Μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα «Οι Κρυπτοχριστιανοί του Πόντου» πραγματοποιήθηκε το πρωί της Κυριακής στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας, με τίτλο «Ελληνικόν Φροντιστήριον Τραπεζούντας».
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Ποντίων Δράμας «Οι Κομνηνοί», σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Δράμας και τον Δήμο Δράμας. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας κ. Κωνσταντίνος Φωτιάδης, ενώ παρέστησαν ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, ο βουλευτής Δράμας της Ν.Δ. κ. Κυριαζίδης, ο δήμαρχος Δράμας κ. Παπαδόπουλος και πλήθος κόσμου.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με μαρτυρικούς ύμνους από τη Χορωδία Ιεροψαλτών της Μητρόπολης Δράμας, προσδίδοντας ιδιαίτερο πνευματικό και συμβολικό χαρακτήρα. Το γεγονός εντάσσεται στις δράσεις ανάδειξης της ιστορικής μνήμης και πολιτιστικής κληρονομιάς του ποντιακού ελληνισμού.
Οι Κρυπτοχριστιανοί του Πόντου και η ιστορική τους σημασία
Στην ομιλία του, ο κ. Φωτιάδης επισήμανε ότι:
«Οι Κρυπτοχριστιανοί του Πόντου αποτελούν ένα από τα πλέον δραματικά κεφάλαια της νεοελληνικής ιστορίας».
Εξηγώντας την ιστορική τους θέση, σημείωσε ότι με τη Συνθήκη της Λωζάνης και την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923, μόνο οι ορθόδοξοι χριστιανοί δικαιούνταν να φύγουν από τη Μικρά Ασία. Πολλοί Έλληνες που είχαν αλλαξοπιστήσει αλλά παρέμεναν πιστοί στην πίστη τους — οι λεγόμενοι Κρυπτοχριστιανοί — αναγκάστηκαν να παραμείνουν στην Τουρκία, διατηρώντας κρυφά τη ρωμέικη συνείδηση.
Σημαντικό στοιχείο, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι ότι η επιστήμη και το DNA αποκαλύπτουν πλέον την ελληνική καταγωγή τους.
«Τα τελευταία χρόνια γίνεται χαμός στην Τουρκία», τόνισε, «καθώς νέοι αποκαλύπτουν την ελληνική τους καταγωγή και την ορθόδοξη πίστη τους. Αυτό είναι που φοβούνται οι τουρκικές αρχές: να μην ξεσηκωθεί ένα νέο κεφάλαιο με ποντιόφωνους μουσουλμάνους με ρωμέικη συνείδηση».
Ο κ. Φωτιάδης εκτίμησε ότι ο πληθυσμός των Κρυπτοχριστιανών ξεπερνά μερικά εκατομμύρια και ότι τα επόμενα χρόνια θα αποτελέσουν σημαντικό κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η θέση του Μητροπολίτη Δράμας
Ο κ. Δωρόθεος τόνισε ότι οι Κρυπτοχριστιανοί αποτελούν ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της Μικράς Ασίας. Σημείωσε ότι κατά τους διωγμούς ήταν εύκολο για πολλούς να ενδώσουν και να γίνουν μουσουλμάνοι εξ ανάγκης. Όταν όμως δόθηκε ευκαιρία, επέστρεψαν στις χριστιανικές τους ρίζες, κρατώντας ελληνικά επώνυμα και διατηρώντας κρυφά την πίστη τους.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα proinos-typos.gr ο Μητροπολίτης υπενθύμισε επίσης την Ίδρυση της έδρας «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής» στη Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης, για την προώθηση της εθνικής ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η ζωή των Κρυπτοχριστιανών
Οι Κρυπτοχριστιανοί, γνωστοί και ως Κλωστοί ή Γυριστοί, ζούσαν διπλή ζωή:
Δημόσια υιοθετούσαν μουσουλμανικά ονόματα, πήγαιναν στο τζαμί και τηρούσαν τα ισλαμικά έθιμα.
Ιδιωτικά συνέχιζαν να βαπτίζονται, να νηστεύουν και να τελούν μυστήρια σε απομονωμένες εκκλησίες.
Οι κύριες εστίες τους ήταν η Κρώμνη, το Σταυρίν, η Σάντα, η Ίμερα και η περιοχή του Όφη. Η πολιτική και κοινωνική καταπίεση στην Τουρκία καθιστούσε αυτή τη διπλή ταυτότητα αναγκαία, ενώ σήμερα η ανακάλυψη της ελληνικής τους καταγωγής μέσω DNA επαναφέρει το ζήτημα στο προσκήνιο, προκαλώντας αίσθηση και πολιτική ευαισθησία.
