Ένα ακόμη χτύπημα στο πορτοφόλι – και μάλιστα εξαιρετικά οδυνηρό – περιμένει το επόμενο διάστημα τους καπνιστές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάζει στο στόχαστρο τα τσιγάρα και δίνει το σήμα για νέα φοροεπιδρομή στις τσέπες των πολιτών, προτείνοντας αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης κατά 139%, με αποτέλεσμα το πακέτο να φτάσει έως το 2028 στην Ελλάδα στα 7 ευρώ — σχεδόν διπλάσια τιμή από σήμερα.
Για τους τακτικούς καπνιστές, πρόκειται για αύξηση σοκ. Και όσο οι τιμές ανεβαίνουν, τόσο αυξάνονται οι πειρασμοί να στραφούμε στα φθηνότερα, παράνομα προϊόντα, ανοίγοντας μια νέα «πόρτα» για το λαθρεμπόριο.
Η Ελλάδα, μάλιστα, δεν είναι τυχαία στην «εξίσωση». Το 2024 το 17,7% των τσιγάρων που καταναλώθηκαν στη χώρα μας ήταν παράνομα, δηλαδή είμαστε στην 6η θέση της Ευρώπης. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας και η εύκολη πρόσβαση σε φθηνότερα παράνομα προϊόντα από γειτονικές χώρες καθιστούν την κατάσταση ακόμα πιο περίπλοκη.
Η τιμή που σοκάρει
Σήμερα, ένα πακέτο των 20 τσιγάρων κοστίζει περίπου 4,60 ευρώ, ενώ οι φόροι αντιπροσωπεύουν πάνω από το 80% της τιμής.
Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα τσιγάρα στην Ελλάδα σήμερα διαμορφώνεται γύρω στα 137 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, ελαφρώς πάνω από τα ισχύοντα ελάχιστα όρια που θέτει η Ε.Ε. για τα κράτη‑μέλη. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση της Οδηγίας περί φόρων καπνού προβλέπει ότι το κατώτατο όριο του ΕΦΚ θα αυξηθεί στα 215 ευρώ έως το 2028. Για την Ελλάδα, ο ρυθμός αύξησης του ΕΦΚ που απαιτείται για την επίτευξη του νέου ορίου υπολογίζεται σε περίπου 12% ετησίως.
Αυτή η απαιτούμενη αύξηση στους φόρους ξεπερνά κατά πολύ τις προβλέψεις για την αύξηση των μισθών στη χώρα.
Ο ΕΦΚ στα θερμαινόμενα τσιγάρα προβλέπεται να ανέβει από 88 σε 155 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια, ενώ για τα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων ο φόρος θα εκτοξευθεί από 10 λεπτά σε 36 λεπτά ανά χιλιοστόλιτρο. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και οι «φθηνότερες» εναλλακτικές για τους καπνιστές θα γίνουν σημαντικά ακριβότερες.
Η Ευρώπη και η στροφή στην παράνομη αγορά
Σε επίπεδο ΕΕ, το 2024 καταναλώθηκαν 39,2 δισ. παράνομα τσιγάρα, αντιστοιχώντας στο 9,2% της αγοράς. Το κόστος σε διαφυγόντα έσοδα υπολογίζεται σε 14,9 δισ. ευρώ. Παράλληλα, τα παράνομα ή παραποιημένα τσιγάρα τριπλασιάστηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια και αντιστοιχούν στο 39% της παράνομης αγοράς.
Σύμφωνα με την Oxford Economics, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί σοβαρά αν υιοθετηθεί το σχέδιο της Κομισιόν για μεγάλη αύξηση της φορολογίας, καθώς οι καπνιστές θα στρέφονται μαζικά στη φθηνότερη, παράνομη αγορά.
