Μετά την τραγωδία με το F-4 Phantom στην Τανάγρα, το ενδιαφέρον στρέφεται αναπόφευκτα στις συνθήκες κάτω από τις οποίες ένα τόσο παλιό και απαιτητικό αεροσκάφος συμμετέχει σε πτητικές επιδείξεις. Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν ένα F-4, με τις ιδιαίτερες πτητικές του απαιτήσεις και τη σχεδίασή του, είναι πράγματι το κατάλληλο αεροσκάφος για απαιτητικούς ελιγμούς σε χαμηλό ύψος στο πλαίσιο ενός air show.
Χειριστές με μεγάλη εμπειρία στα Phantom επισημαίνουν ότι το F-4 δεν διαθέτει την ευελιξία των νεότερων μαχητικών αεροσκαφών. Πρόκειται για ένα βαρύ και απαιτητικό αεροσκάφος, με διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα των σύγχρονων μαχητικών 4ης και 5ης γενιάς. Όπως εξηγούν, οι επιδείξεις σε πολύ χαμηλό ύψος και οι απαιτητικοί ελιγμοί περιορίζουν δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης του χειριστή σε περίπτωση οποιασδήποτε απρόβλεπτης εξέλιξης.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα F-4 δεν μπορεί να πετάξει σε αεροπορική επίδειξη. Σημαίνει όμως ότι η συμμετοχή του απαιτεί αυστηρό σχεδιασμό, συγκεκριμένα όρια ασφαλείας, κατάλληλο προφίλ πτήσης και απόλυτη αξιολόγηση των δυνατοτήτων τόσο του αεροσκάφους όσο και του πληρώματος.
Η σύγκριση με τα σύγχρονα μαχητικά είναι χαρακτηριστική. Αεροσκάφη όπως τα F-16 και F/A-18 έχουν σχεδιαστεί με πολύ διαφορετικές επιχειρησιακές δυνατότητες και παρουσιάζουν σαφώς μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με ένα F-4 Phantom. Για τον λόγο αυτό, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποιούν κυρίως νεότερους τύπους στις μεγάλες αεροπορικές επιδείξεις τους.
Το γεγονός ότι τα Phantom εξακολουθούν να πετούν σε τόσο περιορισμένο αριθμό χωρών καθιστά ακόμη πιο ιδιαίτερη την περίπτωση. Η Ελλάδα και το Ιράν είναι οι βασικοί χρήστες που διατηρούν F-4 σε επιχειρησιακή κατάσταση και τα έχουν παρουσιάσει σε αεροπορικές εκδηλώσεις. Η Τουρκία εξακολουθεί επίσης να διαθέτει F-4, όμως οι εμφανίσεις τους σε εκδηλώσεις είναι διαφορετικού χαρακτήρα και δεν συνδέονται κατ’ ανάγκη με απαιτητικές πτητικές επιδείξεις.
Ελληνικά Phantom έχουν πραγματοποιήσει στο παρελθόν εμφανίσεις και στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων στο Sanicole International Airshow στο Βέλγιο και στο Royal International Air Tattoo στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ έχουν παρουσιαστεί και σε στατικές εκθέσεις. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η συμμετοχή ενός F-4 σε αεροπορικές διοργανώσεις δεν αποτελεί από μόνη της κάτι πρωτοφανές.
Ωστόσο, μετά το δυστύχημα, το ζήτημα αποκτά διαφορετική διάσταση. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς εάν ένα Phantom μπορεί να συμμετάσχει σε air show, αλλά υπό ποιες προϋποθέσεις, με ποιο πρόγραμμα πτήσης, σε ποιο ύψος και με ποια περιθώρια ασφαλείας.
Η διερεύνηση της τραγωδίας από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Πολεμικής Αεροπορίας θα πρέπει να δώσει απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα. Μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα, οποιαδήποτε σύνδεση της συντριβής με την ηλικία ή την καταλληλότητα του αεροσκάφους για air show θα ήταν πρόωρη.
Το F-4 Phantom αποτελεί ένα ιστορικό κεφάλαιο της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Όμως η διατήρησή του σε πτητική κατάσταση, και ιδιαίτερα η συμμετοχή του σε απαιτητικές επιδείξεις, απαιτεί αυξημένη προσοχή, αυστηρούς κανόνες και πρωτίστως την απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια των χειριστών.
Και μετά την απώλεια των δύο Ελλήνων αεροπόρων στην Τανάγρα, αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί.
