Σημαντικές αλλαγές στους κανόνες δεοντολογίας του μεγαλύτερου κρατικού επενδυτικού ταμείου στον κόσμο προτείνει επιτροπή που ορίστηκε από την κυβέρνηση της Νορβηγίας, ανοίγοντας τον δρόμο για επενδύσεις σε μεγάλες αμερικανικές και ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες που μέχρι σήμερα αποκλείονται από το χαρτοφυλάκιό του.
Το νορβηγικό κρατικό επενδυτικό ταμείο, με περιουσιακά στοιχεία περίπου 2,3 τρισ. δολαρίων, ενδέχεται να αποκτήσει τη δυνατότητα να επενδύει σε επιχειρήσεις που κατασκευάζουν πυρηνικά όπλα ή εξαρτήματά τους, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια.
Η πρόταση προέρχεται από επιτροπή υπό τον πρώην διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Νορβηγίας, Σβέιν Γκέντρεμ, η οποία εισηγείται να διατηρηθεί ο περιορισμός στις επενδύσεις σε εταιρείες που παράγουν πυρηνικά όπλα, αλλά να προβλεφθούν εξαιρέσεις.
Συγκεκριμένα, θα μπορούσαν να επιτραπούν επενδύσεις σε εταιρείες με έδρα χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων και είναι σύμμαχος της Νορβηγίας στο ΝΑΤΟ.
Εφόσον υιοθετηθούν οι εισηγήσεις, θα μπορούσαν να επιστρέψουν στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο εταιρείες όπως η Lockheed Martin, η Boeing, η Airbus και η BAE Systems, οι οποίες αποκλείονται σήμερα λόγω της εμπλοκής τους στην παραγωγή πυρηνικών όπλων ή σχετικών εξαρτημάτων.
Η επιτροπή προτείνει, παράλληλα, να επιτρέπονται επενδύσεις σε επιχειρήσεις που παράγουν οπλικά συστήματα απαραίτητα για την άμυνα της Νορβηγίας.
Η αναθεώρηση συνδέεται με την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος ασφαλείας, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και με την ανάγκη της Νορβηγίας να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες. Το ταμείο, το οποίο επενδύει διεθνώς και κατέχει μερίδιο περίπου 1,5% των εισηγμένων εταιρειών παγκοσμίως, αποτελεί κρίσιμο πυλώνα των δημόσιων οικονομικών της χώρας.
Η επιτροπή εισηγείται επίσης αλλαγές στον ρόλο του Συμβουλίου Δεοντολογίας, το οποίο σήμερα αξιολογεί τις εταιρείες και εισηγείται τον αποκλεισμό τους όταν διαπιστώνεται σοβαρός κίνδυνος παραβίασης των ηθικών κανόνων.
Με βάση τις προτάσεις, το Συμβούλιο θα συνεχίσει να αξιολογεί τους κινδύνους, αλλά δεν θα έχει πλέον την αρμοδιότητα να προτείνει απευθείας τον αποκλεισμό επιχειρήσεων. Μεγαλύτερη ευθύνη για τις σχετικές αποφάσεις θα αναλάβει η κεντρική τράπεζα της χώρας.
Οι αλλαγές προκαλούν ήδη αντιδράσεις, καθώς επικριτές προειδοποιούν ότι η χαλάρωση των περιορισμών θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον ηθικό χαρακτήρα του ταμείου και να νομιμοποιήσει επενδύσεις σε όπλα μαζικής καταστροφής.
Η επιτροπή, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι οι κανόνες πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες και να προστατεύουν παράλληλα τη δυνατότητα του ταμείου να εξασφαλίζει μακροπρόθεσμες αποδόσεις.
Οι εισηγήσεις δεν έχουν ακόμη τεθεί σε εφαρμογή. Θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση, ενώ η νορβηγική κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει την πρότασή της στο Κοινοβούλιο την άνοιξη του 2027.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία και να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις, το ισχύον πλαίσιο επενδυτικών περιορισμών παραμένει σε ισχύ.





