Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη βορειοανατολική Συρία, με τη στήριξη της Ηνωμένες Πολιτείες, άνοιξε έναν νέο κύκλο εξελίξεων, όμως τα «αγκάθια» παραμένουν και η κατάσταση μοιάζει να κρέμεται από μια κλωστή.
Μετά από μήνες στασιμότητας και έντασης, οι δυνάμεις της Δαμασκού κατάφεραν να ανακτήσουν σημαντικά εδάφη από τις κουρδοκρατούμενες Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), έπειτα από την ανατροπή του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταβολή στον χάρτη ελέγχου της χώρας από εκείνη την περίοδο και έπειτα.
Η συμφωνία της 29ης Ιανουαρίου προβλέπει την ενσωμάτωση του κουρδικού θύλακα στο συριακό κράτος. Ήδη, μικρές κυβερνητικές δυνάμεις έχουν αναπτυχθεί σε πόλεις που τελούσαν υπό κουρδική διοίκηση, ενώ διορίστηκε και περιφερειακός κυβερνήτης. Ωστόσο, όπως λένε διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές, «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες».
Ανοιχτά παραμένουν κρίσιμα ζητήματα: πώς ακριβώς θα ενσωματωθούν οι μαχητές των SDF στον εθνικό στρατό, τι θα απογίνουν τα βαρέα όπλα τους και ποιο θα είναι το καθεστώς της κομβικής συνοριακής διέλευσης προς το Ιράκ, που αποτελεί ζωτικής σημασίας δίοδο για τους Κούρδους.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το συριακό υπουργείο Άμυνας θα δημιουργήσει ειδική μεραρχία για τη βορειοανατολική Συρία, εντάσσοντας τις SDF σε τρεις ταξιαρχίες. Προβλέπεται επίσης ανάπτυξη κυβερνητικών οχημάτων ασφαλείας σε πόλεις όπως το Καμισλί και η Χασάκα, καθώς και σταδιακή «ενσωμάτωση» των τοπικών δυνάμεων ασφαλείας.
Παρά την αρχικά ομαλή εφαρμογή, υπάρχουν σημάδια τριβής. Οι SDF καταγγέλλουν πίεση και αποκλεισμό στο Κομπάνι, ενώ σε μικτές περιοχές, όπως η Χασάκα, καταγράφεται δυσαρέσκεια από αραβικούς πληθυσμούς για τον συνεχιζόμενο κουρδικό έλεγχο.
Ο διοικητής των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, έχει δηλώσει ότι οι τρεις νέες ταξιαρχίες θα εδρεύουν σε στρατηγικά σημεία κοντά στα ιρακινά σύνορα. Ωστόσο, οι τελικές τοποθεσίες δεν έχουν συμφωνηθεί, με τη Δαμασκό να απορρίπτει ορισμένες προτάσεις των Κούρδων.
Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται ικανοποιημένη από την πρόοδο και προτρέπει τη νέα ηγεσία της Συρίας να κρατήσει χαμηλούς τόνους και να επιδείξει ευελιξία, εκτιμώντας ότι ένας βαθμός τοπικής αυτονομίας δεν απειλεί την ενότητα του κράτους. Αμερικανικές δυνάμεις έχουν ήδη αποσυρθεί εν μέρει, ενώ χιλιάδες κρατούμενοι του Ισλαμικού Κράτους μεταφέρθηκαν στο Ιράκ.
Στο κάδρο παραμένει και η Τουρκία, η οποία βλέπει με καχυποψία τις εξελίξεις. Η Άγκυρα θεωρεί ότι οι Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των SDF, συνδέονται με το PKK. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει ξεκαθαρίσει ότι η οριστική εκτόνωση των ανησυχιών της Τουρκίας προϋποθέτει ριζική αποκοπή των δεσμών αυτών.
Με τη χώρα να προσπαθεί να μαζέψει τα κομμάτια της έπειτα από 14 χρόνια πολέμου, η συμφωνία μοιάζει με βήμα προς την αποκλιμάκωση. Όμως, όπως λένε διπλωμάτες, «ένα σπίρτο αρκεί» για να τινάξει στον αέρα την εύθραυστη ισορροπία. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η Συρία γυρίζει πραγματικά σελίδα ή αν απλώς κερδίζει χρόνο.
