Οργισμένες αντιδράσεις και ένα κύμα συμβολικής αντίστασης έχει προκαλέσει στις τάξεις των γυναικών του Κουρδιστάν και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής η κυκλοφορία οπτικού υλικού που δείχνει στρατιώτη/τζιχαντιστή του καθεστώτος της Δαμασκού να σκυλεύει τη σορό Κούρδισσας μαχήτριας.
Οι διαδηλώτριες, υιοθετώντας το πλέξιμο των μαλλιών (πλεξούδα) ως πολιτισμικό σύμβολο αγώνα, καταγγέλλουν το περιστατικό ως έγκλημα πολέμου.
Η κινητοποίηση, στην οποία συμμετέχουν ακτιβίστριες, δημοσιογράφοι και απλοί πολίτες, ξέσπασε μετά τη δημοσιοποίηση βίντεο όπου ένας ένστολος τζιαντιστής κομπάζει επιδεικνύοντας μια κομμένη πλεξούδα από τη σορό γυναίκας μαχήτριας στη βόρεια Συρία.
Η πράξη αυτή ερμηνεύεται από παρατηρητές ως μια ενορχηστρωμένη απόπειρα εκφοβισμού με έμφυλα και πολιτισμικά χαρακτηριστικά.
Η «Εκστρατεία της Πλεξούδας» στους δρόμους και το διαδίκτυο
Σύμφωνα με το Agence France-Presse (AFP), οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν την Παρασκευή 23/01 στο Ερμπίλ, την πρωτεύουσα της Αυτόνομης Περιοχής του Κουρδιστάν στο Ιράκ.
Δεκάδες γυναίκες συγκεντρώθηκαν για να πλέξουν δημόσια η μία τα μαλλιά της άλλης, σε μια κίνηση άμεσης απάντησης στο επίμαχο βίντεο, το οποίο είδε το φως της δημοσιότητας λίγες ημέρες μετά την ανακατάληψη περιοχών της Ράκα από τις δυνάμεις του τζιχαντιστικού καθεστώτος της Δαμασκού.
Η αυτόνομη κουρδική διοίκηση στη βορειοανατολική Συρία προβάλλει διαχρονικά τον κεντρικό ρόλο των γυναικών στις ένοπλες δυνάμεις της, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη σκύλευση ένα ιδιαίτερα ισχυρό σύμβολο της κοινωνικής διάστασης της σύγκρουσης.
Η Βιέννα Σαλάμ, 31 ετών, λέκτορας πανεπιστημίου που συμμετείχε στη συγκέντρωση, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) πως το υλικό αποτελεί απειλή όχι μόνο για τους Κούρδους ως εθνότητα, αλλά ειδικά για τις Κούρδισσες.
«Το πλέξιμο [των μαλλιών] είναι ο δικός μας τρόπος να αντεπιτεθούμε και να εκπροσωπήσουμε την ταυτότητά μας», τόνισε η Σαλάμ.
Παράλληλα, το Iraqi News Agency (INA) μετέδωσε πως το περιστατικό πυροδότησε ένα ισχυρό ψηφιακό κίνημα υπό τον τίτλο «The Braid Campaign» (Η Εκστρατεία της Πλεξούδας), το οποίο εξαπλώθηκε ραγδαία στον αραβικό κόσμο.
Οι συμμετέχουσες θεωρούν την κίνηση ως μια «διακήρυξη ανυποταξίας απέναντι στις προσπάθειες ελέγχου και κακοποίησης της εικόνας της γυναίκας».
Πολιτισμικός συμβολισμός και ηθικό πλήγμα
Η ακτιβίστρια Μπαχάρ Αλί εξήγησε στο INA τη βαθιά ανθρωπολογική σημασία της πλεξούδας στην κουρδική κοινωνία, όπου συμβολίζει τη δύναμη, την αξιοπρέπεια και τη σταθερότητα απέναντι στην καταπίεση.
