Η πρώτη μεγάλη δοκιμή ανθρωπόμορφων ρομπότ σε χειρουργικές επεμβάσεις άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιατρική τεχνολογία, με επιστήμονες στις ΗΠΑ να παρουσιάζουν μηχανές που κατάφεραν να εκτελέσουν διαδικασίες αφαίρεσης χοληδόχου κύστης σε ζωντανά πειραματόζωα, σε μια προσπάθεια που θεωρείται προάγγελος μελλοντικών δοκιμών σε ανθρώπους.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, οι οποίοι χρησιμοποίησαν δύο ανθρωπόμορφα ρομπότ τύπου Unitree G1, τα οποία τροποποιήθηκαν ώστε να μπορούν να χειρίζονται χειρουργικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται σε ελάχιστα επεμβατικές επεμβάσεις.
Στα πειράματα πραγματοποιήθηκαν δύο λαπαροσκοπικές αφαιρέσεις χοληδόχου κύστης.
Στην πρώτη διαδικασία ένα ρομπότ ανέλαβε τον βασικό ρόλο με τη βοήθεια ανθρώπινου βοηθού, ενώ στη δεύτερη χρησιμοποιήθηκε ομάδα αποτελούμενη αποκλειστικά από ρομποτικά συστήματα. Τα μηχανήματα κατάφεραν να εκτελέσουν κρίσιμες κινήσεις, όπως μετακίνηση ιστών, διαχωρισμό σημείων, τοποθέτηση ειδικών κλιπ και αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.
Παρά την εντυπωσιακή εξέλιξη, τα ρομπότ δεν λειτούργησαν αυτόνομα. Τις κινήσεις τους καθοδηγούσαν από απόσταση εκπαιδευμένοι χειρουργοί, οι οποίοι είχαν τον πλήρη έλεγχο της διαδικασίας μέσω ειδικού συστήματος τηλεχειρισμού.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθήσει στην αντιμετώπιση ελλείψεων ιατρικού προσωπικού, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένους χειρουργούς είναι δύσκολη. Ένα τέτοιο σύστημα, σύμφωνα με τους δημιουργούς του, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη και σε ακραίες συνθήκες, όπως αποστολές διάσωσης ή περιοχές με περιορισμένες υγειονομικές υποδομές.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των συγκεκριμένων ρομπότ είναι το μικρότερο μέγεθος και το χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τα σημερινά εξειδικευμένα χειρουργικά ρομποτικά συστήματα. Τα Unitree G1 έχουν ύψος περίπου 1,5 μέτρο, βάρος περίπου 27 κιλά και κόστος κάτω από 20.000 δολάρια, γεγονός που, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, θα μπορούσε να διευκολύνει την εγκατάστασή τους σε μικρότερα νοσοκομεία.
Ωστόσο, η εικόνα ενός ρομπότ να αναλαμβάνει πλήρως μια χειρουργική επέμβαση παραμένει ακόμη μακριά. Οι επιστήμονες παραδέχονται ότι υπάρχουν σημαντικά τεχνικά προβλήματα που πρέπει να ξεπεραστούν πριν από τη χρήση τους σε ανθρώπους. Κατά τη διάρκεια των δοκιμών χρειάστηκαν επαναλαμβανόμενες ρυθμίσεις των συστημάτων, ενώ ο χρόνος ολοκλήρωσης των επεμβάσεων ήταν μεγαλύτερος από εκείνον των σύγχρονων χειρουργικών ρομπότ.
Παράλληλα, οι ερευνητές εργάζονται στη μείωση της καθυστέρησης ανάμεσα στις κινήσεις του χειρουργού και στην αντίδραση του ρομπότ, καθώς ένας από τους βασικούς στόχους είναι η δυνατότητα παροχής ιατρικής βοήθειας από απόσταση.
Οι ίδιοι πάντως υποστηρίζουν ότι ο άμεσος στόχος δεν είναι η αντικατάσταση των γιατρών από μηχανές, αλλά η δημιουργία ενός «χειρουργείου του μέλλοντος», όπου άνθρωποι και ρομπότ θα συνεργάζονται. Σε πρώτη φάση, τα ανθρωπόμορφα ρομπότ θα μπορούσαν να έχουν βοηθητικό ρόλο, όπως η προετοιμασία εργαλείων, η υποστήριξη της ομάδας χειρουργείου ή η εκτέλεση απλών εργασιών.
Το ερώτημα, πάντως, παραμένει ανοιχτό: θέλετε πραγματικά το επόμενο νυστέρι που θα αγγίξει το σώμα σας να βρίσκεται στα «χέρια» μιας μηχανής; Η τεχνολογία υπόσχεται μεγαλύτερη ακρίβεια και λύσεις σε προβλήματα ελλείψεων προσωπικού, όμως η ιδέα ενός ρομπότ μέσα στο χειρουργείο εξακολουθεί να προκαλεί εύλογες επιφυλάξεις σε πολλούς ασθενείς.
Γιατί άλλο είναι ένα μηχάνημα που βοηθά τον γιατρό και άλλο μια κοινωνία που καλείται να εμπιστευτεί ολοένα και περισσότερο αλγόριθμους σε κρίσιμες στιγμές. Το «νυστέρι της αμφιβολίας» παραμένει στο τραπέζι, καθώς η ιατρική του μέλλοντος θα πρέπει να αποδείξει όχι μόνο ότι μπορεί να είναι πιο γρήγορη και ακριβής, αλλά και ότι μπορεί να διατηρήσει την ανθρώπινη εμπιστοσύνη που αποτελεί τη βάση της σχέσης γιατρού και ασθενούς.
