Τα σύγχρονα αυτοκίνητα θυμίζουν όλο και περισσότερο κινητά τηλέφωνα σε τέσσερις τροχούς. Οθόνες αφής παντού, κρυφές χειρολαβές, ηλεκτρονικά κουμπιά και αυτοματισμοί υπόσχονται άνεση, πολυτέλεια και αίσθηση… Τζέιμς Μποντ.
Όμως, σύμφωνα με ειδικούς στην οδική ασφάλεια, πολλές από αυτές τις τεχνολογίες όχι μόνο δεν κάνουν την οδήγηση ασφαλέστερη, αλλά μπορούν να αποδειχθούν μοιραίες.
Στο στόχαστρο μπαίνουν οι αναδυόμενες χειρολαβές των θυρών και οι οθόνες αφής στο ταμπλό, δύο χαρακτηριστικά που έχουν γίνει σήμα κατατεθέν των σύγχρονων αυτοκινήτων.
Η Κίνα, μάλιστα, προχώρησε αυτή την εβδομάδα σε απαγόρευση των κρυφών χειρολαβών, επικαλούμενη τον κίνδυνο να παγιδεύονται οι επιβάτες μέσα στο όχημα μετά από σύγκρουση.
Οι «παγίδες» των κρυφών χειρολαβών
Οι κρυφές ή αναδυόμενες χειρολαβές πρωτοεμφανίστηκαν μαζικά με το Tesla Model S το 2012. Πρόκειται για μηχανισμούς που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο με το αμάξωμα και προεξέχουν μόνο όταν το όχημα ξεκλειδώνει ή όταν πιεστούν. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές χειρολαβές, βασίζονται σε ηλεκτρονικό κουμπί για το άνοιγμα της πόρτας από το εσωτερικό.
Το πρόβλημα προκύπτει σε περίπτωση σύγκρουσης. Αν επηρεαστεί το ηλεκτρικό σύστημα του αυτοκινήτου, οι πόρτες μπορεί να μην ανοίγουν ούτε από μέσα ούτε από έξω. Οι περισσότερες εταιρείες προβλέπουν έναν μηχανικό εφεδρικό μηχανισμό, όμως συχνά αυτός είναι δύσκολος στον εντοπισμό. Στο Tesla Model 3, για παράδειγμα, απαιτείται η αφαίρεση πλαστικού καλύμματος στην πόρτα και το τράβηγμα ενός κρυφού κορδονιού.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι σε συνθήκες πανικού, τραυματισμού ή καπνού, η διαδικασία αυτή είναι πρακτικά αδύνατη. Ο κίνδυνος να εγκλωβιστούν επιβάτες μέσα στο όχημα είναι υπαρκτός και ενδεχομένως θανατηφόρος. Η απαγόρευση στην Κίνα ήρθε μετά από δύο θανατηφόρα τροχαία με ηλεκτρικά οχήματα της Xiaomi, όπου εκτιμάται ότι η διακοπή ρεύματος εμπόδισε το άνοιγμα των θυρών.
Σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς, από την 1η Ιανουαρίου 2027 όλα τα νέα αυτοκίνητα που θα πωλούνται στην Κίνα θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή χώρο ώστε να μπορεί να λειτουργήσει εύκολα ο μηχανικός μηχανισμός ανοίγματος από οποιαδήποτε γωνία.
Παρόμοιες ρυθμίσεις εξετάζονται ήδη σε Ευρώπη και ΗΠΑ, καθώς έχουν καταγραφεί σοβαρά περιστατικά όπου διασώστες δεν μπορούσαν να απεγκλωβίσουν επιβάτες λόγω δυσλειτουργίας στις χειρολαβές.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι χειρολαβές της Tesla βρίσκονται ήδη υπό διερεύνηση από τις αρμόδιες αρχές, ενώ στην Ευρώπη συζητούνται νέοι κανόνες ασφαλείας για το σχεδιασμό των θυρών.
Οι οθόνες αφής και ο «θανατηφόρος» περισπασμός
Στο ίδιο κάδρο μπαίνουν και οι οθόνες αφής στο ταμπλό. Από προνόμιο των ακριβών μοντέλων, πλέον αποτελούν στάνταρ εξοπλισμό σχεδόν σε κάθε καινούργιο αυτοκίνητο. Αν και προσφέρουν μινιμαλιστικό σχεδιασμό και μειώνουν το κόστος για τους κατασκευαστές, υποχρεώνουν τον οδηγό να πάρει τα μάτια του από τον δρόμο για βασικές λειτουργίες.
Ο καθηγητής Μίλαντ Χαγκάνι, ειδικός στην οδική ασφάλεια στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, προειδοποιεί ότι οι οθόνες απαιτούν παρατεταμένη οπτική προσοχή, με ματιές που ξεπερνούν τα ασφαλή χρονικά όρια. Όπως τονίζει, ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα χωρίς οπτική επαφή με τον δρόμο μπορεί να αποδειχθούν μοιραία.
Θερμοκρασία, υαλοκαθαριστήρες, ξεθάμπωμα, φώτα. Όλες αυτές οι βασικές λειτουργίες, που παλαιότερα ρυθμίζονταν μηχανικά, πλέον απαιτούν πλοήγηση σε μενού και υπομενού, αυξάνοντας δραματικά τον χρόνο απόσπασης προσοχής.
Οι ερευνητές περιγράφουν την απόσπαση προσοχής ως συνδυασμό τριών παραγόντων: οπτικού, χειρωνακτικού και γνωστικού. Με απλά λόγια, μπορείς να πάρεις τα μάτια σου από τον δρόμο, τα χέρια σου από το τιμόνι, το μυαλό σου από την οδήγηση ή όλα μαζί. Οι οθόνες αφής ενεργοποιούν και τους τρεις μηχανισμούς ταυτόχρονα.
Αντίθετα, τα παραδοσιακά κουμπιά και οι περιστροφικοί διακόπτες απαιτούν μόνο μια σύντομη κίνηση του χεριού. Ο οδηγός δεν χρειάζεται να κοιτάξει ή να σκεφτεί, αφού η κίνηση είναι σχεδόν αντανακλαστική. Έτσι, μειώνεται δραστικά ο κίνδυνος ατυχήματος.
Όλο και περισσότεροι ειδικοί ζητούν επιστροφή στις απλές, μηχανικές λύσεις. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Χαγκάνι, όσο πιο διαισθητικό και απλό είναι το ταμπλό, τόσο πιο ασφαλής γίνεται η οδήγηση. Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι και οι καταναλωτές αρχίζουν να κουράζονται από τα περίπλοκα συστήματα, ζητώντας πιο καθαρές και εύχρηστες λύσεις.
Σε μια εποχή που αρκετοί στρέφονται στα «χαζά» κινητά για να προστατεύσουν την ψυχική τους υγεία, φαίνεται πως έφτασε η ώρα και για τα αυτοκίνητα να κάνουν ένα βήμα πίσω. Λιγότερη τεχνολογία, περισσότερη ασφάλεια. Γιατί στον δρόμο, το εντυπωσιακό δεν είναι πάντα και το ασφαλές.
