Η κρεατίνη δεν είναι πια ένα μυστικό που κυκλοφορεί μόνο ανάμεσα στους φανατικούς της προπόνησης και των βαρών.
Σήμερα, τα βαζάκια της βρίσκονται δίπλα στα πιο δημοφιλή συμπληρώματα διατροφής, με την εκρηκτική άνοδο της δημοτικότητάς της να τροφοδοτείται από viral βίντεο, μαρτυρίες χρηστών και έντονη παρουσία στα social media.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η κατανάλωσή της αυξάνεται ραγδαία και προσελκύει ένα ευρύ και ετερόκλητο κοινό, από γυναίκες στην εμμηνόπαυση μέχρι εφήβους που επιδιώκουν καλύτερες αθλητικές επιδόσεις.
Οι επιστήμονες και οι γιατροί βλέπουν την κρεατίνη ως έναν πιθανό σύμμαχο για την υγεία των οστών, του εγκεφάλου και του καρδιαγγειακού συστήματος, χωρίς ωστόσο να τη χαρακτηρίζουν «θαυματουργή» ουσία.
Πολλά από τα οφέλη της εξακολουθούν να βρίσκονται υπό διερεύνηση, ενώ τονίζουν τη σημασία της ιατρικής παρακολούθησης για όσους σκέφτονται να τη χρησιμοποιήσουν.
Τι είναι η κρεατίνη και πώς δρα στον οργανισμό
Η κρεατίνη είναι μια φυσική ουσία που παράγεται στον οργανισμό από το ήπαρ, τους νεφρούς και το πάγκρεας, ενώ βρίσκεται και σε τρόφιμα όπως το κόκκινο κρέας και τα ψάρια.
Σήμερα συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο διαδεδομένα συμπληρώματα στον χώρο του αθλητισμού. Το σώμα τη συνθέτει φυσικά, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις της να εντοπίζονται στους μύες και τον εγκέφαλο.
Αφού απορροφηθεί, μετατρέπεται σε φωσφοκρεατίνη, την οποία οι μύες χρησιμοποιούν ως άμεση πηγή ενέργειας κατά τη διάρκεια έντονης δραστηριότητας, εξηγεί ο Ρότζερ Φίλντινγκ, ανώτερος επιστήμονας στο Κέντρο Ανθρώπινης Διατροφής και Έρευνας για τη Γήρανση του Πανεπιστημίου Tufts.
Ο οργανισμός χρειάζεται περίπου δύο γραμμάρια την ημέρα για να λειτουργεί κανονικά και, επειδή συνήθως τα παράγει επαρκώς, δεν υπάρχουν επίσημες συστάσεις για συμπληρωματική λήψη, σύμφωνα με τον Χοσέ Αντόνιο, καθηγητή επιστήμης της άσκησης στο Nova Southeastern University της Φλόριντα.
Η κρεατίνη και ο εγκέφαλος: Τα εντυπωσιακά ευρήματα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν πρόσφατα τα ευρήματα μιας γερμανικής μελέτης που δημοσιεύτηκε το 2024 στο περιοδικό Scientific Reports.
Σύμφωνα με αυτά, μία και μόνο υψηλή δόση κρεατίνης μπορεί να βελτιώσει θεαματικά τη λειτουργία του εγκεφάλου και να προστατεύσει από τη φθορά που προκαλεί η στέρηση ύπνου.
Ο επιδημιολόγος Νίκολας Χούλσερ, επικαλούμενος τα αποτελέσματα της μελέτης, ανέφερε ότι μία δόση 20 γραμμαρίων αύξησε την ταχύτητα γνωστικής επεξεργασίας κατά 24,5% μέσα σε μόλις 3,5 ώρες. Οι επιδράσεις διήρκεσαν έως και εννέα ώρες, βελτιώνοντας την ενεργειακή κατάσταση του εγκεφάλου και την απόδοση σε συνθήκες έντονης κόπωσης.
Στη μελέτη συμμετείχαν δεκαπέντε υγιείς εθελοντές, στους οποίους χορηγήθηκε κρεατίνη σε αναλογία 0,35 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους, δηλαδή περίπου 15 έως 20 γραμμάρια.
Οι συμμετέχοντες παρέμειναν άυπνοι επί 21 ώρες, ενώ η γνωστική τους απόδοση και ο εγκεφαλικός μεταβολισμός παρακολουθούνταν σε διαφορετικά χρονικά σημεία. Τα αποτελέσματα έδειξαν βελτίωση 24,5% στην αριθμητική επεξεργασία και μείωση κατά 8% στο αίσθημα κόπωσης, σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κρεατίνη βοήθησε στη διατήρηση των ενεργειακών αποθεμάτων του εγκεφάλου, ειδικά της φωσφοκρεατίνης και της ATP, που συνήθως μειώνονται μετά από παρατεταμένη αϋπνία.
Η Όπως επισημαίνουν, σε συνθήκες στέρησης ύπνου ο εγκέφαλος φαίνεται να απορροφά ευκολότερα την κρεατίνη, ξεπερνώντας τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, κάτι που ενδέχεται να εξηγεί την έντονη θετική της επίδραση.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ειδικοί προειδοποιούν για τους κινδύνους της υπερβολικής δόσης. Ο γιατρός Άλι Γκόρτζι-Νετζάντ τονίζει ότι η λήψη τόσο μεγάλων ποσοτήτων χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να επιβαρύνει τους νεφρούς.
