Η εικόνα του καρκίνου του παχέος εντέρου ως νόσου που αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες αλλάζει με ταχύτητα. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες διαγνώσεις καταγράφονται σε άτομα κάτω των 50 ετών, μια τάση που έχει σημάνει συναγερμό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα και έχει ανοίξει έναν νέο κύκλο ερευνών για τα αίτιά της.
Η δημόσια συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τον πρόσφατο θάνατο του James Van Der Beek σε ηλικία 48 ετών, αλλά και την απώλεια, λίγα χρόνια νωρίτερα, του Chadwick Boseman, που έφυγε από τη ζωή στα 43. Περιπτώσεις που ανέδειξαν με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η νόσος δεν κάνει πλέον ηλικιακές διακρίσεις όπως στο παρελθόν.
Σύμφωνα με επιδημιολογικά δεδομένα, τα περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 έχουν αυξηθεί αισθητά από τη δεκαετία του 1990, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η νόσος έχει αναδειχθεί σε βασική αιτία θανάτου από καρκίνο σε αυτές τις ηλικίες. Οι ειδικοί, ωστόσο, σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι η συνολική επιβάρυνση παραμένει μεγαλύτερη στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες και ότι το φαινόμενο ξεκίνησε από χαμηλή βάση.
Το παράδοξο είναι ότι οι κλασικοί παράγοντες κινδύνου –παχυσαρκία, κακή διατροφή, καθιστική ζωή, αλκοόλ και κάπνισμα– δεν φαίνεται να αρκούν για να εξηγήσουν τη ραγδαία μεταβολή. Πολλοί από τους νεότερους ασθενείς δεν ταιριάζουν στο «στερεότυπο» του υψηλού κινδύνου, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι κάτι διαφεύγει της μέχρι σήμερα γνώσης.
Έτσι, το ενδιαφέρον των ερευνητών στρέφεται όλο και περισσότερο στο μικροβίωμα του εντέρου. Πρόσφατες μελέτες έχουν εντοπίσει γενετικές μεταλλάξεις που συνδέονται με την τοξίνη colibactin, προϊόν συγκεκριμένων στελεχών του βακτηρίου E. coli, οι οποίες εμφανίζονται συχνότερα σε νεότερους ασθενείς. Πρόκειται για ένα πρώτο, αλλά ακόμη ατελές, κομμάτι του παζλ, καθώς δεν είναι σαφές γιατί και πότε ενεργοποιείται αυτός ο μηχανισμός.
Παράλληλα, εξετάζεται και ο ρόλος της εκτεταμένης χρήσης αντιβιοτικών, καθώς και το ενδεχόμενο η νόσος να μην είναι μία ενιαία οντότητα αλλά ένα σύνολο διαφορετικών υποτύπων με ξεχωριστές αιτίες. Η εικόνα που διαμορφώνεται στις κλινικές, σύμφωνα με ειδικούς, δείχνει πολυπλοκότητα και όχι μία απλή εξήγηση.
Μέσα σε αυτό το τοπίο αβεβαιότητας, ένα μήνυμα παραμένει ξεκάθαρο: η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Η μείωση του ορίου ηλικίας για προληπτικό έλεγχο στα 45 έτη στις ΗΠΑ δεν ήταν τυχαία και ήδη ασκούνται πιέσεις να ακολουθήσουν και άλλες χώρες. Οι γιατροί τονίζουν ότι συμπτώματα όπως επίμονες αλλαγές στις κενώσεις, αίμα στα κόπρανα, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή έντονη κόπωση δεν πρέπει να αγνοούνται, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου «μιλά» συχνά χαμηλόφωνα στους νέους. Το ζητούμενο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, είναι να μάθουμε να τον ακούμε νωρίτερα – και να μη θεωρούμε ότι «δεν μας αφορά».
