Μάρθα Γκέλχορν: Η δημοσιογράφος που κάλυψε την Απόβαση της Νορμανδίας κρυμμένη σε πλοίο

Κοινοποίηση:
artha

Η νύχτα μύριζε θάλασσα, πετρέλαιο και φόβο στα λιμάνια της νότιας Αγγλίας, καθώς άνδρες με κράνη, όπλα και σακίδια ετοιμάζονταν με σφιγμένα πρόσωπα να περάσουν τη Μάγχη για την επιχείρηση που θα άλλαζε την πορεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ανάμεσά τους, χωρίς άδεια, διαπίστευση ή πρόθεση να υπακούσει στους κανόνες, βρισκόταν η 35χρονη Μάρθα Γκέλχορν. Ψηλή, ξανθιά και ήδη έμπειρη σε πολεμικά μέτωπα, ήταν αρκετά θυμωμένη ώστε να αψηφήσει τις στρατιωτικές αρχές που απαγόρευαν στις γυναίκες να βρεθούν στην πρώτη γραμμή και να καλύψουν επίσημα τη D-Day. Για να το πετύχει, επιβιβάστηκε παράτολμα σε ένα αμερικανικό νοσοκομειακό πλοίο με το πρόσχημα της πάίρνοντας συνεντεύξεις από νοσοκόμες και κρύφτηκε σε μια τουαλέτα μέχρι το σκάφος να απομακρυνθεί από την ακτή, φτάνοντας έτσι εκεί όπου όλοι της έλεγαν ότι δεν είχε θέση.

Η Γκέλχορν δεν ήταν μια άπειρη δημοσιογράφος που κυνηγούσε απλώς τη μεγάλη είδηση, καθώς είχε ήδη καλύψει τον Ισπανικό Εμφύλιο, την άνοδο του Ναζισμού, τον πόλεμο στη Φινλανδία, την ιαπωνική εισβολή στην Κίνα και το μέτωπο της Ιταλίας. Η προσέγγισή της δεν εστιάζε στη στρατιωτική στρατηγική, αλλά στους ανθρώπους του πολέμου, όπως οι τραυματίες, οι πρόσφυγες και οι στρατιώτες που πάλευαν να κρατηθούν ζωντανοί. Γεννημένη στο Σεντ Λούις στις 8 Νοεμβρίου 1908, από πατέρα γιατρό και μητέρα σουφραζέτα, μεγάλωσε με την πεποίθηση ότι ο δημόσιος χώρος δεν χαρίζεται αλλά διεκδικείται, κάτι που εφάρμοσε πιστά και στη δημοσιογραφία.

Το 1944, ωστόσο, η ιστορία της επισκιάστηκε από τη φιγούρα του τότε συζύγου της, Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Αν και η ίδια ήταν μια εξαιρετική ρεπόρτερ, η κοινή γνώμη την περιόριζε συχνά στον ρόλο της «τρίτης γυναίκας του Χέμινγουεϊ». Η μεγάλη επαγγελματική και προσωπική προσβολή ήρθε όταν το περιοδικό Collier’s, με το οποίο συνεργαζόταν, έδωσε τη μοναδική διαπίστευση για την Απόβαση στον Χέμινγουεϊ. Αρνούμενη να δεχτεί τον αποκλεισμό, ταξίδεψε στην Αγγλία και επέλεξε την ανεπίσημη οδό της κλειδωμένης τουαλέτας του νοσοκομειακού πλοίου για να φτάσει στην αλήθεια.

Το συγκεκριμένο πλοίο είχε ως αποστολή την παραλαβή τραυματιών από τις ακτές της Νορμανδίας. Η Γκέλχορν δεν περιορίστηκε στην παρατήρηση, αλλά αντίκρισε το πραγματικό, χαοτικό πρόσωπο της D-Day στην Παραλία Ομάχα, βλέποντας διαλυμένα σώματα νέων ανθρώπων λουσμένα στο αίμα. Όταν έμαθε ότι υπήρχαν κι άλλοι τραυματίες, επιβιβάστηκε σε ένα πλωτό ασθενοφόρο και βγήκε στην ακτή με την ιατρική ομάδα, περνώντας μέσα από παγωμένα νερά και θανάσιμο κίνδυνο, όχι για να γίνει ηρωίδα, αλλά για να καταγράψει πώς ο πόλεμος επηρεάζει τις ανθρώπινες ζωές. Έτσι, έγινε η μοναδική γυναίκα πολεμική ανταποκρίτρια που κάλυψε την Απόβαση από το ίδιο το πεδίο, παρακάμπτοντας ένα σύστημα που ήθελε τις γυναίκες περιορισμένες στα μετόπισθεν. Οι ανταποκρίσεις της δημοσιεύτηκαν στο Collier’s το καλοκαίρι του 1944 με τίτλο «The Wounded Come Home», και παρόλο που δεν έλαβαν την προβολή των κειμένων του Χέμινγουεϊ —ο οποίος παρακολούθησε την επιχείρηση από απόσταση ασφαλείας σε ένα αποβατικό— διέθεταν την ανθεκτική στον χρόνο αλήθεια του πεδίου.

Η επιστροφή της στην Αγγλία συνοδεύτηκε από τη σύλληψή της από τη στρατιωτική αστυνομία για παραβίαση των κανόνων και την αφαίρεση της διαπίστευσής της. Ως τιμωρία, στάλθηκε σε ένα στρατόπεδο εκπαίδευσης νοσοκόμων στην αγγλική ύπαιθρο, όμως σύντομα δραπέτευσε πείθοντας έναν πιλότο σε στρατιωτικό αεροδρόμιο να τη μεταφέρει στην Ιταλία με την πρόφαση ότι έπρεπε να δει τον αρραβωνιαστικό της, επιστρέφοντας έτσι γρήγορα στο μέτωπο.

Η Γκέλχορν χώρισε τελικά από τον Χέμινγουεϊ το 1945, καθώς η σχέση τους είχε διαλυθεί από τον ανταγωνισμό και την αδυναμία εκείνου να αποδεχτεί μια γυναίκα που δεν ήταν απλώς διακοσμητική παρουσία. Η ίδια απεχθανόταν τον τίτλο της συζύγου του και η μετέπειτα πορεία της απέδειξε το εύρος της προσωπικότητάς της, καθώς υπήρξε από τους πρώτους δημοσιογράφους που μπήκαν στο απελευθερωμένο Νταχάου, ενώ συνέχισε να καλύπτει συγκρούσεις στο Βιετνάμ, τη Μέση Ανατολή, την Κεντρική Αμερική, μέχρι και την εισβολή των ΗΠΑ στον Παναμά σε ηλικία 81 ετών. Η δημοσιογραφία της, γεμάτη οργή και συμπόνια, αρνήθηκε να συμβιβαστεί με τη βία και υπενθύμιζε πάντα ότι πίσω από τις στρατηγικές υπάρχουν άνθρωποι. Σήμερα, η εικόνα της στην τουαλέτα του πλοίου μοιάζει κινηματογραφική, όμως αποτελεί μια ουσιαστική υπενθύμιση για το ποιος δικαιούται να καταγράφει την Ιστορία. Η Γκέλχορν άνοιξε τον δρόμο μόνη της για να δώσει φωνή σε όσους δεν είχαν, αποδεικνύοντας ότι η αληθινή δημοσιογραφία δεν βρίσκεται πάντα εκεί όπου σου επιτρέπουν να πας, αλλά εκεί όπου κάποιος πεισματάρης αποφασίζει να ανοίξει μια κλειδωμένη πόρτα.

ΚΟΙΝΟΠΟΗΣΗ: