Ένα φιλόδοξο βήμα προς την ιδέα ενός «εμβολίου για όλα» κάνουν Αμερικανοί ερευνητές, παρουσιάζοντας μια νέα εμβολιαστική προσέγγιση που, τουλάχιστον σε πειραματικό επίπεδο, δείχνει ικανή να προσφέρει ευρεία προστασία απέναντι σε αναπνευστικούς ιούς, βακτήρια και ακόμη και αλλεργιογόνους παράγοντες.
Η μελέτη, που βασίστηκε σε πειράματα σε ποντίκια, έδειξε ότι μια ενδορρινική φόρμουλα μπόρεσε να προστατεύσει τα ζώα από τον SARS-CoV-2 και άλλους κορονοϊούς, αλλά και από επικίνδυνα βακτήρια που συνδέονται με ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις.
Τα εμβολιασμένα ζώα εμφάνισαν ήπια ή ανύπαρκτα συμπτώματα, σε πλήρη αντίθεση με τα μη εμβολιασμένα, στα οποία οι λοιμώξεις οδήγησαν σε σοβαρή νόσηση και, σε αρκετές περιπτώσεις, θάνατο.
Η καινοτομία δεν βρίσκεται μόνο στο εύρος της προστασίας, αλλά κυρίως στον μηχανισμό δράσης. Σε αντίθεση με τα γνωστά εμβόλια που «δείχνουν» στο ανοσοποιητικό ένα κομμάτι του παθογόνου, η νέα προσέγγιση μιμείται τα σήματα επικοινωνίας των ανοσοκυττάρων κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης. Με αυτόν τον τρόπο ενεργοποιούνται ταυτόχρονα η έμφυτη και η επίκτητη ανοσία, δημιουργώντας μια πιο γενικευμένη και ανθεκτική άμυνα, λιγότερο ευάλωτη στις μεταλλάξεις.
Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και στον άνθρωπο, ένα τέτοιο εμβόλιο θα μπορούσε θεωρητικά να μειώσει την ανάγκη για αλλεπάλληλους ετήσιους εμβολιασμούς και να λειτουργήσει ως «πρώτη γραμμή άμυνας» σε μια μελλοντική πανδημία. Οι ερευνητές σχεδιάζουν ήδη τις πρώτες δοκιμές ασφάλειας σε ανθρώπους, με τη διαδικασία να προχωρά σταδιακά.
Παρά τον ενθουσιασμό, η επιστημονική κοινότητα κρατά χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών. Η απόσταση από τα πειραματόζωα έως την κλινική πράξη είναι μεγάλη, ενώ δεν λείπουν και οι εύλογες επιφυλάξεις που διατυπώνονται από πιο σκεπτικιστικούς κύκλους σχετικά με την ασφάλεια και τη διάρκεια μιας τόσο γενικευμένης ανοσολογικής παρέμβασης, αλλά και αν θα προκαλέσουν σοβαρές αλλά και θανατηφόρες αντιδράσεις ή όχι. Οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι απαιτούνται εκτεταμένες δοκιμές και διαφάνεια στα δεδομένα, προκειμένου να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα.
Σε κάθε περίπτωση, το εύρημα φωτίζει μια νέα κατεύθυνση στην έρευνα των εμβολίων: λιγότερη εξάρτηση από τον εκάστοτε ιό και περισσότερη αξιοποίηση των ίδιων των μηχανισμών του ανοσοποιητικού. Το αν αυτή η υπόσχεση θα μετατραπεί σε καθολική λύση, μένει να αποδειχθεί στην πράξη.
