρότημα ξύλινων κατοικιών. Ο ίδιος και δύο σωματοφύλακές του μεταφέρθηκαν με ελικόπτερο στην Πόλη του Μεξικού, αλλά υπέκυψαν στα τραύματά τους καθ’ οδόν.
Ο υπουργός Άμυνας, Ρικάρδο Τρεβίγια, ανέφερε ότι η πληροφορία από έμπιστο πρόσωπο συνδεδεμένο με σύντροφο του Οσεγκέρα επέτρεψε τον άμεσο σχεδιασμό της επιδρομής. Στο σημείο βρέθηκαν βαρύς οπλισμός, όπως τουφέκια με εκτοξευτήρες χειροβομβίδων, ρουκετοβόλα και βλήματα όλμου.
Η Γενική Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι διεξάγει επιχειρήσεις σε 14 πολιτείες, ενώ ο υπουργός Ασφάλειας, Ομάρ Γκαρσία Χάρφουτς, γνωστοποίησε ότι τουλάχιστον 70 άτομα συνελήφθησαν σε επτά πολιτείες. Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, τις επιθέσεις στο Χαλίσκο φέρεται να οργάνωσε ο επικεφαλής των οικονομικών του καρτέλ, γνωστός ως «Ελ Τούλι», ο οποίος επίσης σκοτώθηκε σε ανταλλαγή πυρών. Φέρεται μάλιστα να είχε προσφέρει αμοιβή για τη δολοφονία στρατιωτικών.
Οι αρχές παρακολουθούν στενά πιθανές κινήσεις αναδιάρθρωσης στο εσωτερικό του CJNG που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο κύμα βίας.
Τα γεγονότα είχαν άμεσο αντίκτυπο και στην οικονομία. Αεροπορικές εταιρείες ακύρωσαν πτήσεις, ενώ οι μετοχές της Volaris και των διαχειριστών αεροδρομίων Grupo Aeroportuario del Pacífico και Grupo Aeroportuario del Sureste σημείωσαν σημαντική πτώση. Η Aeromexico ανακοίνωσε σταδιακή επανέναρξη των δρομολογίων της, ενώ η Air Canada γνωστοποίησε ότι θα αποκαταστήσει πτήσεις προς το Πουέρτο Βαγιάρτα και τη Γουαδαλαχάρα.
Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Pemex διαβεβαίωσε ότι οι δραστηριότητές της συνεχίζονται κανονικά, παρά βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έδειχναν περιστατικά σε πρατήρια καυσίμων. Ο όμιλος Femsa ανέφερε περισσότερα από 200 περιστατικά σε καταστήματα και πρατήρια.
Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο άμεσος αντίκτυπος θα επηρεάσει κυρίως τον τουρισμό, ενώ σε περίπτωση παρατεταμένης αναταραχής θα μπορούσε να πληγεί και η παραγωγή ηλεκτρονικών και ημιαγωγών στο Χαλίσκο, μια περιοχή με ισχυρή αγροτική και βιομηχανική δραστηριότητα.
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ κάλεσε το Μεξικό να ενισχύσει περαιτέρω τις προσπάθειές του κατά των καρτέλ. Από την πλευρά τους, οι μεξικανικές αρχές επαναλαμβάνουν ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να λάβουν αυστηρότερα μέτρα για τον περιορισμό της παράνομης διακίνησης όπλων, επισημαίνοντας ότι περίπου το 70% των παράνομων όπλων που εντοπίζονται στο Μεξικό προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
