Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων και οι εθνικοί οργανισμοί φαρμάκων λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν την εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η αύξηση του κόστους προκαλούν ανησυχία για το επόμενο διάστημα. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα δυναμική, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για κίνδυνο ελλείψεων εάν οι διαταραχές παραταθούν. Στην Ελλάδα η εικόνα παραμένει σταθερή με επαρκή αποθέματα, και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία, όπως επισημαίνει ο Σπύρος Σαπουνάς, πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων. Ο ίδιος τονίζει ότι λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο αυξημένης ετοιμότητας, έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις στο υπουργείο Υγείας και εξετάζονται μέτρα εφόσον χρειαστεί.
Στην Ευρώπη, η κατάσταση παραμένει υπό στενή παρακολούθηση. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων και η αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις MSSG παρακολουθούν καθημερινά τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων. Προς το παρόν, η συνολική εικόνα δεν δείχνει κρίσιμες ελλείψεις που να οφείλονται αποκλειστικά στη σύρραξη, ωστόσο η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα δεν αποκλείεται. Οι εισαγωγές έχουν επηρεαστεί κυρίως στον χρόνο παράδοσης και στο κόστος, καθώς η αναδρομολόγηση των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών για την αποφυγή των κόμβων του Κόλπου προσθέτει καθυστερήσεις. Παρόμοια προβλήματα logistics αντιμετωπίζουν και οι πρώτες ύλες (APIs) που προέρχονται από την Ασία, γεγονός που απαιτεί από τις φαρμακοβιομηχανίες συνεχή επανασχεδιασμό των δρομολογίων τους.
Στην Ελλάδα, δεν καταγράφονται αναφορές για ελλείψεις που να συνδέονται άμεσα με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Η αγορά παρουσιάζει σταθερή εικόνα, με τις συνήθεις εποχικές ελλείψεις. Περιορισμένη διαθεσιμότητα εντοπίζεται σε περίπου 80 κωδικούς, οι οποίοι αφορούν κυρίως σκευάσματα για τα οποία έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση των εξαγωγών. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπίζεται σε φάρμακα με σύντομη ημερομηνία λήξης ή σε αυτά που απαιτούν ψυχρή εφοδιαστική αλυσίδα, όπως ορισμένα εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες. Αν οι εντάσεις παραταθούν, ενδέχεται να παρατηρηθεί περιορισμένη διαθεσιμότητα σε σκευάσματα που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά, τα οποία διακινούνται μέσω των πληγεισών περιοχών. Ο κίνδυνος για τα κρίσιμα φάρμακα παραμένει διαχειρίσιμος όσο υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές, αν και η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας φορτίου αποτελούν παράγοντες αβεβαιότητας.
Ο πρόεδρος του ΕΟΦ επισημαίνει ότι η επάρκεια φαρμάκων είναι εξασφαλισμένη και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε εξέλιξη θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Για τα αντικαρκινικά φάρμακα και τα μονοκλωνικά αντισώματα, όπως και όλα τα κρίσιμα προϊόντα, η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών για τους επόμενους μήνες. Τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση τον προγραμματισμό ασφαλείας. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα προϊόντα είναι ευαίσθητα στις μεταφορές, οι εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά κανάλια διανομής μέσω Ευρώπης.
Ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο μέγιστης ετοιμότητας. Με εντολή του Υπουργού Υγείας έχουν πραγματοποιηθεί συσκέψεις και εξετάζονται μέτρα όπως η παράταση ή επέκταση της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών για σκευάσματα υπό πίεση, η επίσπευση των διαδικασιών έκτακτης εισαγωγής μέσω του ΙΦΕΤ και η διασφάλιση των προϊόντων μόνιμης κάλυψης μέσω εισαγωγής μεγαλύτερων ποσοτήτων, η συχνή επικοινωνία με τους κατόχους άδειας κυκλοφορίας για την παρακολούθηση των αποθεμάτων τους και η συνεργασία με τον ΕΜΑ για την κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών. Η ψηφιοποίηση της παρακολούθησης των αποθεμάτων επιτρέπει προληπτική δράση και έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών καθυστερήσεων.
