Σε μια κίνηση με σαφές γεωοικονομικό αποτύπωμα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά στη μονιμοποίηση και παγκόσμια διεύρυνση του μηχανισμού παροχής ρευστότητας σε ευρώ, επιχειρώντας να θωρακίσει τις αγορές από αιφνίδιους κραδασμούς και να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ενιαίου νομίσματος.
Το νέο πλαίσιο βασίζεται σε συμφωνίες επαναγοράς τίτλων (repo), μέσω των οποίων κεντρικές τράπεζες εκτός ευρωζώνης θα μπορούν να αντλούν ευρώ από την ΕΚΤ, καταθέτοντας ως εγγύηση τίτλους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης. Πρόκειται για ένα εργαλείο που μέχρι σήμερα ήταν περιορισμένης εμβέλειας και απαιτούσε περιοδική ανανέωση, στοιχείο που συχνά λειτουργούσε αποτρεπτικά σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, μιλώντας στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, υπογράμμισε ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο απρόβλεπτο, καθιστώντας αναγκαία την ύπαρξη ενός αξιόπιστου «δανειστή έσχατης ανάγκης» για το ευρώ. Όπως σημείωσε, στόχος είναι να αποτραπεί το ενδεχόμενο μαζικών ρευστοποιήσεων τίτλων σε ευρώ διεθνώς, οι οποίες θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.
Η νέα διευκόλυνση, που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από το τρίτο τρίμηνο του 2026, θα είναι ανοιχτή σε κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως, με εξαίρεση όσες αποκλείονται για λόγους φήμης ή συμμόρφωσης, όπως εμπλοκή σε ξέπλυμα χρήματος, χρηματοδότηση τρομοκρατίας ή διεθνείς κυρώσεις. Η πρόσβαση θα είναι μόνιμη και το ανώτατο όριο χρηματοδότησης θα φτάνει τα 50 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΚΤ, η διασφάλιση άμεσης πρόσβασης σε ευρώ σε περιόδους έντασης ενισχύει την εμπιστοσύνη στις συναλλαγές και τον δανεισμό στο ευρωπαϊκό νόμισμα, λειτουργώντας ως σταθεροποιητικός παράγοντας για τις διεθνείς αγορές.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επαναξιολόγησης των διεθνών νομισματικών ισορροπιών, καθώς επενδυτές παρακολουθούν με σκεπτικισμό τις εξελίξεις γύρω από την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΚΤ θεωρεί ότι ανοίγει παράθυρο ευκαιρίας για το ευρώ, υπό την προϋπόθεση βαθύτερων μεταρρυθμίσεων στη χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική της Ευρώπης.
Αντίστοιχο μηχανισμό διαθέτει ήδη η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μέσω της FIMA Repo Facility, η οποία έχει στόχο να αποτρέπει αναγκαστικές πωλήσεις αμερικανικών κρατικών ομολόγων σε περιόδους αναταραχής.
Για την ΕΚΤ, το στοίχημα είναι διπλό: αφενός η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αγορών σε ευρώ, αφετέρου η σταδιακή αναβάθμιση του ρόλου του ενιαίου νομίσματος στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το αν η νέα μόνιμη «γραμμή ρευστότητας» θα λειτουργήσει ως καταλύτης, μένει να φανεί στην πρώτη μεγάλη δοκιμασία των αγορών.
