Μπορεί η συζήτηση για την ψυχική υγεία να έχει ανοίξει τα τελευταία χρόνια, όμως για πολλούς άνδρες η πόρτα του ψυχολόγου παραμένει κλειστή. Όχι επειδή δεν υποφέρουν, αλλά επειδή έχουν μάθει ότι ο πόνος δεν λέγεται, αντέχεται.
Από μικρή ηλικία, τα αγόρια μεγαλώνουν με ένα σαφές μήνυμα: κάνε, μην μιλάς.
Η λύπη, το άγχος ή η εσωτερική σύγχυση δεν βαφτίζονται συναισθήματα, αλλά μεταφράζονται σε εκνευρισμό, υπερβολική δουλειά, απομόνωση ή ριψοκίνδυνες συμπεριφορές.
Έτσι, όταν εμφανίζεται η ψυχική πίεση, συχνά δεν αναγνωρίζεται καν ως πρόβλημα που χρειάζεται βοήθεια.
Η ίδια η ψυχοθεραπεία μοιάζει σε πολλούς άνδρες ξένη. Η ιδέα της καθιστής συζήτησης, της ανάλυσης των συναισθημάτων και της έκθεσης απέναντι σε έναν άγνωστο, συγκρούεται με τον τρόπο που έχουν μάθει να λειτουργούν. Για αρκετούς, η ασφάλεια βρίσκεται στη δράση και όχι στον λόγο, στη σιωπηλή συνύπαρξη και όχι στην εξομολόγηση.
Βαθύτερα, όμως, υπάρχει και ο φόβος της ευαλωτότητας. Σε ένα περιβάλλον όπου η ανδρική αξία συνδέεται με τον έλεγχο και την αντοχή, το να παραδεχτεί κανείς ότι δεν αντέχει άλλο μοιάζει με απώλεια κύρους. Η ντροπή λειτουργεί αποτρεπτικά: «αν το πω, θα φανώ αδύναμος».
Σε αυτό, προστίθεται ο διαχρονικός μύθος της αυτάρκειας. Ο άνδρας που «τα βγάζει πέρα μόνος του» θεωρείται πρότυπο, ακόμη κι αν μέσα του καταρρέει. Η ψυχοθεραπεία, όμως, ξεκινά από την παραδοχή ότι κανείς δεν τα καταφέρνει πάντα μόνος.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί άνδρες ζητούν βοήθεια μόνο όταν η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο: όταν μια σχέση διαλύεται, όταν μια εξάρτηση ξεφεύγει, όταν η ψυχική πίεση δεν κρύβεται άλλο. Έτσι, ζητήματα που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν έγκαιρα, γίνονται δυσβάσταχτα.
Την ίδια στιγμή, λείπουν και τα θετικά παραδείγματα. Σπάνια βλέπουμε άνδρες να μιλούν δημόσια για την ψυχοθεραπεία ως κάτι φυσιολογικό, όπως η πρόληψη ή η φροντίδα του σώματος. Αντίθετα, παρουσιάζεται συχνά ως έσχατη λύση, συνδεδεμένη με κατάρρευση και όχι με αυτογνωσία.
Κι όμως, η θεραπεία δεν αφαιρεί δύναμη. Τη μετασχηματίζει. Δεν ακυρώνει τον έλεγχο, αλλά τον επαναπροσδιορίζει. Το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι ατομικό, αλλά βαθιά πολιτισμικό: όσο η σιωπή θεωρείται ανδρική αρετή, η βοήθεια θα παρεξηγείται ως αδυναμία.
Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη γενναιότητα να μην είναι το «αντέχω», αλλά το «μιλάω». Αν θέλεις, στο επόμενο βήμα μπορώ να σου δώσω εναλλακτικό πιο “σκληρό” ρεπορταζιακό ύφος, ή version για site ευρείας απήχησης με πιο σύντομες παραγράφους και δυνατά leads.
