Μέχρι το 2050, πάνω από 3,5 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού αναμένονται ετησίως παγκοσμίως, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Oncology. Παράλληλα, οι θάνατοι από τη νόσο προβλέπεται να φτάσουν τα 1,4 εκατομμύρια ετησίως, ενώ οι ερευνητές επισημαίνουν τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης για τη μείωση της επιβάρυνσης της υγείας.
Η Ελλάδα παρουσιάζει σχετικά υψηλό επίπεδο εμφάνισης της νόσου, αλλά παράλληλα σημειώνει μείωση της θνησιμότητας κατά περίπου 20% από το 1990, ευθυγραμμισμένη με τις τάσεις της Δυτικής Ευρώπης.
Κύρια στοιχεία της μελέτης
Το 2023 καταγράφηκαν περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού, εκ των οποίων το 73% εντοπίζεται σε χώρες υψηλού και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος.
Οι θάνατοι ανήλθαν σε περίπου 764.000, με το 39% να αφορά χώρες χαμηλού και κατώτερου μεσαίου εισοδήματος.
Η αύξηση των νέων κρουσμάτων από το 1990 έως το 2023 ήταν μεγαλύτερη στις χώρες χαμηλού εισοδήματος (+147% κατά μέσο όρο), ενώ στις χώρες υψηλού εισοδήματος οι δείκτες εμφάνισης παρέμειναν σχετικά σταθεροί.
Οι γυναίκες άνω των 55 ετών είχαν τριπλάσιο αριθμό νέων κρουσμάτων σε σχέση με τις ηλικίες 20–54 ετών, αν και οι νεότερες ηλικίες παρουσιάζουν αύξηση νέων κρουσμάτων κατά 29%.
Διαφορές ανά γεωγραφική περιοχή
Στη Δυτική Ευρώπη, που περιλαμβάνει κυρίως χώρες υψηλού εισοδήματος, τα ποσοστά εμφάνισης προσαρμοσμένα στην ηλικία (ASIR) είναι υψηλά, αλλά η θνησιμότητα έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 30% από το 1990, χάρη σε οργανωμένο απεικονιστικό έλεγχο, έγκαιρη διάγνωση και πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία.
Αντίθετα, η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη καταγράφει χαμηλότερα επίπεδα εμφάνισης, ενώ οι μειώσεις της θνησιμότητας είναι πιο περιορισμένες (περίπου 10% ή λιγότερο), υποδεικνύοντας πιο αργές βελτιώσεις στη φροντίδα και θεραπεία.
Η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλή εμφάνιση, παρόμοια με τη Δυτική και Νότια Ευρώπη, και μείωση της θνησιμότητας περίπου 20%, γεγονός που υποδηλώνει έγκαιρη διάγνωση και καλύτερη πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα.
Ανισότητες και παράγοντες κινδύνου
Η μελέτη αναδεικνύει σημαντικές ανισότητες στην επιβίωση: χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αντιπροσωπεύουν μόνο το 27% των νέων περιστατικών, αλλά ευθύνονται για πάνω από 45% της συνολικής επιβάρυνσης σε χρόνια ασθένεια και πρόωρους θανάτους.
Σημαντικό ρόλο παίζουν έξι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου:
Υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος
Κάπνισμα
Αυξημένο σάκχαρο αίματος
Υψηλός δείκτης μάζας σώματος (BMI)
Υψηλή κατανάλωση αλκοόλ
Χαμηλή φυσική δραστηριότητα
Η μείωση αυτών των παραγόντων μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην πρόληψη της νόσου και στη μείωση των χαμένων ετών υγιούς ζωής, τα οποία παγκοσμίως έχουν υπερδιπλασιαστεί από 11,7 εκατομμύρια το 1990 σε 24 εκατομμύρια το 2023.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών επιβίωσης για όλες τις γυναίκες απαιτεί:
Συνδυασμό επιθετικών στρατηγικών πρόληψης
Ισχυρά και λειτουργικά συστήματα υγείας για έγκαιρη διάγνωση και ολοκληρωμένη θεραπεία
Καθολική πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές υπηρεσίες φροντίδας
Παρά τα υψηλής ποιότητας δεδομένα, η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη για ενίσχυση των μητρώων καρκίνου και επενδύσεων σε συστήματα επιτήρησης, ειδικά σε χώρες με περιορισμένους πόρους, για καλύτερη κατανόηση της νόσου και βελτίωση των θεραπειών.
