Το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών την Κυριακή δεν ήταν «απρόβλεπτο περιστατικό». Ήταν το αποτέλεσμα μιας κραυγαλέας, πολυετούς αμέλειας. Τεχνολογικά, η χώρα έχει μείνει πίσω — επικίνδυνα πίσω — στους τρόπους επικοινωνίας μεταξύ αεροσκαφών και πύργων ελέγχου, κάτι που αποδείχθηκε με τον πιο ανησυχητικό τρόπο.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα έχει παραπεμφθεί κατ’ επανάληψη στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ανεπάρκεια μέτρων ασφαλείας στις αερομεταφορές — και πληρώνει πρόστιμα για λάθη που η κυβέρνηση γνώριζε, αλλά δεν διόρθωσε.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση πανηγυρίζει για «ρεκόρ τουριστικών εσόδων» και τέλη διέλευσης που ξεπερνούν τα 130 εκατ. ευρώ ετησίως. Δηλαδή εισπράττει, αλλά δεν επενδύει — ούτε στα στοιχειώδη.
Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, η Ελλάδα έπρεπε εδώ και χρόνια να διαθέτει συστήματα Data Link Services — ψηφιακές, ασφαλείς επικοινωνίες ελεγκτών–πιλότων. Αντί αυτού, λειτουργούμε ακόμη με χειροκίνητες, φωνητικές οδηγίες, ευάλωτες σε παράσιτα και παρερμηνείες — όπως ακριβώς έγινε την Κυριακή.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη χώρα τον Απρίλιο του 2024. Η συμμόρφωση… εκκρεμούσε από το 2015. Και ενώ τώρα εγκρίθηκε έργο 5,1 εκατ. ευρώ για εγκατάσταση, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: δεν έχουν καν υπογραφεί τα συμβόλαια. Όπως εξηγεί η αντιπρόεδρος των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, Όλγα Τόκη:
από τη στιγμή της υπογραφής, χρειάζονται τουλάχιστον τρία χρόνια για σχεδιασμό, κατασκευή, δοκιμές και εκπαίδευση. Με απλά λόγια: η χώρα θα παραμείνει εκτεθειμένη για μια ολόκληρη τριετία. Κατά τη διάρκεια του περιστατικού, υπήρχαν αεροσκάφη σε πορεία σύγκρουσης μέσα σε πέντε λεπτά.
Το καλοκαίρι, με μεγαλύτερη κυκλοφορία; Σε ένα λεπτό. Το «πρωτόκολλο», για το οποίο καυχήθηκε η κυβέρνηση, δεν λειτούργησε. Τα εφεδρικά συστήματα δεν δούλεψαν.
Ο μόνος λόγος που δεν θρηνήσαμε θύματα ήταν ότι «κάποια στιγμή ακούστηκε ο ελεγκτής» — δηλαδή, τύχη. Αν υπήρχε το σύστημα CPDLC, οι ελεγκτές θα έστελναν γραπτές εντολές απευθείας στα αεροσκάφη — και το χάος δεν θα είχε φτάσει ποτέ σε αυτό το σημείο. Η ΥΠΑ μιλά διαρκώς για «ολιστικό πλάνο δέκα πυλώνων και 346 σημείων». Στην πράξη όμως, τίποτα δεν προχωρά με ρυθμούς ασφαλείας. Σύμφωνα με τους ελεγκτές, οι συμβάσεις μπλοκάρουν στο Ελεγκτικό Συνέδριο, στο EATC, στις χρηματοδοτήσεις και στα προαπαιτούμενα — αποτέλεσμα γραφειοκρατίας και ανικανότητας. Και όσο καθυστερούν οι υπογραφές, δεν ξεκινά καν η αντίστροφη μέτρηση για εγκατάσταση.
Η χώρα πληρώνει πρόστιμα, ρισκάρει νέες κρίσεις στον εναέριο χώρο, εκθέτει επιβάτες και προσωπικό, και προσποιείται ότι «όλα λειτουργούν άριστα». Το μόνο που δεν κάνει, είναι αυτό που επιβάλλουν οι κανόνες και η λογική: να εγκαταστήσει, επιτέλους, σύγχρονα συστήματα ασφάλειας. Μέχρι τότε, η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζεται στην τύχη — και αυτό δεν είναι πολιτική. Είναι επικίνδυνη ανευθυνότητα.
Εδώ δεν πληρώνουν ούτε καν το φπα τους, σιγά μην αλλάξουν και τσιπάκια.
Εκτός άν η κούλα μας βάλει να τα πληρώσουμε εμείς όπως πάντα.