Το 2025 εκπνέει παρέδωσε τη σκυτάλη και ο πόλεμος στην Ουκρανία συμπληρώνει σχεδόν τέσσερα χρόνια αδιάκοπης βίας. Η διεθνής κοινότητα, κουρασμένη αλλά και ανήσυχη, στρέφει το βλέμμα στο 2026 ως ένα έτος-ορόσημο.
Οι αναλύσεις των μεγαλύτερων think tanks (όπως το ISW, το Atlantic Council και το Chatham House) και τα ρεπορτάζ των διεθνών μέσων (Financial Times, Economist) συγκλίνουν σε μία κοινή διαπίστωση: Το 2026 θα είναι η χρονιά της «μεγάλης κρίσης» ή της «αναγκαστικής διευθέτησης».
Αν και κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί τον τερματισμό του πολέμου, οι συνθήκες έχουν ωριμάσει για μια δραματική αλλαγή του status quo. Παρακάτω αναλύονται οι βασικοί πυλώνες που θα καθορίσουν την έκβαση της σύγκρουσης το επόμενο έτος.
1. Ο παράγοντας Τραμπ και η «βίαιη διπλωματία»
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει αλλάξει ριζικά τους κανόνες του παιχνιδιού. Στα τέλη του 2025, η αμερικανική διοίκηση δεν αρκείται πλέον στον ρόλο του απλού χρηματοδότη της άμυνας της Ουκρανίας, αλλά πιέζει επιθετικά για άμεσες διαπραγματεύσεις.
Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για ένα σχέδιο ειρήνευσης (το οποίο αρχικά περιελάμβανε 28 σημεία και στη συνέχεια περιορίστηκε σε 19) που έχει τεθεί στο τραπέζι.
Οι ΗΠΑ φέρονται να χρησιμοποιούν τη στρατιωτική βοήθεια ως μοχλό πίεσης προς το Κίεβο για να καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών, ενώ ταυτόχρονα απειλούν τη Μόσχα με οικονομική απομόνωση αν αρνηθεί να διαπραγματευτεί.
Η συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 στη Φλόριντα επιβεβαίωσε ότι η Ουάσιγκτον βιάζεται να κλείσει το μέτωπο πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026.
Ωστόσο, το χάσμα παραμένει τεράστιο: Η Ρωσία απαιτεί de facto αναγνώριση των εδαφικών κερδών της και ουδετερότητα της Ουκρανίας, ενώ το Κίεβο ζητά εγγυήσεις ασφαλείας τύπου ΝΑΤΟ, κάτι που η Ευρώπη διστάζει να προσφέρει χωρίς την πλήρη στήριξη των ΗΠΑ.
2. Η πραγματικότητα στο πεδίο της μάχης
Στρατιωτικά, το 2025 ήταν έτος στασιμότητας και φθοράς. Οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να προωθούνται στο Ντονμπास, αλλά με ρυθμούς εξαιρετικά αργούς και με τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και υλικό.
Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) εκτιμά ότι με τους τρέχοντες ρυθμούς, η Ρωσία θα χρειαζόταν μέχρι το 2027 για να καταλάβει πλήρως το Ντόνετσκ.
Η διπλωματία, όσο κυνική και αν είναι, αναλαμβάνει πλέον τα ηνία
Παρ’ όλα αυτά, η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα εφεδρειών. Η «Ζώνη των Φρουρίων» της κρατάει ακόμα, αλλά η κόπωση του πληθυσμού και η καταστροφή των υποδομών ενέργειας έχουν φέρει τη χώρα στα όριά της.
Η εκτίμηση για το 2026 είναι ότι θα αποτελέσει έτος «μέγιστης πίεσης»: Είτε η γραμμή του μετώπου θα καταρρεύσει υπέρ της μιας πλευράς λόγω εξάντλησης, είτε θα «παγώσει» de facto, καθώς καμία πλευρά δεν θα διαθέτει πλέον την επιθετική ισχύ για μεγάλες ανατροπές.
