Ένα τοπίο αρκετά διαφορετικό από τη σημερινή εικόνα της Ιερουσαλήμ αποκαλύπτεται γύρω από τον Πανάγιο Τάφο την εποχή του Χριστού, σύμφωνα με τα στοιχεία από τις αρχαιολογικές ανασκαφές κάτω από τον Ναό της Αναστάσεως. Οι εργασίες, που βρίσκονται σε εξέλιξη από το 2022 υπό την επικεφαλής Francesca Romana Stasolla, φέρνουν στο φως ενδείξεις για την ύπαρξη ενός παλαιότερου περιβάλλοντος με εγκαταλελειμμένο λατομείο, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και τάφους λαξευμένους στον φυσικό βράχο.
Οι επιστήμονες επιχειρούν να συνθέσουν τα επιμέρους στοιχεία για να ανασυνθέσουν τη μορφή της περιοχής κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, εξετάζοντας παράλληλα τις μεταγενέστερες αλλαγές και χρήσεις του χώρου ανά τους αιώνες. Η σταδιακή αφαίρεση νεότερων κατασκευών και στρωμάτων επιτρέπει την προσέγγιση βαθύτερων αρχαιολογικών επιπέδων, αποκαλύπτοντας την ιστορική εξέλιξη του σημείου πριν μετατραπεί σε κέντρο της χριστιανικής λατρείας.
Η εικόνα της καλλιεργήσιμης γης και των τάφων παρουσιάζει ομοιότητες με την περιγραφή του Ευαγγελίου του Ιωάννη, το οποίο αναφέρει την ύπαρξη κήπου και καινούργιου τάφου κοντά στον τόπο της Σταύρωσης. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αρχαιολογία εξετάζει τα υλικά κατάλοιπα και ανασυνθέτει το ιστορικό περιβάλλον, χωρίς να μπορεί να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει θρησκευτικά γεγονότα. Η έρευνα κάτω από τον Ναό της Αναστάσεως συνεχίζεται, προσφέροντας νέα δεδομένα για τη γεωγραφία και τη χρήση του χώρου πριν από δύο χιλιετίες.
