Μια νέα εστία αεροναυτικής έντασης διαμορφώνεται στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί, μέσω μιας εκτεταμένης ΝΟΤΑΜ, να μεταφέρει εκ νέου στο επιχειρησιακό πεδίο τις πάγιες διεκδικήσεις της σχετικά με τον ελληνικό εθνικό εναέριο χώρο, τις ζώνες Έρευνας και Διάσωσης, καθώς και τις αρμοδιότητες στην καρδιά της θαλάσσιας αυτής περιοχής.
H συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω της μεγάλης της έκτασης, της χρονικής της διάρκειας αλλά και του συγκυριακού τάιμινγκ. Βάσει των στοιχείων που έχουν δημοσιοποιηθεί, η τουρκική οδηγία δεσμεύει πέντε μεγάλες περιοχές και έξι αεροπορικούς διαδρόμους για δραστηριότητες που προγραμματίζονται από τις 25 Σεπτεμβρίου έως τις 27 Οκτωβρίου 2026. Το γεωγραφικό τους εύρος απλώνεται από το Βόρειο Αιγαίο έως τα Δωδεκάνησα, με μία από τις ζώνες να προσεγγίζει ακόμη και την Εύβοια. Η ελληνική πλευρά αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας αντι-NOTAM που ακυρώνει και απορρίπτει τους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Η διαμάχη για τα 6-10 ν.μ. από τη Λήμνο έως τα Δωδεκάνησα
Η γεωγραφική κατανομή των δεσμευμένων ζωνών αποτελεί το στοιχείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό στην Αθήνα. Οι τουρκικοί σχεδιασμοί αγγίζουν περιοχές γύρω από τη Λήμνο, τη Λέσβο, τη Χίο, την Ικαρία, τις Ανατολικές Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, ενώ περιλαμβάνουν και σημείο δυτικά της Καλύμνου και της Λέρου.
Σύμφωνα με την ελληνική διπλωματία, τμήματα αυτών των δραστηριοτήτων εισέρχονται εντός της ζώνης μεταξύ 6 και 10 ναυτικών μιλίων, την οποία η Ελλάδα ασκεί ως εθνικό εναέριο χώρο βάσει του καθεστώτος του 1931. Στον αντίποδα, η Τουρκία αναγνωρίζει ελληνικό εναέριο χώρο μόνο έως τα 6 ναυτικά μίλια, θεωρώντας τη ζώνη 6-10 ν.μ. ως διεθνή. Αυτή η παλαιά διαφωνία επιχειρείται τώρα να αποτυπωθεί εκ νέου πάνω στους επιχειρησιακούς χάρτες.
Ο «περιβαλλοντικός» μανδύας και η επιστροφή των θαλάσσιων πάρκων
Ιδιαίτερη σημασία ενέχει η ορολογία που επιστρατεύει η Άγκυρα, καθώς στις τουρκικές αποστολές εντάσσονται επιχειρήσεις Έρευνας και Διάσωσης (SAR) αλλά και δράσεις «προστασίας του περιβάλλοντος». Ενώ η Έρευνα και Διάσωση αποτελεί εδώ και δεκαετίες σημείο τριβής ως προς τα όρια ευθύνης, η επίκληση του περιβάλλοντος συνδέεται ευθέως με τη διαμάχη για τα θαλάσσια πάρκα.
Στις 15 Αυγούστου, η Τουρκία ανακοίνωσε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε αντιδράσει υπογραμμίζοντας ότι οι μονομερείς αυτές ενέργειες επεκτείνονται εκτός των τουρκικών χωρικών υδάτων, επικαλύπτοντας την ελληνική υφαλοκρηπίδα, και ως εκ τούτου δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Στην Αθήνα υπάρχει ο φόβος ότι η επίκληση περιβαλλοντικών αφορμών χρησιμοποιείται ως εργαλείο για τη νομιμοποίηση μόνιμης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας σε αμφισβητούμενες περιοχές.
Η άσκηση «Θαλασσόλυκος» και το έργο του Great Sea Interconnector
Η έκδοση της ΝΟΤΑΜ συμπίπτει με την πραγματοποίηση της μεγάλης διακλαδικής άσκησης Denizkurdu-I/2026 («Θαλασσόλυκος»), η οποία διεξάγεται από τις 20 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2026 στη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο με τη συμμετοχή 100 πολεμικών πλοίων, 50 εναέρια μέσα και 14.000 στελέχη. Η συνύπαρξη της ΝΟΤΑΜ με αυτή την εκτεταμένη στρατιωτική κινητοποίηση αυξάνει αντικειμενικά τον κίνδυνο ατυχήματος ή λανθασμένων υπολογισμών στο πεδίο.
Παράλληλα, στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο εντάσσονται και οι εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector). Ενώ η Αθήνα υποστηρίζει ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια για τις σχετικές έρευνες, η Άγκυρα αμφισβητεί το νομικό καθεστώς τμημάτων της διαδρομής, επαναφέροντας μνήμες από την κρίση της Κάσου το 2024.
Όλα αυτά τα ζητήματα συγκλίνουν πλέον στο ίδιο ευαίσθητο πεδίο, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση περνά σε μια φάση όπου οι διπλωματικές διαφωνίες αποτυπώνονται όλο και πιο συχνά με συντεταγμένες και χάρτες, απαιτώντας αυξημένη επιτήρηση και προσεκτικούς χειρισμούς.