3. Η οικονομική εξίσωση: Ρωσία και Δύση
Μια κρίσιμη παράμετρος για το 2026 είναι η αντοχή της ρωσικής οικονομίας. Αν και η Ρωσία διέψευσε τις προβλέψεις περί κατάρρευσης το 2022-2024, επί του παρόντος εμφανίζει σημάδια «υπερθέρμανσης».
Ο πληθωρισμός και τα επιτόκια είναι σε υψηλά επίπεδα, ενώ η έλλειψη εργατικού δυναμικού (λόγω επιστράτευσης και φυγής στο εξωτερικό) αρχίζει να παραλύει μη στρατιωτικούς τομείς.
Αναλυτές του Atlantic Council τονίζουν ότι το 2026 η Μόσχα θα κληθεί να επιλέξει μεταξύ «όπλων και βουτύρου» πιο έντονα από ποτέ. Αυτή η οικονομική πίεση, σε συνδυασμό με την πτώση των εσόδων από υδρογονάνθρακες, ίσως καταστήσει το Κρεμλίνο πιο δεκτικό σε μια προσωρινή εκεχειρία – αρκεί να μπορεί να την παρουσιάσει ως νίκη στο εσωτερικό του.
4. Τα σενάρια για το 2026
Με βάση τα παραπάνω, οι αναλυτές διακρίνουν τρία βασικά σενάρια:
Σενάριο Α: Το «πάγωμα» (πιθανότητα: υψηλή). Υπό την πίεση των ΗΠΑ και την εξάντληση των πόρων, οι δύο πλευρές συμφωνούν σε μια εκεχειρία εντός του 2026, χωρίς όμως οριστική ειρηνευτική συμφωνία.
Η γραμμή του μετώπου μετατρέπεται σε de facto σύνορο (βλ. μοντέλο Κορέας). Η Ουκρανία δεν ανακτά τα εδάφη της άμεσα, αλλά λαμβάνει οικονομική βοήθεια για ανασυγκρότηση και κάποιες διμερείς εγγυήσεις ασφαλείας από ευρωπαϊκές χώρες.
Σενάριο Β: Κλιμάκωση και κατάρρευση (πιθανότητα: μεσαία). Η Ρωσία, εκμεταλλευόμενη τυχόν μείωση της αμερικανικής βοήθειας, εξαπολύει μια μαζική επίθεση που διασπά την ουκρανική άμυνα.
Αυτό θα ανάγκαζε την Ουκρανία σε μια συνθηκολόγηση με δυσμενείς όρους (απώλεια εδαφών, κυβερνητική αλλαγή). Αντίστροφα, μια ξαφνική κατάρρευση του ρωσικού μετώπου θεωρείται λιγότερο πιθανή, δεδομένης της οχύρωσης των ρωσικών θέσεων.
Σενάριο Γ: Συνέχιση του πολέμου φθοράς (πιθανότητα: υπαρκτή). Οι διαπραγματεύσεις ναυαγούν λόγω των μαξιμαλιστικών απαιτήσεων του Πούτιν. Ο πόλεμος συνεχίζεται με χαμηλότερη ένταση αλλά αμείωτη σκληρότητα καθ’ όλο το 2026, με την Ευρώπη να προσπαθεί απεγνωσμένα να καλύψει το κενό της αμερικανικής ηγεσίας στην υποστήριξη του Κιέβου.
Η επικρατούσα εκτίμηση για το 2026 είναι πως ο πόλεμος, με την έννοια των μεγάλων επιθετικών επιχειρήσεων, είναι πολύ πιθανό να σταματήσει ή να περιοριστεί δραστικά. Ωστόσο, η «ειρήνη» φαίνεται ακόμα μακρινή.
Το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη εκεχειρία που θα αφήσει την Ουκρανία εδαφικά ακρωτηριασμένη αλλά κυρίαρχη, και τη Ρωσία οικονομικά τραυματισμένη αλλά γεωπολιτικά κατοχυρωμένη στα κατεχόμενα.
Το 2026 δεν θα φέρει το τέλος της εχθρότητας, αλλά ίσως σηματοδοτήσει το τέλος της ψευδαίσθησης ότι η λύση θα δοθεί αποκλειστικά στα πεδία των μαχών. Η διπλωματία, όσο κυνική και αν είναι, αναλαμβάνει πλέον τα ηνία.
