Το ημερολόγιο έγραφε 5 Φεβρουαρίου 1991. Ήταν μια μέρα που ξεκίνησε με την τυπική στρατιωτική πειθαρχία και τη ρουτίνα μιας προγραμματισμένης πτήσης, αλλά κατέληξε να χαραχτεί με τα πιο μελανά γράμματα στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Η συντριβή του μεταγωγικού αεροσκάφους C-130 της Πολεμικής Αεροπορίας στο όρος Όθρυς δεν ήταν απλώς ένα δυστύχημα. Ήταν μια εθνική τραγωδία που πάγωσε τον χρόνο, βύθισε δεκάδες οικογένειες στο πένθος και άφησε πίσω της ερωτήματα που, παρά τα επίσημα πορίσματα, εξακολουθούν να ψιθυρίζονται στις πλαγιές του βουνού μέχρι σήμερα.
Η πτήση χωρίς επιστροφή και το χρονικό της εξαφάνισης
Εκείνο το πρωί, το θηριώδες αεροσκάφος με τον χαρακτηριστικό αριθμό 748 απογειώθηκε από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας. Ο προορισμός του ήταν η Νέα Αγχίαλος, ένας ενδιάμεσος σταθμός πριν συνεχίσει για την Κρήτη. Στην άτρακτό του μετέφερε 63 ψυχές: 19 αξιωματικούς και υπαξιωματικούς, καθώς και 44 στρατεύσιμους που επέστρεφαν στις μονάδες τους. Για πολλούς από αυτούς τους νέους, η πτήση ήταν μια ευκαιρία για λίγη ξεκούραση, ένας γρήγορος τρόπος να καλύψουν την απόσταση. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό το ταξίδι θα σταματούσε απότομα σε μια απόκρημνη κορυφή της Μαγνησίας.
Η επαφή με τον πύργο ελέγχου χάθηκε ξαφνικά, λίγο πριν το αεροσκάφος ξεκινήσει τη διαδικασία προσέγγισης στο αεροδρόμιο. Η εξαφάνιση του γίγαντα των αιθέρων από τα ραντάρ σήμανε αμέσως συναγερμό, αλλά οι καιρικές συνθήκες εκείνης της ημέρας στάθηκαν ο μεγαλύτερος εχθρός των σωστικών συνεργείων.
Τρεις μέρες αγωνίας μέσα στην ομίχλη και το πολικό ψύχος
Η ομίχλη ήταν τόσο πυκνή που «κατάπινε» τα πάντα, ενώ οι χαμηλές νεφώσεις και οι ισχυροί άνεμοι καθιστούσαν την έρευνα από αέρος σχεδόν αδύνατη. Για τρεις ολόκληρες ημέρες, η Ελλάδα παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα τις απέλπιδες προσπάθειες εντοπισμού. Οι ελπίδες για επιζώντες εξανεμίζονταν ώρα με την ώρα, καθώς το κρύο στο βουνό ήταν πολικό και οι πληροφορίες έφταναν με το σταγονόμετρο.
Το σοκ της αποκάλυψης: Η άμορφη μάζα σιδερικών στην κορυφή Τσατάλι
Όταν τελικά, τρεις ημέρες μετά, τα συντρίμμια εντοπίστηκαν από ένα ελικόπτερο στην κορυφή Τσατάλι του όρους Όθρυς, η εικόνα ήταν εφιαλτική. Το αεροσκάφος είχε προσκρούσει με τεράστια ταχύτητα στην πλαγιά και είχε μετατραπεί σε μια άμορφη μάζα σιδερικών διασκορπισμένων σε μια μεγάλη ακτίνα. Οι διασώστες που έφτασαν πρώτοι στο σημείο αντίκρισαν ένα σκηνικό απόλυτης καταστροφής. Δεν υπήρχε κανένα ίχνος ζωής. Οι 63 επιβαίνοντες είχαν περάσει στην αιωνιότητα ακαριαία, αφήνοντας πίσω τους προσωπικά αντικείμενα, στρατιωτικούς σάκους και ανεκπλήρωτα όνειρα ανάμεσα στα χιόνια.
Εθνικό πένθος και τα αναπάντητα ερωτήματα των οικογενειών
Η είδηση συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Ήταν το μεγαλύτερο αεροπορικό δυστύχημα στην ιστορία της Πολεμικής μας Αεροπορίας και η χώρα κηρύχθηκε σε τριήμερο εθνικό πένθος. Οι κηδείες των θυμάτων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας μετατράπηκαν σε λαϊκά προσκυνήματα, με τους γονείς των αδικοχαμένων στρατιωτών να ζητούν επίμονα απαντήσεις. Γιατί ένα αεροσκάφος τέτοιας τεχλογίας και αξιοπιστίας κατέληξε στα βράχια; Ποιος έφταιγε για την πορεία που ακολούθησε ο κυβερνήτης;
Το πόρισμα, οι δικαστικές διαμάχες και η σκληρή κληρονομιά της απώλειας
Οι έρευνες που ακολούθησαν προσπάθησαν να ρίξουν φως στα αίτια. Το επίσημο πόρισμα έκανε λόγο για λάθος εκτίμηση του πληρώματος όσον αφορά το ύψος και τη θέση του αεροσκάφους σε σχέση με το ανάγλυφο της περιοχής, σε συνδυασμό με τις κακές καιρικές συνθήκες. Ωστόσο, οι οικογένειες των θυμάτων και μέρος του τεχνικού κόσμου εξέφρασαν επιφυλάξεις, μιλώντας για πιθανές αστοχίες στα συστήματα πλοήγησης ή ακόμη και για παραλείψεις των επίγειων ραντάρ. Η δικαστική διαδρομή που ακολούθησε ήταν μακρά και επώδυνη, με κατηγορίες που βάρυναν αξιωματικούς του πύργου ελέγχου, οι οποίες όμως σε δεύτερο βαθμό κατέπεσαν.
Σήμερα, 35 χρόνια μετά, το μνημείο που έχει στηθεί στην κορυφή του βουνού στέκει εκεί για να θυμίζει τη θυσία αυτών των ανθρώπων. Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα, ο παγωμένος αέρας της Όθρυος μεταφέρει το βάρος μιας απώλειας που δεν ξεπεράστηκε ποτέ. Οι 63 νεκροί του C-130 παραμένουν μια ανοιχτή πληγή, ένα σύμβολο του κινδύνου που ελλοχεύει ακόμα και στις πιο τυπικές αποστολές. Η ιστορία αυτής της πτήσης διδάσκεται πλέον ως παράδειγμα προς αποφυγή στις σχολές ικάρων, όμως για τις μάνες και τους πατέρες που έμειναν πίσω, η 5η Φεβρουαρίου θα είναι πάντα η μέρα που ο ουρανός έγινε πολύ βαρύς για να τον αντέξουν.