«Το κόψιμο της πλεξούδας σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι απλώς μια σωματική πράξη, αλλά ένα βαρύ ηθικό πλήγμα», ανέφερε, προσθέτοντας πως αν κοπεί μία πλεξούδα, θα φυτρώσουν χιλιάδες άλλες για να ταπεινώσουν τους θύτες.
Στην κουρδική παράδοση, οι πλεξούδες υμνούνται σε μπαλάντες ως δείγματα ομορφιάς, αλλά λειτουργούν και ως σύμβολα πένθους, καθώς οι χήρες παραδοσιακά έκοβαν τα μαλλιά τους μετά τον θάνατο των συζύγων τους.
Στο πλαίσιο του συριακού εμφυλίου, η πλεξούδα ταυτίστηκε με τις Μονάδες Προστασίας Γυναικών (YPJ) που πρωτοστάτησαν στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS).
Η δημοσιογράφος Λάφα επεσήμανε πως, στην κουρδική παράδοση, η πλεξούδα θεωρείται «δέηση προς τον Δημιουργό» και όχι απλό κόσμημα.
«Η ανακοίνωση του κοψίματος μιας πλεξούδας ισοδυναμεί με κήρυξη πολέμου», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Καταδίκη για «βαρβαρότητα» και παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου
Η φύση της πράξης προκάλεσε συγκρίσεις με τη θηριωδία εξτρεμιστικών οργανώσεων.
Ο Σύρος συγγραφέας και δημοσιογράφος Κουτάιμπα Γιασίν χαρακτήρισε το περιστατικό ως «πρακτική τύπου ISIS με άλλο προσωποίο», ενώ η Αμερικανίδα ερευνητική δημοσιογράφος Λίντσεϊ Σνελ το κατέταξε στη «βαρβαρότητα των τρομοκρατικών φατριών».
Σε νομικό επίπεδο, ο ερευνητής Μουαγιάντ Αφάνα δήλωσε στο INA πως το βίντεο καταγράφει μια «κατάφωρη παραβίαση της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης», κάνοντας λόγο για ηθικό ακρωτηριασμό της σορού και προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η οποία προστατεύεται από το διεθνές δίκαιο ακόμη και σε καιρό πολέμου.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η «Σύροι για την Αλήθεια και τη Δικαιοσύνη», ζήτησαν την επίσημη τεκμηρίωση τέτοιων συστηματικών παραβιάσεων και την άσκηση πιέσεων στις δυνάμεις που ελέγχουν την περιοχή.
Μήνυμα αλληλεγγύης και το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»
Η διαμαρτυρία λειτούργησε και ως γέφυρα αλληλεγγύης μεταξύ Αράβων και Κούρδων. Η δημοσιογράφος από τη Βαγδάτη, Χαντίρ Εμάντ, τόνισε πως η εκστρατεία στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ενότητας ενάντια στη βία και τον εξτρεμισμό.
Στους δρόμους του Ερμπίλ, το κλίμα παρέμεινε αγωνιστικό. Οι γυναίκες σχημάτισαν σειρές πλέκοντας τα μαλλιά τους και φωνάζοντας το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» (Jin, Jiyan, Azadî), το οποίο ταυτίστηκε με τις διαδηλώσεις στο Ιράν το 2022.
Η 30χρονη Νταρίν Μασούμ συνόψισε το αίσθημα της στιγμής, δηλώνοντας πως οι πλεξούδες συμβολίζουν «κουράγιο, ομορφιά, δύναμη και αξιοπρέπεια».
Καθώς οι κυβερνητικές δυνάμεις της Συρίας εδραιώνουν τον έλεγχό τους σε εδάφη που κατείχε η κουρδική διοίκηση, η σφοδρή αντίδραση στο βίντεο υπογραμμίζει πως τα πολιτισμικά και κοινωνικά ρήγματα που βάθυναν κατά τη διάρκεια του πολέμου παραμένουν ανοιχτά.
Δείτε τον τζιχαντιστή να επιδεικνύει την πλεξούδα που έκοψε:
Δείτε χαρακτηριστικά βίντεο:
