Αντίθετη στη δημιουργία κέντρων υποδοχής αιτούντων άσυλο εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζεται η Ισπανία, σε μια περίοδο που αρκετά κράτη-μέλη εξετάζουν τέτοιες λύσεις ως μέσο αποτροπής νέων αφίξεων.
Ο Ισπανός υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, ξεκαθάρισε ότι η εξωτερική επεξεργασία αιτημάτων ασύλου δεν αποτελεί πανάκεια, επισημαίνοντας τα σοβαρά νομικά εμπόδια αλλά και τον κίνδυνο επιδείνωσης των σχέσεων με τρίτες χώρες.
Ως εναλλακτική, η Μαδρίτη προβάλλει τη στρατηγική της πρόληψης, επενδύοντας στη συνεργασία με χώρες διέλευσης πριν ξεκινήσουν οι μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη. Σύμφωνα με τον υπουργό, η προσέγγιση αυτή έχει ήδη αποδώσει, καθώς οι παράτυπες αφίξεις στην Ισπανία μειώθηκαν σημαντικά το τελευταίο έτος, σε αντίθεση με άλλες χώρες της Μεσογείου όπου οι αριθμοί παραμένουν υψηλοί.
Την ώρα που αρκετά ευρωπαϊκά κράτη σκληραίνουν τη μεταναστευτική τους πολιτική υπό την πίεση της ανόδου εθνικιστικών κομμάτων και κινημάτων, η ισπανική κυβέρνηση ακολουθεί διαφορετική γραμμή, αντιμετωπίζοντας τη μετανάστευση και ως οικονομικό πλεονέκτημα. Παράλληλα με τον περιορισμό της παράτυπης εισόδου, ενισχύει νόμιμες οδούς μετανάστευσης και προγράμματα τακτοποίησης εργαζομένων.
Κεντρικό ρόλο στη στρατηγική αυτή έχει η αυξημένη παρουσία ισπανικών δυνάμεων ασφαλείας στη Δυτική Αφρική, με αποστολές σε χώρες όπως η Μαυριτανία, η Σενεγάλη και η Γκάμπια. Εκεί έχουν αναπτυχθεί δεκάδες αστυνομικοί, καθώς και μέσα επιτήρησης, με στόχο την αποτροπή επικίνδυνων θαλάσσιων διελεύσεων προς τα Κανάρια Νησιά.
Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι η ευρωπαϊκή και ισπανική στήριξη σε αφρικανικές αρχές έχει συνοδευτεί από παραβιάσεις, ιδίως στη Μαυριτανία. Ο Ισπανός υπουργός απορρίπτει τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι δεν έχει διαπιστωθεί καμία παράνομη πρακτική ή παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων προσφύγων και μεταναστών.
Στο εσωτερικό της ΕΕ, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή. Χώρες όπως η Δανία υποστηρίζουν ότι υπάρχει πλειοψηφία υπέρ της εξέτασης αιτημάτων ασύλου σε «ασφαλείς τρίτες χώρες», ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται εντός του έτους να προχωρήσει σε περαιτέρω περιορισμούς της μεταναστευτικής πολιτικής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ισπανία επιχειρεί να αναδείξει το μοντέλο της ως εναλλακτικό δρόμο για τη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική.
