Έντονες πολιτικές και διπλωματικές αντιδράσεις προκάλεσε η δημόσια τοποθέτηση του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα κατά του εισαγγελέα του Ειδικού Δικαστηρίου για το Κόσοβο, Matt Halling. Ο Ράμα, μέσω ανάρτησής του στα κοινωνικά δίκτυα, χρησιμοποίησε τον χαρακτηρισμό «διεθνής ηλίθιος» αναφερόμενος στον εισαγγελέα, σχολιάζοντας την αγόρευσή του στη Χάγη στο πλαίσιο της πολύκροτης δίκης πρώην ηγετικών στελεχών του UCK.
Η αφορμή της σύγκρουσης
Κατά την αγόρευσή του, ο Halling υποστήριξε ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Κόσοβο η διεθνής κοινότητα ενδέχεται να μην είχε πλήρη εικόνα για τη δράση και τη δομή του UCK. Ανέφερε πως ορισμένες διεθνείς προσωπικότητες της εποχής — μεταξύ αυτών ο πρώην εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζέιμς Ρούμπιν και ο στρατηγός Γουέσλι Κλαρκ — πιθανόν να είχαν σχηματίσει ελλιπή αντίληψη για το τι συνέβαινε στο πεδίο.
Η εισαγγελία επιχειρεί να τεκμηριώσει ότι η ηγεσία του UCK έφερε ευθύνη για εγκλήματα πολέμου, παρά τους ισχυρισμούς ότι η οργάνωση δεν διέθετε τη δομή ενός τυπικού τακτικού στρατού. Σύμφωνα με την κατηγορούσα αρχή, η ιεραρχία και οι γραμμές διοίκησης ήταν επαρκείς ώστε να αποδοθούν ευθύνες σε ανώτατα στελέχη.
Υπενθυμίζεται ότι έχουν ζητηθεί βαριές ποινές κάθειρξης — έως και 45 έτη — για τους Χασίμ Θάτσι, Κάντρι Βέσελι, Γιακούπ Κρασνίκι και Ρετζέπ Σελίμι, οι οποίοι αρνούνται τις κατηγορίες.
Η πολιτική διάσταση
Η έντονη αντίδραση του Ράμα ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένδειξη του πόσο ευαίσθητο παραμένει το ζήτημα για την αλβανική πολιτική και κοινωνική σκηνή. Για πολλούς στην Αλβανία και στο Κόσοβο, ο UCK συνδέεται με τον αγώνα για ανεξαρτησία, ενώ η διαδικασία στη Χάγη θεωρείται από ορισμένους ως αμφισβήτηση αυτού του ιστορικού αφηγήματος.
Από την άλλη πλευρά, η λειτουργία του Ειδικού Δικαστηρίου βασίζεται στην αρχή της ατομικής ποινικής ευθύνης και στην εξέταση συγκεκριμένων πράξεων που φέρονται να συνιστούν εγκλήματα πολέμου, ανεξαρτήτως του πολιτικού πλαισίου της εποχής.
Διπλωματικές προεκτάσεις
Η δημόσια επίθεση ενός εν ενεργεία πρωθυπουργού κατά διεθνούς δικαστικού λειτουργού θεωρείται ασυνήθιστη και ενδέχεται να επιβαρύνει το κλίμα μεταξύ Τιράνων και θεσμών που συνδέονται με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το Ειδικό Δικαστήριο λειτουργεί με διεθνή εντολή και έδρα τη Χάγη.
Η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά πόσο ανοιχτές παραμένουν οι πληγές των συγκρούσεων της δεκαετίας του 1990 στα Βαλκάνια και πόσο στενά συνδέονται η ιστορική μνήμη, η πολιτική ταυτότητα και η απονομή δικαιοσύνης στην περιοχή.
Η δικαστική διαδικασία συνεχίζεται, με το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας στραμμένο τόσο στις αποφάσεις της Χάγης όσο και στις πολιτικές αντιδράσεις που αυτές προκαλούν.
