Στην καρδιά των συζητήσεων των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης αναμένεται να βρεθεί στις 16 Φεβρουαρίου ένα εκτενές και φιλόδοξο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ και τη θωράκιση της οικονομικής αυτονομίας της Ευρώπης σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Κομισιόν εισηγείται μια σειρά παρεμβάσεων που εκτείνονται από την υιοθέτηση ψηφιακών χρηματοπιστωτικών εργαλείων έως τη διεύρυνση της κοινής ευρωπαϊκής αγοράς χρέους. Η συγκυρία θεωρείται κρίσιμη, καθώς το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα δέχεται πιέσεις από εμπορικές συγκρούσεις, τη σταδιακή αμφισβήτηση της κυριαρχίας του δολαρίου και την ταχεία εξάπλωση των ψηφιακών συναλλαγών.
Η Επιτροπή προειδοποιεί ότι το νόμισμα και τα χρηματοπιστωτικά δίκτυα χρησιμοποιούνται ολοένα και συχνότερα ως μοχλοί γεωπολιτικής επιρροής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να προστατεύσει την οικονομική της κυριαρχία και τα στρατηγικά της συμφέροντα.
Παρότι το ευρώ διατηρεί τη θέση του ως δεύτερο σημαντικότερο αποθεματικό νόμισμα παγκοσμίως, η απόσταση από το δολάριο παραμένει μεγάλη. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων διακρατείται σε ευρώ, έναντι σχεδόν τριών πέμπτων σε δολάρια. Για τις Βρυξέλλες, η ενίσχυση του ρόλου του ευρώ δεν αφορά μόνο το γόητρο, αλλά και τη δυνατότητα της ΕΕ να επηρεάζει τις διεθνείς εξελίξεις, να εφαρμόζει αποτελεσματικότερα κυρώσεις και να μειώνει την έκθεσή της σε εξωτερικούς κραδασμούς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η Κομισιόν προτείνει την ανάπτυξη ψηφιακών τίτλων σε ευρώ και τη στήριξη εργαλείων που θα λειτουργούν ως αντίβαρο στα σταθερά ψηφιακά νομίσματα που συνδέονται με το δολάριο. Σήμερα, τα αντίστοιχα μέσα σε ευρώ καταλαμβάνουν οριακό μερίδιο της αγοράς, γεγονός που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, ενισχύει τη «διαρροή» κεφαλαίων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, στο τραπέζι τίθεται η περαιτέρω ενίσχυση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού. Η Επιτροπή εισηγείται εκδόσεις ευρωομολόγων για τη χρηματοδότηση κοινών επενδυτικών πρωτοβουλιών, ενώ ενθαρρύνει και τρίτες χώρες ή διεθνείς ομίλους να στραφούν στο ευρώ για τις εκδόσεις τους. Ωστόσο, οι επιφυλάξεις χωρών του Βορρά, με πρώτη τη Γερμανία, παραμένουν ισχυρές, κυρίως λόγω της περιορισμένης ρευστότητας της ευρωπαϊκής αγοράς σε σύγκριση με το αμερικανικό χρέος.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξετάζει τη διεύρυνση των συμφωνιών ρευστότητας με τρίτες χώρες, ενώ η Κριστίν Λαγκάρντ προετοιμάζει πακέτο μεταρρυθμίσεων που φιλοδοξεί να ξεκλειδώσει τις παραγωγικές δυνατότητες της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ανεξαρτησία των ευρωπαϊκών πληρωμών. Η Κομισιόν θέτει ως στρατηγικό στόχο τη δημιουργία αυτόνομου ευρωπαϊκού δικτύου συναλλαγών, μειώνοντας την εξάρτηση από αμερικανικά συστήματα. Ταυτόχρονα, προτείνεται μεγαλύτερη ομογενοποίηση κανόνων στη φορολογία, την εργασία και το δίκαιο, με στόχο να αρθούν τα εσωτερικά εμπόδια που κρατούν «παρκαρισμένα» τεράστια κεφάλαια εκτός πραγματικής οικονομίας.
Στο τέλος της διαδρομής, οι Βρυξέλλες βλέπουν και θεσμικές αλλαγές, με την αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας σε πλήρες όργανο της Ένωσης. Ένα σχέδιο υψηλών προσδοκιών, που όμως θα δοκιμαστεί σκληρά στις πολιτικές ισορροπίες των «27» και στις αντοχές των αγορών.
